สิทธิ์ในการรับเงินสงเคราะห์ครอบครัวกรณีสมาชิก ช.พ.ส.

 หากเราเป็นครู เมื่อไปติดต่อกับสำนักงาน สกสค. จังหวัด เพื่อขอสมัครเป็น"สมาชิกคุรุสภา"และขอสมัคร "สมาชิก ช.พ.ค." ในคราวเดียวกัน ก็ถือว่าเรื่องปกติ และเป็นเรื่องที่น่ายินดี  

หากขอสมัครเป็น "สมาชิก ช.พ.ส." ด้วย ก็ยิ่งเป็นเรื่องพิเศษน่าชื่นชมยิ่งนัก เจ้าหน้าที่ก็จะตอบว่า ได้ค่ะ ยินดีค่ะทั้ง ๆ ที่ในใจอาจสงสัยบ้างเพราะหน้าตายังเด็ก ๆ แต่งงานแล้วหรือ? พร้อมกับเสนอแนะว่า เตรียมหลักฐานทั้งหมดให้พร้อม รวมทั้งทะเบียนสมรสฯด้วยนะคะ”  หากเราตอบด้วยความซื่อไปว่า ยังไม่สมรสครับ ยังเป็นโสด เพราะคิดว่าเป็น ออฟชั่น” หนึ่งในสิทธิ์การเป็นข้าราชการครูฯ อย่างนี้เจ้าหน้าที่ก็จะหันมามองหน้าและตอบแบบอมยิ้มว่า ช.พ.ส. ต้องคนที่แต่งงานแล้วนะคะ จากนั้นก็พูดว่า  “ แต่งงานแล้วค่อยมาใหม่นะคะ ถ้าอย่างนี้สมัยนี้เขาเรียกว่า “เงิบ

  

ช.พ.ส. คืออะไร ?

ช.พ.ส.จะเกี่ยวพันกับคู่สมรส เป็นเรื่องของคนไม่โสด แปลว่า คนโสดถอยไป แล้วไง ? 

ช.พ.ส.” คือ การฌาปนกิจสงเคราะห์ช่วยเพื่อนครูและบุคลากรทางการศึกษาในกรณีคู่สมรสถึงแก่กรรม เป็นเรื่องของสวัสดิการ ที่ดำเนินการตามระเบียบสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมสวัสดิการและสวัสดิภาพครูและบุคลากรทางการศึกษา ว่าด้วยการฌาปนกิจสงเคราะห์ช่วยเพื่อนครูและบุคลากรทางการศึกษา ในกรณีคู่สมรสถึงแก่กรรม พ.ศ. 2550 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ซึ่งเกิดขึ้นตาม มาตรา 72 (2) ของพระราชบัญญัติสภาครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2546 อันเป็นกฎหมายเกี่ยวกับวิชาชีพครู  

ข้อเขียนนี้ แม้ยังประโยชน์โดยตรงสำหรับผู้ที่มีคู่สมรสเป็นครูฯ แต่สำหรับคนโสดจะเป็นการประเทืองปัญญาและบอกต่อ วันนี้สาระอาจไม่จำเป็นต้องใช้ แต่ไม่แน่วันหนึ่งข้างหน้าข้อเขียนนี้อาจถูกค้นหาเพื่อเรียกกลับมาอ่านเพราะ "แต่งงานแล้วจ้า" 

 

ใครมีสิทธิ์สมัครเป็นสมาชิก ช.พ.ส. ได้?

อย่างที่กล่าว ช.พ.ส. เป็นเรื่องเกี่ยวกับคู่สมรส สิทธิ์จะเกิดหากผู้นั้นมีคู่สมรสเป็นครู (รวมทั้ง ผู้บริหาร บุคลากรทางการศึกษา หรือผู้ปฏิบัติงานด้านการศึกษาอื่น ต่อไปนี้ใช้คำว่า “ครูฯ”)  ดังตัวอย่าง

        บุญหลาย ทำอาชีพอื่น มีคู่สมรสเป็นครูฯ บุญหลายมีสิทธิ์สมัครเป็น สมาชิก ช.พ.ส.ได้

        บุญหลาย เป็นครูฯ มีคู่สมรสเป็นครูฯ บุญหลายมีสิทธิ์สมัครเป็น สมาชิก ช.พ.ส.” ได้ ในขณะที่บุญหลายสมัครเป็น "สมาชิก ชพ.ค." ได้อยู่แล้ว (ข้อเขียนนี้ จะไม่กล่าวถึงกรณี ช.พ..ค. ท่านสามารถอ่านบทความเกี่ยวกับสิทธิ์ใน ช.พ.ค.ได้ คลิก II) 

        บุญหลาย เป็นครูฯ มีคู่สมรสทำอาชีพอื่นที่ไม่เกี่ยวกับครูฯ บุญหลายไม่มีสิทธิ์สมัครเป็น สมาชิก ช.พ.ส.แต่บุญหลายก็เป็นสมาชิก ช.พ.ค. ได้  

ในข้อเขียนนี้เราจะเล่าเรื่องของ บุญหลาย” ในฐานะที่เขามีคู่สมรสเป็นครูฯ (ที่จดทะเบียนฯ) และเขาสมัครและใช้สิทธิ์การเป็นสมาชิก ช.พ.ส.   

 

บุคคลอื่นชำระเงินสงเคราะห์ในนาม สมาชิก ช.พ.ส. ได้ไหม ? 

"บุญหลาย" ไป (ความจริงอาจถูกคู่สมรสพาไป) สมัครเป็นสมาชิก ช.พ.ส. ที่สำนักงาน สกสค. จังหวัด (ที่คู่สมรสทำงานที่หน่วยงานเกี่ยวกับการศึกษา ณ จังหวัด นั้น ๆ) จะต้องชำระค่าสมัคร (ปัจจุบัน คนละ 50 บาท) และเงินสงเคราะห์ล่วงหน้า (ปัจจุบัน คนละ 600 บาท) จากนั้นทุกเดือนจนกระทั่งลาออก ขาดสมาชิกภาพ หรือ เสียชีวิต เขาต้องชำระเงินสงเคราะห์รายศพทุกเดือน ๆ ปกติศพละ 1 บาท (เดือน มิถุนายน 2559 จำนวน 292 บาท) โดยเงินจำนวนนี้จะนำไปจ่ายเป็นค่าจัดการศพและเงินสงเคราะห์ครอบครัวสมาชิก ช.พ.ส. ที่เสียชีวิต (เดือน พฤษภาคม 2559 ได้รับ 380,812 บาท)  

หาก"บุญหลาย"เป็นครูฯ การชำระเงินสงเคราะห์ฯ รายเดือนคงไม่มีปัญหาอะไร เพราะโดยปกติหน่วยงานเขาจะหักเงิน ณ ที่จ่ายส่งไปให้ สกสค. จังหวัดอยู่แล้ว แต่กรณีที่บุญหลายไม่ได้เป็นครูฯ หรือทำงานที่จังหวัดอื่น บุญหลายต้องมีวิธีการชำระเงินอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่น ไปชำระด้วยตนเองทุกเดือน หรือ ฝากชำระเป็นรายปี หรือ ชำระผ่านธนาคารกรุงไทย  

แต่ในความเป็นจริง สมาชิก ช.พ.ส.”  มักมีคู่สมรสเป็น สมาชิก ช.พ.ค.” เพราะคนที่แนะนำและพาไปสมัครก็คือ คู่สมรสฯ นั้นเอง และ จะใช้วิธีการหักเงินคู่สมรส (หัก ณ ที่จ่ายของหน่วยงานฯ ของคู่สมรสฯ ซึ่งได้ทำเรื่องยินยอมไว้) เพื่อส่งเป็นเงินสงเคราะห์รายเดือนในนามสมาชิก ช.พ.ส. ชื่อ บุญหลาย”  ซึ่งส่วนมากก็ใช้วิธีนี้ แต่หากเกิดกรณีคู่สมรสเสียชีวิต หรือ ถูกปลดออก ไล่ออก (ไม่มีเงินให้หัก) หรือ หย่า (ไม่ประสงค์หักเงินให้) ถึงแม้กฎหมายยังคงการเป็นสมาชิกภาพของบุญหลายอยู่ กรณีนี้ต้องแจ้งการเปลี่ยนแปลงวิธีการชำระเงินค่าสงเคราะห์ศพรายเดือนว่าจะใช้วิธีการใด หรือ จะใช้วิธีการหักเงินจากบุคคลอื่นเพื่อชำระเป็นค่าสงเคราะห์แทน เช่น บุตร หรือ ญาติ (หัก ณ ที่จ่ายของหน่วยงานฯ ของบุตร หรือญาติ ซึ่งได้ทำเรื่องยินยอมไว้) ก็ได้ 

สิทธิ์ตามสวัสดิการนี้จะคงอยู่ตราบใดที่ยังเป็นสมาชิก บุญหลายจะถูกถอนชื่อจากการเป็นสมาชิก ช.พ.ส. หากขาดการชำระเงินสงเคราะห์ศพรายเดือน ติดต่อกันสามเดือนขึ้นไป (หากเป็นอะไรไปในช่วงนี้ บุคคลในครอบครัวจะเสียสิทธิ์ในเงินสงเคราะห์) อย่างไรก็ตามหากมาชำระภายหลัง สิทธิ์นั้นก็จะได้รับคืน แต่ต้องไปติดต่อขอชำระเงินทั้งหมดที่ค้าง และทำเรื่องคืนสิทธิ์ต่อสำนักงาน สกสค. จังหวัด นั่นหมายความว่า ต้องเข้าเงื่อนไขและเป็นไปตามกติกา ช.พ.ส. ด้วย 

 

หากหย่าร้างกับคู่สมรส สมาชิกภาพ ช.พ.ส. ยังคงอยู่ไหม?

โดยระเบียบแล้ว ตราบใดที่คู่สมรสฯ ของ"บุญหลาย"ยังเป็นครูฯ และชำระค่าสงเคราะห์รายเดือนอย่างต่อเนื่อง ตราบนั้นสมาชิกภาพเขายังคงอยู่ แต่หากมีการเปลี่ยนไปเพราะหย่าร้าง ย่อมขาดจากสมาชิกภาพ เพราะถือว่าไม่มีคู่สมรสเป็นครูฯ แล้ว แต่อย่าตกใจ กฎหมายฯให้ขอดำรงสิทธิฯ ได้ โดยไปยื่นคำขอฯ พร้อมหลักฐานต่อสำนักงาน สกสค.จังหวัด และต้องขอฯภายใน 60 วัน นับแต่ได้หย่า หากยื่นช้ากว่านี้ จะเป็นการชำระเงินเหมือนสมัครสมาชิกใหม่ทั้งกรณีจดทะเบียนคืนกับครูฯคนเดิม และไม่ได้กลับมาจดทะเบียนกับครูคนเดิม

กรณีหย่าร้าง มี