สรุปสาระสำคัญของ ประกาศสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง จัดตั้งศูนย์พิทักษ์สิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัย ของกระทรวงศึกษาธิการ มีรายละเอียดดังนี้

1. ที่มาและวัตถุประสงค์ของการจัดตั้ง

• สืบเนื่องจากนโยบายของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ (นายประเสริฐ จันทรรวงทอง) ที่มุ่งเน้นการพิทักษ์สิทธิและเสรีภาพให้แก่ผู้เรียน ครู และบุคลากรทางการศึกษา เพื่อให้โรงเรียนและสถานศึกษาเป็น "พื้นที่ปลอดภัย" อย่างแท้จริง
• เพื่อเป็นศูนย์กลางขับเคลื่อนข้อมูลระหว่างนักกฎหมาย สหวิชาชีพ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยผ่านความเห็นชอบจากคณะทำงานฯ และผู้มีอำนาจตามความในมาตรา ๒๓ แห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. ๒๕๔๖

2. สถานะและภารกิจหลักของหน่วยงาน

• ชื่อหน่วยงาน: จัดตั้ง "ศูนย์พิทักษ์สิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัย ของกระทรวงศึกษาธิการ" เรียกว่าย่อว่า "ศพส." สังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
• ภารกิจหลัก (๕ ด้าน):
  • ดำเนินการเกี่ยวกับการคุ้มครอง ป้องกัน ส่งเสริม และพิทักษ์สิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัยทั้ง 6 มิติ
  • รับเรื่องร้องเรียน ร้องทุกข์ และแจ้งเหตุเกี่ยวกับการละเมิดสิทธิและเสรีภาพของผู้เรียน ครู คณาจารย์ และบุคลากรทางการศึกษา
  • ประสานความร่วมมือกับหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้อง
  • จัดทำฐานข้อมูลและสารสนเทศ เฝ้าระวังสถานการณ์ และรายงานด้านสิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัย
  • ปฏิบัติงานร่วมกับหรือสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้อง

3. การแบ่งส่วนราชการภายใน ศพส. (๔ กลุ่มงาน)

ศูนย์พิทักษ์สิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัย แบ่งส่วนราชการภายในออกเป็น 4 กลุ่มงานหลัก ดังนี้:

• (๑) กลุ่มงานป้องกันและพัฒนาผู้เรียน: มีหน้าที่จัดทำแนวทางมาตรการส่งเสริมคุ้มครองสิทธิ, บูรณาการความร่วมมือเครือข่ายภายในและภายนอก, ป้องกันและคุ้มครองสิทธิ, ติดตามประเมินสถานการณ์, เผยแพร่ความรู้ความเข้าใจเรื่องสิทธิมนุษยชน และสรุปรายงานความคืบหน้าเสนอคณะกรรมการฯ
• (๒) กลุ่มงานระบบรับแจ้งเหตุ: มีหน้าที่พัฒนาระบบรับแจ้งเหตุให้สอดคล้องกับนโยบายและกฎหมาย, รับแจ้งเหตุพิทักษ์สิทธิฯ, และรายงานผลการดำเนินงานต่อคณะกรรมการพิทักษ์สิทธิ เสรีภาพและความปลอดภัยของกระทรวงศึกษาธิการ
• (๓) กลุ่มงานคุ้มครอง เยียวยา และดำเนินการทางวินัย: มีหน้าที่ตรวจสอบข้อเท็จจริง สืบสวน สอบสวน รวบรวมพยานหลักฐานกรณีมีการละเมิดสิทธิ, คุ้มครองผู้เสียหายและพยานไม่ให้ถูกกลั่นแกล้ง, ช่วยเหลือเยียวยาฟื้นฟู (ทั้งด้านจิตใจ สังคม การศึกษา และกฎหมาย), ตลอดจนให้คำแนะนำปรึกษาและจัดทำฐานข้อมูลเพื่อกำหนดนโยบาย
• (๔) กลุ่มงานบริหารงานทั่วไป: มีหน้าที่ดูแลงานสารบรรณ ธุรการ, แผนงานและงบประมาณ, ระบบควบคุมภายในและความเสี่ยง, การเงิน บัญชี พัสดุ และอาคารสถานที่, งานบริหารงานบุคคล, ประชาสัมพันธ์, พัฒนาคุณภาพองค์กร และติดตามประเมินผลภาพรวมของหน่วยงาน

4. การบริหารงานและผลบังคับใช้

• ให้มี ผู้อำนวยการศูนย์พิทักษ์สิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัย ของกระทรวงศึกษาธิการ เป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการ พนักงานราชการ และลูกจ้าง พร้อมทั้งรับผิดชอบการดำเนินงานทั้งหมดของศูนย์
• ประกาศนี้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ประกาศเป็นต้นไป (ประกาศ ณ วันที่ ๑๕ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๖๙ ลงนามโดย นายสุเทพ แก่งสันเทียะ ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ)

@ข้อสอบแข่งขันสำหรับตำแหน่งแรกบรรจุ(ครูผู้ช่วย บุคลากรทางการศึกษา)

1."ศพส." ย่อมาจากชื่อหน่วยงานใดในกระทรวงศึกษาธิการ

ก. ศูนย์ส่งเสริม พทักษ์สิทธิและเสรีภาพครู

ข. ศูนย์พิทักษ์สิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัย ของกระทรวงศึกษาธิการ

ค. ศูนย์พัฒนาและประสานงานความปลอดภัยในสถานศึกษา

ง. ศูนย์เฝ้าระวังภัยพิบัติและสิ่งแวดล้อมทางการศึกษา

เฉลย: ข. เหตุผล: ตามที่กระทรวงศึกษาธิการได้มีประกาศจัดตั้ง “ศูนย์พิทักษ์สิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัย ของกระทรวงศึกษาธิการ” หรือชื่อย่อว่า “ศพส.” ลงวันที่ 14 สิงหาคม 2569 ลงนามประกาศฯโดยปลัดกระทรวงศึกษาธิการ

2. หน่วยงาน ศพส. อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของส่วนราชการใด

ก. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.)

ข. สำนักงานรัฐมนตรี

ค. สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ

ง. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา

เฉลย: ค. เหตุผล: ตามประกาศข้อ 1 กำหนดให้ ศพส. เป็นหน่วยงานในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ

3. ข้อใดไม่ใช่ภารกิจหลักของ ศพส.

ก. รับเรื่องร้องเรียน ร้องทุกข์ กรณีละเมิดสิทธิและเสรีภาพ

ข. จัดทำฐานข้อมูลและเฝ้าระวังสถานการณ์

ค. ประสานความร่วมมือกับหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้อง

ง. อนุมัติงบประมาณช่วยเหลือ เยียวยา นักเรียน และครู

เฉลย ง. เหตุผล: ภารกิจของ ศพส. ตามประกาศ คือ การคุ้มครอง ป้องกัน ประสาน ส่งเสริม และพิทักษ์สิทธิ รวมถึงจัดทำฐานข้อมูลส่วนการอนุมัติงบประมาณฯเป็นหน้าที่ของหน่วยงานด้านงบประมาณ)

4. กลุ่มงานใดมีหน้าที่ "ตรวจสอบข้อเท็จจริง สืบสวน สอบสวน หรือรวบรวมพยานหลักฐาน" กรณีเกิดเหตูความไม่ปลอดภัยของนักเรียนหรือครู

ก. กลุ่มงานป้องกันและพัฒนาผู้เรียน

ข. กลุ่มงานระบบรับแจ้งเหตุ

ค. กลุ่มงานคุ้มครอง เยียวยา และดำเนินการทางวินัย

ง. กลุ่มงานบริหารงานทั่วไป

เฉลย: ค. เหตุผล: ตามประกาศฯ กำหนดให้ "กลุ่มงานคุ้มครอง เยียวยา และดำเนินการทางวินัย" มีหน้าที่โดยตรงในการตรวจสอบข้อเท็จจริงและสืบสวนสอบสวนกรณีที่มีการละเมิดสิทธิ

5. ข้อใดคือเป้าหมายหลักของการจัดตั้ง "ศูนย์พิทักษ์สิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัย ของกระทรวงศึกษาธิการ"

ก. เพื่อส่งเสริมสนับสนนุนการปฏิบัติงานของครู

ข. เพื่อให้โรงเรียนและสถานศึกษาเป็น "พื้นที่ปลอดภัย"

ค. เพื่อเป็นศูนย์กลางการคุ้มครองสิทธิ เสรีภาพ และสวัสดิการครู

ง. เพื่อเป็นหน่วยงานขับเคลื่อนนโยบายส่งเสริมความปลอดภัยของกระทรวงศึกษาธิการ

เฉลย ข. เหตุผล: ตามประกาศฯ ระบุชัดเจนว่ามีเป้าหมายเพื่อให้โรงเรียนและสถานศึกษาเป็น "พื้นที่ปลอดภัย" สำหรับผู้เรียน ครู และบุคลากร

@ข้อสอบคัดเลือกสำหรับผู้บริหาร

1. หากท่านได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่ง "ผู้อำนวยการศูนย์พิทักษ์สิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัย ของกระทรวงศึกษาธิการ" อำนาจหน้าที่หลักตามประกาศฯ คือข้อใด

ก. เป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการ พนักงานราชการ และลูกจ้าง พร้อมทั้งรับผิดชอบการดำเนินงานทั้งหมดของศูนย์

ข. มีอำนาจในการเสนอแนะออกประกาศหรือระเบียบกระทรวงเกี่ยวกับสิทธิ เสรีภาพ ความปลอดภัยฯ

ค. มีอำนาจในการอนุมัติงบประมาณดำเนินงานโครงการ ตามหน้าที่ "ศพส."

ง. เป็นผู้ลงนามในคำสั่ง ประกาศ ที่เกี่ยวกับการดำเนินงานของศูนย์ "ศพส."

เฉลย ก เหตุผล: ตามของประกาศฯ ระบุชัดเจนว่า ผู้อำนวยการศูนย์ฯ เป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการ พนักงานราชการ และลูกจ้าง พร้อมทั้งรับผิดชอบการดำเนินงานทั้งหมดของศูนย์ เป็นคำตอบที่ครอบคลุมตรงกับโจทย์ที่ถาม กรณีตัวเลือกตัวอื่นอาจถูกต้องแต่ไม่ถูกที่สุดและตอบไม่ตรงคำถาม

2. การที่ประกาศ ศพส. กำหนดให้มี "การติดตาม ตรวจสอบ และประเมินสถานการณ์หรือปัญหาที่อาจส่งผลกระทบต่อสิทธิและเสรีภาพ" สะท้อนถึงการบริหารจัดการสมัยใหม่ในข้อใดมากที่สุด

ก. การบริหารการเปลี่ยนแปลง

ข. การบริหารจัดการความเสี่ยงเชิงรุก

ค. การกระจายอำนาจเบ็ดเสร็จให้แก่สถานศึกษา

ง. การเน้นการควบคุมกำกับจากส่วนกลาง

เฉลย ข เหตุผล: การติดตาม ตรวจสอบ และประเมินสถานการณ์ล่วงหน้า แสดงถึงการบริหารจัดการความเสี่ยงเชิงรุก (Proactive) เพื่อป้องกันปัญหาก่อนที่จะเกิดการละเมิดสิทธินักเรียนหรือครู

3. การจัดตั้ง ศพส. ของกระทรวงศึกษาธิการ อาศัยอำนาจตามกฎหมายฉบับใด

ก. พระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ. ๒๕๔๖

ข. พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒ และแก้ไขเพิ่มเติม

ค. พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. ๒๕๔๖

ง. ทั้งข้อ ก และ ค

เฉลย: ค. เหตุผล: ประกาศจัดตั้งระบุว่าอาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๒๑ แห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. ๒๕๔๖ (ผู้ใช้อำนาจลงนามประกาศ คือปลัดกระทรวงศึกษาธิการ)

4. หากเกิดกรณีครูในสถานศึกษาถูกคุกคามหรือละเมิดสิทธิจากบุคคลภายนอก ผู้บริหารสถานศึกษาควรประสานงานกับกลุ่มงานใดของ ศพส. เพื่อการเยียวยาและการคุ้มครองที่ตรงจุดที่สุด

ก. กลุ่มงานป้องกันและพัฒนาผู้เรียน

ข. กลุ่มงานระบบรับแจ้งเหตุ

ค. กลุ่มงานคุ้มครอง เยียวยา และดำเนินการทางวินัย

ง. กลุ่มงานบริหารงานทั่วไป

เฉลย: ค. เหตุผล: ตามประกาศฯ กลุ่มงานคุ้มครอง เยียวยา และดำเนินการทางวินัย มีอำนาจหน้าที่ในการสืบสวนข้อเท็จจริง และให้ความช่วยเหลือ เยียวยา ฟื้นฟู รวมถึงให้คำปรึกษาแก่ผู้ได้รับผลกระทบทั้งด้านจิตใจ สังคม และสิทธิทางกฎหมาย

5.ในเชิงการบริหารจัดการ "ข้อมูลและสารสนเทศ" ของ ศพส. มีความสำคัญอย่างไรต่อการกำหนดนโยบายในอนาคต

ก. ใช้เป็นข้อมูลในการป้องปรามการกระทำผิดวินัยของครูและบุคลากร

ข. ใช้เฝ้าสังเกตการณ์และรายงานต่อคณะกรรมการพิทักษ์สิทธิฯ เพื่อกำหนดทิศทางนโยบาย

ค. ใช้เพื่อสารสนเทศการประชาสัมพันธ์ผลงานของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ

ง. ใช้เป็นเกณฑ์ในการคัดเลือกหรือประเมินสถานศึกษาดีเด่นด้านความปลอดภัย

เฉลย: ข. เหตุผล: ตามประกาศฯระบุว่า ศพส. จะทำหน้าที่ศูนย์กลางข้อมูลเพื่อเฝ้าระวังและรายงานผลต่อคณะกรรมการพิทักษ์สิทธิฯ เพื่อใช้ประกอบการกำหนดนโยบายและแผนยุทธศาสตร์ในอนาคต

หมายเหตุ ; นโยบายกระทรวงศึกษาธิการ กำหนดเป็นเนื้อหาในหลักสูตรการคัดเลือกผู้บริหารการศึกษา บริหารสถานศึกษา ครูผู้ช่วย และบุคลากรทางการศึกษาทุกตำแหน่ง

@ข้อมูลเพิ่มเติม