แผนปฏิบัติราชการประจำปีเป็นแผนระดับใด

แผนปฏิบัติการประจำปีของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาเป็นแผนระดับใดในการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ชาติ?

ยุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปี (พ.ศ. 2561–2580) เป็น “เป้าหมาย” ในการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน เพื่อใช้เป็นกรอบในการจัดทำแผนต่าง ๆ ให้สอดคล้องและบูรณาการกัน

เป้าหมายในการพัฒนาประเทศตามที่ยุทธศาสตร์ชาติกำหนด คือ “ประเทศชาติมั่นคง ประชาชนมีความสุข เศรษฐกิจพัฒนาอย่างต่อเนื่อง สังคมเป็นธรรม ฐานทรัพยากรธรรมชาติยั่งยืน”

เป้าหมายนี้ถอดจาก วิสัยทัศน์ประเทศไทย ๒๕๘๐ คือ “ประเทศไทยมีความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน เป็นประเทศพัฒนาแล้ว ด้วยการพัฒนาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” เรียกสั้น ๆ เป็นคติพจน์ประจำชาติ “มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน” นั่นเอง

การจะบรรลุเป้าหมายดังกล่าว ต้องมีขับเคลื่อนด้วย “แผน ต่างๆ “ ซึ่งต้องสอดคล้อง เชื่อมโยงและบูรณาการกัน แนวทางนี้เป็นที่มาและกำหนดให้มีแผนระดับต่าง ๆ แบ่งออกเป็น ๓ ระดับ (ตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ ๔ ธันวาคม ๒๕๖๐) ดังนี้

  • แผนระดับที่ 1: ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561 – 2580) เป็นกรอบทิศทางสูงสุด ๖ ด้าน (ยุทธศาสตร์)
  • แผนระดับที่ 2: แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ, แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, นโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยความมั่นคงแห่งชาติ และแผนการปฏิรูปประเทศ (แต่ได้สิ้นสุดลงแล้วตามเงื่อนไขที่รัฐธรรมนูญฯ กำหนด) ซึ่งแผนดังกล่าวเป็นแผนที่ถ่ายทอดกรอบและแนวทางจากยุทธศาสตร์ชาติ     
  • แผนระดับที่ 3: แผนปฏิบัติราชการ (ระยะ 5 ปี และรายปี) รวมทั้งแผนปฏิบัติการด้านต่างๆ แผนระดับพื้นที่ (จังหวัด กลุ่มจังหวัด) ของหน่วยงานรัฐ องค์กรอิสระ องค์การมหาชน ซึ่งแผนแผนดังกล่าวมีลักษณะเป็นแผนในเชิงปฏิบัติ (Action plan) ที่ถ่ายระดับแผนระดับที่ ๑ และแผนระดับที่ ๒ สู่การปฏิบัติ นำไปสู่การบรรลุเป้าหมายของแผนระดับ ๒ และแผนระดับ ๑ อย่างเป็นรูปธรรม

@ดังนั้นหาก

  • คำถาม ; แผนปฏิบัติการประจำปีของของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาเป็นแผนระดับใดในการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ชาติ?
  • คำตอบ ; แผนระดับที่ ๓ 
  • เหตุผล ; แผนปฎิบัติการหรือแผนปฏิบัติราชการรายปีต้องบรรจุโครงการเพื่อขับเคลื่อนการบรรลุผลสัมฤทธิ์ตามเป้าหมายของยุทธศาสตร์ชาติ ร่วมกับโครงการต่างๆ และภารกิจหน้าที่ประจำของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา รวมทั้งต้องนำข้อมูลเข้าระบบรายงานผลแห่งชาติ (eMENSCR) ด้วย ประกอบกับคู่มือการจัดทำแผนระยะที่ ๓ ของสำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กำหนดว่า “ทุกแผน ยกเว้น ยุทธศาสตร์ชาติ (แผนระดับที่ ๑) แผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ แผนการปฏิรูปประเทศ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ นโยบายและแผนระดับชาติว่าด้วยความมั่นคงแห่งชาติ (แผนระดับที่ ๒) ให้ถือเป็นแผนระดับที่ ๓ ทั้งหมด”

@ข้อสอบเกี่ยวกับเรื่องนี้

๑. ในฐานะผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา หากท่านต้องจัดทำแผนปฏิบัติราชการประจำปีให้สอดคล้องกับระบบความสัมพันธ์ของแผน ๓ ระดับ ข้อใดอธิบายบทบาทของแผนระดับที่ ๓ ในการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ชาติได้ถูกต้องและครอบคลุมที่สุด

ก. เป็นแผนที่กำหนดกรอบทิศทางสูงสุดของประเทศในระยะ ๒๐ ปี

ข. เป็นแผนที่ถ่ายทอดแนวทางมาจากแผนระดับที่ ๑ เพื่อกำหนดนโยบายความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน

ค. เป็นแผนในเชิงปฏิบัติ (Action Plan) ที่ถ่ายระดับเป้าหมายจากแผนระดับที่ ๑ และ ๒ สู่การปฏิบัติอย่าง

    เป็นรูปธรรม

ง. เป็นแผนที่ใช้สำหรับการดำเนินงานตามภารกิจปกติของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา

เฉลย: ค. เป็นแผนในเชิงปฏิบัติ (Action Plan) ที่ถ่ายระดับเป้าหมายจากแผนระดับที่ ๑ และ ๒ สู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม

เหตุผล: ตามมติ ครม. และนิยามของ สศช. แผนระดับที่ ๓ (แผนปฏิบัติราชการ/แผนปฏิบัติการ) มีหน้าที่สำคัญคือการนำเป้าหมายจากยุทธศาสตร์ชาติ (ระดับ ๑) และแผนแม่บทฯ (ระดับ ๒) มาแปลงสู่โครงการและการดำเนินงานจริงเพื่อให้บรรลุผลสัมฤทธิ์

๒. หากสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาดำเนินโครงการ "พัฒนาทักษะอาชีพและนวัตกรรมสร้างสรรค์เพื่อเพิ่มรายได้นักเรียนและคนในชุมชน" โครงการนี้สอดคล้องกับประเด็นการประเมินผลยุทธศาสตร์ชาติข้อใดมากที่สุด

ก. การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของประเทศ

ข. ความเท่าเทียมและความเสมอภาคของสังคม

ค. ความหลากหลายทางชีวภาพและคุณภาพสิ่งแวดล้อม

ง. ขีดความสามารถในการแข่งขัน การพัฒนาเศรษฐกิจ และการกระจายรายได้

เฉลย: ง. ขีดความสามารถในการแข่งขัน การพัฒนาเศรษฐกิจ และการกระจายรายได้

เหตุผล: เนื่องจากโครงการเน้นเรื่อง "ทักษะอาชีพ" "นวัตกรรม" และ "การเพิ่มรายได้" ซึ่งตรงกับนิยามของกรอบการประเมินในด้านเศรษฐกิจและการกระจายรายได้โดยตรง แม้จะมีการพัฒนาคน (ทรัพยากรมนุษย์) แต่จุดมุ่งหมายปลายทางตามชื่อโครงการเน้นไปที่เศรษฐกิจ

๓.ข้อใดคือความสัมพันธ์เชิงตรรกะที่ถูกต้องที่สุดระหว่าง "วิสัยทัศน์ประเทศไทย ๒๕๘๐" กับ "ยุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปี"

ก. ยุทธศาสตร์ชาติเป็นส่วนหนึ่งของวิสัยทัศน์

ข. วิสัยทัศน์ประเทศไทยคือจุดหมายปลายทาง และยุทธศาสตร์ชาติคือกรอบเป้าหมายเพื่อนำไปสู่จุดหมายนั้น ค. วิสัยทัศน์ประเทศเป็นช่วยกำหนดแนวทางจัดทำแผนระดับที่ ๒ ส่วนยุทธศาสตร์ชาติเป็นแผนระดับที่ ๑

ง. ยุทธศาสตร์ชาติกำหนดคติพจน์ “มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน” ส่วนวิสัยทัศน์กำหนดวิธีการปฏิบัติ

เฉลย: ข. วิสัยทัศน์ประเทศไทยคือจุดหมายปลายทาง และยุทธศาสตร์ชาติคือกรอบเป้าหมายเพื่อนำไปสู่จุดหมายนั้น

เหตุผล: วิสัยทัศน์ "มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน" คือภาพความสำเร็จที่ต้องการเห็นในปี ๒๕๘๐ โดยมียุทธศาสตร์ชาติเป็นเป้าหมายหลักและกรอบในการดำเนินงานเพื่อให้ภาพนั้นเกิดขึ้นจริง

๔. เหตุผลสำคัญที่สุดที่กำหนดให้แผนปฏิบัติการประจำปีของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาต้องนำข้อมูลเข้าระบบ eMENSCR คืออะไร

ก. เพื่อให้หน่วยตรวจสอบระดับนโยบายสามารถตรวจสอบการใช้จ่ายงบประมาณได้แบบ Real-time

ข. เพื่อรายงานการดำเนินงานและผลสัมฤทธิ์ที่เชื่อมโยงกับการบรรลุเป้าหมายยุทธศาสตร์ชาติ

ค. เพื่อเป็นฐานข้อมูลในการพิจารณาประเมินผลการดำเนินงานของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา

ง. เพื่อลดขั้นตอนการจัดส่งเอกสารในรูปแบบกระดาษตามนโยบาย Digital Government

เฉลย: ข. เพื่อรายงานการดำเนินงานและผลสัมฤทธิ์ที่เชื่อมโยงกับการบรรลุเป้าหมายยุทธศาสตร์ชาติ

เหตุผล: ระบบ eMENSCR (Electronic Integrated Office Monitoring and Evaluation System for National Strategy and Country Reform) ถูกออกแบบมาเพื่อติดตามและประเมินผลว่าโครงการของหน่วยงานรัฐ (แผนระดับ ๓) ตอบสนองต่อยุทธศาสตร์ชาติมากน้อยเพียงใด

๕. การที่ สศช. กำหนดให้ "แผนปฏิบัติการด้านต่างๆ" และ "แผนระดับพื้นที่" จัดเป็นแผนระดับที่ ๓ ทั้งหมด (ยกเว้นแผนที่ระบุไว้ในระดับ ๑ และ ๒) มีจุดมุ่งหมายเชิงยุทธศาสตร์ในเรื่องใดเด่นชัดที่สุด

ก. เพื่อลดความซ้ำซ้อนของแผนงานในระดับพื้นที่

ข. เพื่อให้ความสำคัญกับแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ

ค. เพื่อสร้างเอกภาพในการขับเคลื่อนเป้าหมายจากทุกส่วนราชการสู่การปฏิบัติที่เป็นทิศทางเดียวกัน

ง. เพื่อควบคุมและตรวจสอบการใช้งบประมาณของหน่วยงาน

เฉลย: ค. เพื่อสร้างเอกภาพในการขับเคลื่อนเป้าหมายจากทุกส่วนราชการสู่การปฏิบัติที่เป็นทิศทางเดียวกัน เหตุผล: การจัดกลุ่มแผนปฏิบัติการของทุกหน่วยงานไว้ในระดับที่ ๓ ช่วยให้ระบบแผนของประเทศมีความเชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบ (Integrity) ทำให้มั่นใจได้ว่าไม่ว่าจะเป็นหน่วยงานใด แผนงานจะถูกถ่ายระดับมาจากยุทธศาสตร์ชาติเหมือนกัน

หมายเหตุ ; ยุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปี กำหนดเป็นเนื้อหาในหลักสูตรการคัดเลือกผู้บริหารการศึกษาทุกตำแหน่ง และผู้บริหารสถานศึกษา