ค้นหา

ความสามารถในการเปลี่ยนแปลงของสมอง

Brain Plasticity  หมายถึงความสามารถของสมองที่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ตลอดชีวิต โดยการสร้างเซลล์ประสาทใหม่เรียกว่า Brain Plasticity หรือ Neuroplasticity คือการที่สมองสามารถฟื้นตัวและปรับโครงสร้างตัวเองได้หลังจากอาการบาดเจ็บหรือการเสื่อม เช่น  โรคพาร์กินสัน (Parkinson’s Disease), การเสื่อมสภาพของทักษะการคิด (Cognitive deterioration), โรคอัลไซเมอร์ (Alzheimer’s disease), การบกพร่องทางการอ่าน (Dyslexia), สมาธิสั้น (ADHD ) เป็นต้น

การเปลี่ยนแปลงของสมองโดยการสร้างเซลล์ประสาทใหม่  

    เมื่อเราเรียนรู้ หรือมีการจดจำสิ่งใหม่ๆ สมองจะเกิดการเปลี่ยนแปลงโดยการสร้างเซลล์ประสาทขึ้นใหม่ โดยความแข็งแรงของเส้นใยนี้จะขึ้นอยู่กับการฝึกฝนในชีวิตประจำวัน ยิ่งฝึกฝนมาก เซลล์ประสาทก็จะยิ่งแข็งแรง เซลล์ประสาทจะเชื่อมต่อกันด้วย synapse หรือที่เรียกว่า จุดประสานประสาท การที่เรายิ่งฝึกบ่อยๆจะยิ่งทำให้การเชื่อมต่อของ เซลล์ประสาทแข็งแรงขึ้น และการเชื่อมต่อที่แข็งแรงขึ้นก็จะทำให้ประจุไฟฟ้าเคลื่อนที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ  ตัวอย่างการเรียนรู้ของสมอง เช่น เมื่อเราเห็นนกชนิดหนึ่งที่ไม่เคยเห็น แล้วเราพยายามจะจำลักษณะของมัน จะเป็นช่วงที่การเชื่อมต่อของเซลล์ประสาทที่มีความจำเพาะเริ่มสร้างขึ้น เช่นเซลล์ประสาททีี่ทำหน้าที่จดจำสีของนก เซลล์ประสาทด้านการฟังก็จะพยายามฟังเสียงนก และเซลล์อีกประเภทหนึ่งก็จะนึกชื่อชนิดของนก เพื่อที่จะสามารถบ่งบอกได้ว่าเป็นนกอะไร โดยการดูจากลักษณะ สี และเสียง และฝึกท่องจำชื่อชนิดของนกซ้ำๆ

การสร้างเซลล์ประสาท 

    Neurogenesis คือการสร้างและการแบ่งตัวของเซลล์ประสาทใหม่ ในอดีตเชื่อว่าเมื่อคนเราโตขึ้นสมองจะหยุดการเจริญเติบโต จะไม่มีการสร้างเซลล์ประสาทขึ้นมาทดแทน แต่อย่างไรก็ตามปัจจุบันนี้วิทยาศาสตร์ให้คำตอบที่แน่ชัดแล้วว่าโครงสร้างและการทำงานของสมองคนเราไม่ได้คงที่ หากแต่มีความสามารถในการปรับเปลี่ยนตลอดเวลาตามการเรียนรู้และพฤติกรรมที่เราสร้างขึ้น เรียกว่า ความยืดหยุ่นของสมอง (brain plasticity)  กระบวนการสร้างเซลล์ประสาทกำเนิดมาจาก stem cell ซึ่งพบมากในบริเวณ เดนเตตไจรัส (Dentate gyrus) ของสมองส่วนฮิปโปแคมปัส (Hippocampus) และสมองส่วนหน้า พรีฟรอนทัล คอร์เท็กซ์ (Pre-frontal cortex) โดย stem cell จะแบ่งตัวเป็น 2 ส่วน stem cell และเซลล์ที่จะกลายเป็นเซลล์ประสาทจะเคลื่อนตัวไปยังตำแหน่งที่จำเพาะและเจริญพัฒนาไปเป็นเซลล์ประสาทที่สามารถทำงานเชื่อมต่อกับกลุ่มเซลล์ประสาทที่มีอยู่เดิม เรียกว่า การสร้างเซลล์ประสาทใหม่ (Neurogenesis) ซึ่งทำให้เซลล์ประสาทหลายพันเซลล์เกิดขึ้นใหม่ในบริเวณสมองเป็นประจำทุกวัน  

แหล่งอ้างอิง

-Kolb, B., Muhammad, A., & Gibb, R., Searching for factors underlying cerebral plasticity in the normal and injured brain, Journal of Communication Disorders (2010), doi:10.1016/j.jcomdis.2011.04.007

ที่มา ; ศูนย์พัฒนาสมองและศักยภาพ

ความเห็นของผู้ชม