สภาการศึกษาชง“แผนแม่บทการเรียนการสอนวิชาประวัติศาสตร์”
วันที่ 8 กันยายน 2568 นางโชติกา วรรณบุรี ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานการศึกษาและพัฒนาการเรียนรู้ เป็นประธานการสัมมนาวิชาการเพื่อนำแผนแม่บทรายวิชาประวัติศาสตร์ไปใช้เป็นกรอบในการจัดการเรียนการสอน โดยมีครูอาจารย์ผู้สอนวิชาสังคมศาสตร์และประวัติศาสตร์ สนใจเข้าร่วมสัมมนากว่า 80 คน ณ โรงแรมเบสท์ เวสเทิร์น กรุงเทพมหานคร
นางโชติกา กล่าวว่า การเรียนรู้ประวัติศาสตร์ทำให้ทราบความเป็นมา อัตลักษณ์และรากเหง้าความเป็นชาติ อันนำไปสู่ความภาคภูมิใจและการตระหนักในคุณค่าของความเป็นตนเองและความเป็นไทย อีกทั้งวิชาประวัติศาสตร์ยังเป็นเครื่องมือในการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ ส่งเสริมให้ผู้เรียนเป็นพลเมืองที่มีวิจารณญาณ เพราะประวัติศาสตร์มิใช่เพียงเล่าเรื่องหรือเหตุการณ์เท่านั้น หากแต่สอนให้พิจารณาถึงเหตุและผล ความเชื่อมโยงและผลกระทบ ทั้งยังเป็นบทเรียนสำหรับอนาคตที่ได้เรียนรู้จากความผิดพลาดและความสำเร็จในอดีต ดังพระราชนิพนธ์ของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในเอกสารคำสอน ณ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ที่ย้ำถึงความสำคัญว่าวิชาประวัติศาสตร์ คือ รากแก้วที่จะทำให้ผู้เรียนที่หยั่งรู้อดีต มีฐานคิดที่เข้าใจปัจจุบัน และพร้อมต่อยอดสู่อนาคตโดยไม่ยึดติดกับยุคสมัย
นางสาวกรกมล จึงสำราญ ผู้อำนวยการกลุ่มพัฒนานโยบายฯ สกศ. และ นางสาวเฉลิมพร ปัญจาสุธารส นักวิชาการศึกษาปฏิบัติการ กล่าวว่า แผนแม่บทรายวิชาประวัติศาสตร์มีเป้าหมายให้ระดับประถมศึกษาเข้าใจความเป็นมาของครอบครัวท้องถิ่นและชาติไทย รู้จักใช้ความรู้ทางประวัติศาสตร์เพื่อเรียนรู้สถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์และประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน มัธยมศึกษาตระหนักในคุณค่าของประวัติศาสตร์และความเป็นมาของชาติ รู้เท่าทันสังคมการเมืองและเศรษฐกิจของไทยและโลกด้วยความรู้ทางประวัติศาสตร์ สามารถอธิบายและเชื่อมโยงตนเองเข้ากับสังคมโลกด้วยความรู้ทางประวัติศาสตร์
สำหรับเนื้อหามีการปรับปรุงเนื้อหาให้ครอบคลุม 7 สาระการเรียนรู้ ดังนี้
1. เวลาและยุคสมัยทางประวัติศาสตร์
2. วิธีการทางประวัติศาสตร์
3.การพัฒนาและการเปลี่ยนแปลงของมนุษยชาติ
4. เหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์
5. ความเป็นมาของชาติไทย (บุคคลสำคัญ)
6. ความเป็นมาของความหลากหลายทางวัฒนธรรมและชาติพันธุ์ในประเทศไทย
7. ภูมิปัญญาไทย
โดยแบ่งเป็น 4 ช่วงชั้น คือ ประถมต้น ประถมปลาย มัธยมต้น และ 4 มัธยมปลาย โดยในแต่ละช่วยชั้นเรื่องที่ควรรู้ แนวทางการเรียนรู้ ทักษะที่ต้องการ และผลลัพธ์การเรียนรู้ก็จะแตกต่างกันไปในแต่ละช่วงชั้น เช่น
· ประถมต้น ควรรู้เรื่องเวลา ตัวเอง ครอบครัวและชุมชน ผลลัพธ์ที่ต้องการคือรู้จักตนเอง มีทักษะในการสังเกต ตั้งคำถาม จัดการเรียนรู้เพื่อความสนุก
· ประถมปลายเพิ่มเนื้อหาเรื่องชาติและประเทศเพื่อนบ้าน แนวการสอนยังเน้นเรียนให้สนุก ทักษะที่ได้คือสามารถเชื่อมโยมตนเองกับผู้อื่น ท้องถิ่นได้ ผลลัพธ์คือมีความภูมิใจในท้องถิ่น
· มัธยมต้นจะเรียนประวัติศาสตร์ไทยและประวัติศาสตร์โลก โดยสอนแบบตามลำดับยุคสมัย แนวจัดการเรียนรู้ให้เข้าใจตนเอง สังคมและโลก ทักษะที่คาดหวัง คือ สามารถตั้งคำถาม สังเกต สืบค้น คิดวิเคราะห์ได้ เป็นต้น ผลลัพธ์ที่คาดหวัง คือ ตระหนักความเป็นมาของชาติ เข้าใจความเปลี่ยนแปลง มีความเป็นพลเมือง สำหรับ
· มัธยมปลาย การเรียนจะเน้นการใช้กระบวนการทางประวัติศาสตร์ เป็นการเรียนเชิงวิเคราะห์วิพากษ์ มุ่งหวังให้มีทักษะในการตั้งคำถาม ยอมรับความแตกต่าง สืบค้นข้อมูลเปรียบเทียบหักล้างได้ เป็นต้น ผลลัพธ์ คือ มีทักษะการคิดวิเคราะห์ วิพากษ์ รู้เท่าปัญหาทางประวัติศาสตร์
ผศ.ดร.พิพัฒน์ กระแจะจันทร์ อาจารย์ประจำสาขาวิชาประวัติศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และ ดร.เฉลิมชัย พันธุ์เลิศ ผู้อำนวยการสถาบันสังคมศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน เสนอแนวทางการนำแผนแม่บทรายวิชาประวัติศาสตร์ไปใช้สามารถใช้ได้หลายรูปแบบ เช่น นำเข้าสู่บทเรียน กำหนดเป็นหัวข้อโครงการกิจกรรม เป็นกิจกรรมเสริมหลักสูตร เช่น ชมรม กิจกรรมนอกหลักสูตร เช่น ค่าย ทัศนศึกษา หรือสามารถสร้างบรรยากาศที่ส่งเสริมการเรียนรู้ เช่น จัดนิทรรศการ การจัดอภิปราย เป็นต้น การศึกษาประวัติศาสตร์ไม่จำเป็นต้องเป็นประวัติศาสตร์ในภาพใหญ่เท่านั้น ประวัติศาสตร์เฉพาะเรื่องก็สามารถทำได้ เช่น ประวัติของข้าว ประวัติของสิ่งของ พืชพันธุ์ ท้องถิ่น ประวัติศาสตร์เกี่ยวกับประเพณีซึ่งนอกจากจะศึกษาประวัติศาสตร์ไทยแล้วยังเชื่อมโยงกับประเทศเพื่อนบ้านที่มีประเพณีคล้ายคลึงกัน เช่น สงกรานต์ ลอยกระทงในเอเชีย ฯลฯ ปัจจุบันมีการทำหนังสือแล้วเช่น ประวัติศาสตร์ร่วมรากอุษาคเนย์ สาดน้ำสงกรานต์วัฒนธรรมร่วมรากเอเชีย เป็นต้น การสอนประวัติศาสตร์ไม่ควรสอนให้ เกลียดชังกัน แต่ควรแสดงให้เห็นว่าประเทศมีวัฒนธรรมที่เชื่อมโยงกัน นอกจากนี้ การสอนประวัติศาสตร์ยังสามารถบูรณาการกับวิชาอื่น ๆ เช่น ประวัติศาสตร์กับดาราศาสตร์ ประวัติศาสตร์กับศิลปะ เช่น การปักผ้าด้วยลวดลายเรขาคณิต ประวัติศาสตร์กับดนตรี เช่น การวัดการสั่นสะเทือนของเครื่องดนตรีในวิชาฟิสิกส์ ประวัติศาสตร์กับการท่องเที่ยว เทคโนโลยี เช่น จังหวัดพิมาย มีความโดดเด่นที่ปราสาทหินพิมาย มีแมวไทยพิมาย นำจุดเด่นนี้มาสร้างเป็นจุดขาย นำแมวมาสร้างเป็น Art Toy นำเสนอเรื่องของจังหวัดพิมาย นำเรื่องราวทางประวัติศาสตร์มานำเสนอในรูปแบบของ Graphic designer เกม สมัยใหม่ ซึ่งทำให้เกิดความน่าสนใจ น่าเรียนรู้ และสร้างรายได้ได้อีกด้วย
ปิดท้ายด้วยการแบ่งกลุ่มจัดกิจกรรม “แนวทางการจัดทำแผนการเรียนรู้รายวิชาประวัติศาสตร์เชิงสร้างสรรค์” โดย นายสุริยา มนัสสา ครูโรงเรียนวัดคฤหบดี (จันทรสถิตย์) นายสิรภพ มูลสวัสดิ์ ครูโรงเรียนประชาสงเคราะห์วิทยา และ นายรัฐพงษ์ โพธิรังสิยากร ครูโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยนเรศวร ซึ่งผู้ร่วมสัมมนาสะท้อนว่าได้รับทั้งความรู้ ความสนุกสนาน แนวทางการจัดการเรียนการสอนที่สามารถนำไปใช้สอนวิชาประวัติศาสตร์และบูรณาการกับวิชาอื่น ๆ ได้เป็นอย่างดี
ที่มา ; สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา
สรุปสาระสำคัญของข่าว
เมื่อวันที่ 8 กันยายน 2568 นางโชติกา วรรณบุรี ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานการศึกษาและพัฒนาการเรียนรู้ เป็นประธานการสัมมนา “การนำแผนแม่บทรายวิชาประวัติศาสตร์สู่การปฏิบัติ” โดยมุ่งเน้นให้การเรียนประวัติศาสตร์ช่วยสร้างอัตลักษณ์ ความภาคภูมิใจในความเป็นไทย และพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ แผนแม่บทได้กำหนดสาระการเรียนรู้ 7 ด้าน เช่น เวลาและยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ วิธีการทางประวัติศาสตร์ เหตุการณ์สำคัญ และภูมิปัญญาไทย พร้อมกำหนดแนวทางการสอน 4 ช่วงชั้น ตั้งแต่ประถมต้นถึงมัธยมปลาย เพื่อให้ผู้เรียนมีทักษะคิดวิเคราะห์ วิพากษ์ และตระหนักในความเป็นชาติอย่างเข้าใจโลก นอกจากนี้ ยังเสนอแนวทางบูรณาการการสอนประวัติศาสตร์กับวิชาอื่น เช่น ศิลปะ ดนตรี ดาราศาสตร์ เทคโนโลยี และการท่องเที่ยว รวมถึงการสร้างกิจกรรมเสริม เช่น ค่าย นิทรรศการ หรือโครงการเชิงสร้างสรรค์ เพื่อให้การเรียนรู้ประวัติศาสตร์มีชีวิตชีวา สนุก และเชื่อมโยงกับชีวิตจริงของผู้เรียน
แนวข้อสอบปรนัยแบบเลือกตอบ
-
จุดประสงค์หลักของการจัดทำแผนแม่บทรายวิชาประวัติศาสตร์คือข้อใด
ก. เพื่อเพิ่มจำนวนครูผู้สอนประวัติศาสตร์
ข. เพื่อสร้างความภาคภูมิใจในความเป็นชาติและพัฒนาทักษะคิดวิเคราะห์
ค. เพื่อให้ผู้เรียนท่องจำเหตุการณ์สำคัญในอดีต
ง. เพื่อส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีในการเรียนการสอนเท่านั้น
เฉลย: ข
-
ข้อใดเป็นแนวทางที่ถูกต้องในการสอนประวัติศาสตร์ตามแผนแม่บท
ก. สอนเฉพาะประวัติศาสตร์ไทยเท่านั้น
ข. เน้นการบอกเล่าเหตุการณ์โดยไม่วิเคราะห์
ค. บูรณาการกับวิชาอื่นและเน้นการเรียนรู้เชิงวิเคราะห์
ง. มุ่งปลูกฝังให้ผู้เรียนรักชาติแบบสุดโต่ง
เฉลย: ค
