ผลการประเมิน PISA 2025 สะท้อนถึงทิศทางที่เป็นบวกอย่างมีนัยสำคัญของการศึกษาไทย โดยคะแนนเฉลี่ยเพิ่มขึ้นในทั้ง 3 ด้านหลัก ได้แก่ วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และการอ่าน เมื่อเทียบกับปี 2022 ส่งผลให้อันดับโลกของประเทศไทยขยับขึ้นจากอันดับที่ 58 มาอยู่ที่อันดับ 53

ประเด็นสำคัญที่พบจากการประเมิน:

• คะแนนพุ่งสูงขึ้น: วิทยาศาสตร์เพิ่มขึ้น 23 คะแนน, คณิตศาสตร์เพิ่มขึ้น 13 คะแนน และการอ่านเพิ่มขึ้น 13 คะแนน
• กลุ่มสมรรถนะพื้นฐานขยายตัว: สัดส่วนนักเรียนที่มีทักษะระดับ 2 ขึ้นไป (ระดับพื้นฐาน) เพิ่มขึ้นในทุกด้าน
• ความเหลื่อมล้ำในกลุ่มโรงเรียน: เกือบทุกกลุ่มโรงเรียนมีแนวโน้มคะแนนดีขึ้น โดยเฉพาะโรงเรียนขยายโอกาสและโรงเรียนในสังกัดท้องถิ่นที่มีผลลัพธ์โดดเด่นขึ้น
• ความท้าทายที่ยังคงอยู่: แม้คะแนนจะเพิ่มขึ้น แต่ผลการประเมินทั้ง 3 ด้านยังคงต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศสมาชิก OECD และแนวโน้มระยะยาว (PISA 2000 - 2025) ในด้านการอ่านและคณิตศาสตร์ยังคงมีทิศทางที่ลดลง

1. วิเคราะห์ผลคะแนนเปรียบเทียบ PISA 2022 และ 2025

ประเทศไทยเป็น 1 ใน 8 ประเทศ/เขตเศรษฐกิจจากทั้งหมด 91 แห่งที่มีคะแนนเฉลี่ยเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติครบทั้งสามด้านในการประเมินครั้งนี้

ตารางเปรียบเทียบคะแนนเฉลี่ยของประเทศไทย

ด้านการประเมิน	PISA 2022	PISA 2025	การเปลี่ยนแปลง
วิทยาศาสตร์ (ด้านหลักปี 2025)	409	432	+23
คณิตศาสตร์	394	407	+13
การอ่าน	379	392	+13
การแก้ปัญหาเชิงคำนวณ	-	476	-

2. สถานะของประเทศไทยในบริบทโลกและภูมิภาค

การเปรียบเทียบกับค่าเฉลี่ย OECD และประเทศชั้นนำ แม้ไทยจะมีพัฒนาการที่ดีขึ้น แต่ระดับคะแนนยังคงมีช่องว่างเมื่อเทียบกับค่าเฉลี่ยของกลุ่มประเทศสมาชิก OECD:

• วิทยาศาสตร์: ไทย (432) | OECD (482) | จีน 4 มณฑล* (597)
• คณิตศาสตร์: ไทย (407) | OECD (463) | จีน 4 มณฑล* (612)
• การอ่าน: ไทย (392) | OECD (461) | สิงคโปร์ (535)

*จีน 4 มณฑล ประกอบด้วย ปักกิ่ง เซี่ยงไฮ้ เจียงซู และเจ้อเจียง

การเปรียบเทียบในกลุ่มอาเซียน

ในด้านวิทยาศาสตร์ซึ่งเป็นจุดเน้นหลักของการประเมินรอบนี้ ประเทศไทยมีคะแนนเฉลี่ย (432) สูงกว่าประเทศเพื่อนบ้านหลายแห่ง ได้แก่ มาเลเซีย อินโดนีเซีย กัมพูชา และฟิลิปปินส์

3. ระดับสมรรถนะและความฉลาดรู้ของนักเรียนไทย

การประเมินแบ่งระดับสมรรถนะออกเป็น 6 ระดับ (1-6) โดยระดับ 2 ถือเป็นระดับพื้นฐานที่จำเป็นต่อการใช้ชีวิตจริง

การเปลี่ยนแปลงของสัดส่วนนักเรียน (ระดับ 2 ขึ้นไป)

ข้อมูลระบุว่าจำนวนนักเรียนที่มีสมรรถนะตั้งแต่ระดับพื้นฐานเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน:

• ด้านวิทยาศาสตร์: เพิ่มขึ้น 12%
• ด้านคณิตศาสตร์: เพิ่มขึ้น 9%
• ด้านการอ่าน: เพิ่มขึ้น 6%

วิเคราะห์เจาะลึกสมรรถนะด้านวิทยาศาสตร์ (PISA 2025)

คะแนนเฉลี่ยด้านวิทยาศาสตร์ของนักเรียนไทยจำแนกตามทักษะเฉพาะด้านดังนี้:

1. การออกแบบและประเมินกระบวนการสืบเสาะหาความรู้: 434 คะแนน
2. การแปลความหมายข้อมูลและใช้ประจักษ์พยานเชิงวิทยาศาสตร์: 434 คะแนน
3. การศึกษาค้นคว้า ประเมิน และใช้ข้อมูลเพื่อการตัดสินใจ: 429 คะแนน
4. การอธิบายปรากฏการณ์ในเชิงวิทยาศาสตร์: 428 คะแนน

4. ผลการประเมินแยกตามกลุ่มโรงเรียน

เกือบทุกกลุ่มโรงเรียนมีคะแนนเฉลี่ยเพิ่มขึ้น โดยมีรายละเอียดที่น่าสนใจดังนี้:

• ด้านวิทยาศาสตร์: กลุ่มโรงเรียนขยายโอกาส (สพฐ.), มัธยมศึกษา (สพฐ.), องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.), กรุงเทพมหานคร (กทม.) และโรงเรียนเน้นวิทยาศาสตร์ มีคะแนนเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน
• ด้านคณิตศาสตร์และการอ่าน: กลุ่มโรงเรียนขยายโอกาส (สพฐ.) และโรงเรียนสังกัด กทม. แสดงพัฒนาการในทิศทางที่ดีขึ้น
• ความเท่าเทียม: ทุกกลุ่มโรงเรียนมีสัดส่วนนักเรียนที่มีสมรรถนะด้านวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ตั้งแต่ระดับพื้นฐานเพิ่มขึ้น

5. รายละเอียดการทดสอบและสมรรถนะใหม่

การประเมิน PISA 2025 ใช้ระบบคอมพิวเตอร์ออนไลน์ (CBA) เป็นหลัก โดยมีรายละเอียดกลุ่มตัวอย่างดังนี้:

• กลุ่มเป้าหมาย: นักเรียนอายุ 15 ปี จำนวน 8,547 คน จาก 273 สถานศึกษาทั่วประเทศ
• สังกัดที่เข้าร่วม: ครอบคลุม สพฐ., สอศ., สช., โรงเรียนสาธิต (อว.), อปท., กทม. และโรงเรียนวิทยาศาสตร์
• สมรรถนะเพิ่มเติม: มีการวัดทักษะ "การเรียนรู้ในโลกดิจิทัล" (Learning in the Digital World) ซึ่งเน้นการแก้ปัญหาเชิงคำนวณ (ไทยได้ 476 คะแนน) และการกำกับวางแผนการเรียนรู้ของตนเองในสภาพแวดล้อมดิจิทัล

6. ข้อสรุปเชิงนโยบายและแนวทางในอนาคต

รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการเน้นย้ำว่า อันดับที่เพิ่มขึ้นคือ "กำลังใจ" แต่ไม่ใช่จุดสิ้นสุดของการพัฒนา โดยมีทิศทางการดำเนินงานต่อไปดังนี้:

1. การวิเคราะห์เชิงลึก: นำผลคะแนนไปวิเคราะห์ในระดับโรงเรียนและพื้นที่ เพื่อออกมาตรการพัฒนาที่ตรงจุด
2. เน้นทักษะการคิด: ให้ความสำคัญกับการอ่านเพื่อความเข้าใจ การคิดวิเคราะห์ และการประยุกต์ใช้ความรู้ในชีวิตจริง
3. ลดความเหลื่อมล้ำ: เร่งฟื้นฟูภาวะถดถอยทางการเรียนรู้ และพัฒนาทักษะที่จำเป็นให้เข้าถึงเด็กทุกคนอย่างเท่าเทียม
4. พัฒนาครู: ยกระดับศักยภาพของบุคลากรทางการศึกษาในทุกสังกัดเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงของโลกดิจิทัล

เป้าหมายสูงสุด: ไม่ใช่เพียงการแข่งขันในระดับสากล แต่เป็นการสร้างความมั่นใจว่าเด็กไทยทุกคนจะมีทักษะการคิดและแก้ปัญหาเพื่อเติบโตในโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วได้จริง

@ข้อสอบสำหรับตำแหน่งแรกบรรจุ (ครูผู้ช่วย บุคลากรการศึกษาอื่น)

1. โครงการประเมินสมรรถนะนักเรียนมาตรฐานสากล (PISA) กำหนดกลุ่มเป้าหมายหลักในการประเมินคือนักเรียนที่มีอายุเท่าใด

ก. 15 ปี

ข. 12 ปี

ค. 18 ปี

ง. 10 ปี

เฉลย ก. คำอธิบาย: PISA ประเมินนักเรียนอายุ 15 ปี ซึ่งถือว่าเป็นวัยที่สำเร็จการศึกษาภาคบังคับ เพื่อติดตามแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงคุณภาพการศึกษาและนำข้อมูลมาใช้ในระดับนโยบาย

2.การประเมิน PISA 2025 มีการกำหนดด้านใดเป็น "จุดเน้นหลัก" ในการประเมิน

ก. ความฉลาดรู้ด้านการอ่าน

ข. ความฉลาดรู้ด้านวิทยาศาสตร์

ค. ความฉลาดรู้ด้านคณิตศาสตร์

ง. การเรียนรู้ในโลกดิจิทัล

เฉลย ข. คำอธิบาย: PISA 2025 เน้นประเมินด้านวิทยาศาสตร์เป็นด้านหลัก ส่วนด้านคณิตศาสตร์และการอ่านเป็นด้านรอง

3.ในการประเมิน PISA 2025 นอกจากด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และการอ่านแล้ว ยังมีการประเมินเพิ่มเติมในด้านใด

ก. ความฉลาดรู้ด้านการเงิน (Financial Literacy)

ข. ทักษะการคิดเชิงวิเคราะห์ (Critical Thinking)

ค. ทักษะชีวิตและอาชีพ (Life and Career Skills)

ง. การเรียนรู้ในโลกดิจิทัล (Learning in the Digital World)

เฉลย ง. คำอธิบาย: PISA 2025 มีการประเมินเพิ่มเติมด้านการเรียนรู้ในโลกดิจิทัล ซึ่งมุ่งวัดทักษะการแก้ปัญหาเชิงคำนวณและความสามารถในการกำกับตนเองเพื่อการเรียนรู้ในสภาพแวดล้อมดิจิทัล

4.ตามผลการประเมิน PISA 2025 ระดับสมรรถนะใดที่ถือว่าเป็น "ระดับพื้นฐาน" ที่นักเรียนสามารถใช้ทักษะและความรู้ในชีวิตจริงได้ สำหรับด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และการอ่าน

ก. ระดับ 2

ข. ระดับ 3

ค. ระดับ 5

ง. ระดับ 6

เฉลย ก. คำอธิบาย: สำหรับด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และการอ่าน ระดับ 2 ถือเป็นระดับพื้นฐานที่นักเรียนสามารถใช้ทักษะและความรู้ในชีวิตจริงได้

5.เกณฑ์อ้างอิงระดับสมรรถนะใดในด้านการแก้ปัญหาเชิงคำนวณ ที่ระบุว่านักเรียนเริ่มแสดงให้เห็นว่ามีความรู้และทักษะที่เพียงพอที่จะพัฒนาความสามารถในด้านนี้ต่อไปได้อย่างรวดเร็วยิ่งขึ้น

ก. ระดับ 1

ข. ระดับ 2

ค. ระดับ 3

ง. ระดับ 4

เฉลย ค. คำอธิบาย: ด้านการแก้ปัญหาเชิงคำนวณ ระดับ 3 ถือเป็นเกณฑ์อ้างอิงที่นักเรียนเริ่มแสดงให้เห็นว่ามีความรู้และทักษะที่เพียงพอที่จะพัฒนาความสามารถในด้านนี้ต่อไปได้อย่างรวดเร็วยิ่งขึ้น

@ข้อสอบสำหรับตำแหน่งผู้บริหาร

1.ผลการประเมิน PISA 2025 ของประเทศไทย เมื่อเปรียบเทียบกับ PISA 2022 ปรากฏว่าคะแนนเฉลี่ยในภาพรวมเป็นอย่างไร

ก. คะแนนเฉลี่ยลดลงทุกด้านอย่างมีนัยสำคัญ

ข. คะแนนเฉลี่ยทั้งสามด้านหลัก (วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และการอ่าน) เพิ่มขึ้น

ค. คะแนนเฉลี่ยด้านวิทยาศาสตร์เพิ่มขึ้น แต่คณิตศาสตร์และการอ่านลดลง

ง. คะแนนเฉลี่ยทุกด้านไม่มีความเปลี่ยนแปลงทางที่สถิติ

เฉลย ข. คำอธิบาย: เมื่อเทียบกับ PISA 2022 คะแนนเฉลี่ยทั้งสามด้านของประเทศไทยเพิ่มขึ้น โดยวิทยาศาสตร์เพิ่มขึ้น 23 คะแนน ส่วนคณิตศาสตร์และการอ่านเพิ่มขึ้นด้านละ 13 คะแนน

2.ข้อใดกล่าวถึงแนวโน้มผลการประเมินระยะยาวของประเทศไทยตั้งแต่ PISA 2000 จนถึง PISA 2025 ได้ถูกต้องที่สุด

ก. คะแนนเฉลี่ยทุกด้านมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ข. คะแนนเฉลี่ยด้านวิทยาศาสตร์มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน

ค. คะแนนเฉลี่ยด้านการอ่านมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ส่วนคณิตศาสตร์ลดลง

ง. คะแนนเฉลี่ยด้านคณิตศาสตร์และการอ่านมีแนวโน้มลดลง ส่วนวิทยาศาสตร์ถือว่าไม่เปลี่ยนแปลงทางสถิติ

เฉลย ง. คำอธิบาย: แนวโน้มผลการประเมินของประเทศไทยตั้งแต่ PISA 2000 ถึง PISA 2025 พบว่าคะแนนเฉลี่ยด้านคณิตศาสตร์และการอ่านมีแนวโน้มลดลง ส่วนด้านวิทยาศาสตร์ถือว่าไม่เปลี่ยนแปลงทางสถิติ

3.จากผลการประเมิน PISA 2025 ประเทศไทยยังคงต้องให้ความสำคัญและเร่งแก้ไขปัญหาสำคัญใดมากที่สุด

ก. การยกเลิกการสอบด้วยคอมพิวเตอร์และกลับไปใช้กระดาษ

ข. ช่องว่างของคะแนนเฉลี่ยระหว่างนักเรียนกลุ่มสูงกับกลุ่มต่ำที่กว้างมาก ซึ่งสะท้อนความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา

ค. การลดชั่วโมงเรียนวิชาวิทยาศาสตร์ลงเพื่อเน้นวิชาการอ่าน

ง. การจำกัดสิทธิ์การเข้าร่วมสอบเฉพาะกลุ่มโรงเรียนเน้นวิทยาศาสตร์และโรงเรียนสาธิต

เฉลย ข. คำอธิบาย: ผลการประเมินแสดงให้เห็นว่าประเทศไทยยังมีช่องว่างของคะแนนเฉลี่ยระหว่างนักเรียนกลุ่มสูงกับกลุ่มต่ำที่กว้างมาก (ประมาณ 200 คะแนน) ซึ่งแสดงถึงความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาที่ยังต้องได้รับการแก้ไข

4.จากผลการประเมิน PISA 2025 ที่สะท้อนว่าประเทศไทยมีสัดส่วนของ "นักเรียนกลุ่มช้างเผือก" (นักเรียนที่มีสถานะทางเศรษฐกิจและสังคมอยู่ในกลุ่มด้อยเปรียบ แต่มีผลการประเมินด้านวิทยาศาสตร์อยู่ในกลุ่มบนสุดของประเทศหรือเปอร์เซ็นไทล์ที่ 75 ขึ้นไป) สูงถึง 17% ซึ่งสูงกว่าค่าเฉลี่ยของกลุ่มประเทศสมาชิก OECD ที่มีอยู่ 12% หากท่านได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ท่านจะนำข้อมูลเชิงประจักษ์นี้ไปกำหนด "ยุทธศาสตร์การบริหารจัดการศึกษาในระดับเขตพื้นที่" อย่างไรเพื่อให้เกิดความคุ้มค่าและเกิดผลสัมฤทธิ์สูงสุดตามบริบทของ PISA

ก. มุ่งเน้นการจัดสรรงบประมาณและทรัพยากรแบบพุ่งเป้า ไปยังโรงเรียนขนาดเล็กและโรงเรียนขยายโอกาสในสังกัดทั้งหมด เพื่อยกระดับคะแนนเฉลี่ยภาพรวมของเขตพื้นที่ให้ผ่านเกณฑ์มาตรฐาน OECD ทุกด้าน

ข. ออกแบบนโยบาย "ค้นหาและบ่มเพาะศักยภาพเชิงวิชาการรายบุคคล" โดยใช้ฐานข้อมูลกลุ่มช้างเผือกมาถอดบทเรียนแนวปฏิบัติที่เป็นเลิศ (Best Practices) ของโรงเรียนด้อยโอกาสที่มีความเข้มแข็งทางวิชาการ แล้วขยายผลรูปแบบการจัดการเรียนรู้ที่เน้นสมรรถนะ ไปสู่โรงเรียนอื่น ๆ ในสังกัด

ค. ปรับเปลี่ยนโครงสร้างหลักสูตรสถานศึกษาของเขตพื้นที่ให้เน้นรายวิชาวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์เข้มข้นเป็นพิเศษ โดยตัดลดเวลาเรียนในรายวิชาอื่น เพื่อรักษาสถานะความเข้มแข็งทางวิชาการของนักเรียนกลุ่มดังกล่าวไม่ให้ลดลง

ง. จัดตั้งศูนย์ความเป็นเลิศเฉพาะกิจระดับเขตพื้นที่เพื่อดึงตัวนักเรียนกลุ่มช้างเผือกจากโรงเรียนขยายโอกาสมารวมศูนย์พัฒนาในโรงเรียนมัธยมยอดนิยมประจำจังหวัด พร้อมทั้งจัดหาทุนการศึกษาและสื่อการเรียนรู้ดิจิทัลขั้นสูงให้เป็นกรณีพิเศษ

เฉลย ข. คำอธิบาย: ข้อนี้วัดระดับการวิเคราะห์เชิงนโยบายขั้นสูง ตัวเลือก "ข" เป็นคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเนื่องจากสอดคล้องกับเจตนารมณ์ของข้อมูล PISA ที่ชี้ให้เห็นว่า "นักเรียนกลุ่มช้างเผือก" คือกลุ่มที่มีความเข้มแข็งทางวิชาการอยู่แล้วแม้จะด้อยเปรียบทางสังคม หน้าที่ของผู้บริหารระดับสูง (ผอ.เขตพื้นที่) จึงไม่ใช่การดึงตัวเด็กออกไปรวมศูนย์ (ซึ่งจะไปทำลายระบบโรงเรียนเดิมหรือเพิ่มความเหลื่อมล้ำ) หรือเทงบประมาณแบบหว่านแห แต่เป็นการถอดบทเรียนความสำเร็จของโรงเรียนที่ผลิตเด็กกลุ่มนี้ได้ เพื่อนำมาปรับใช้เป็นแนวทางยกระดับสมรรถนะการจัดการเรียนรู้ทั้งระบบ ส่วนตัวเลือกอื่นมีความบกพร่อง เช่น ข้อ ก เน้นภาพรวมแต่ไม่ได้ใช้ประโยชน์จากจุดแข็งของกลุ่มช้างเผือก ข้อ ค ขัดต่อหลักสูตรและการพัฒนาสมรรถนะรอบด้าน และข้อ ง สร้างความเหลื่อมล้ำและทำลายโอกาสของโรงเรียนต้นสังกัดเดิม

5.เมื่อวิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึกจากผลการประเมิน PISA 2025 พบว่า "กลุ่มโรงเรียนขยายโอกาสของ สพฐ." มีคะแนนเฉลี่ยและพัฒนาการในทิศทางที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในหลายด้าน ในฐานะผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ท่านจะมีแนวทางในการขับเคลื่อนเชิงบริหารอย่างไรเพื่อรักษาแรงส่ง (Momentum) และขยายผลความสำเร็จนี้ไปยังสถานศึกษาขนาดเล็กอื่น ๆ ในสังกัด

ก. ดำเนินการควบรวมโรงเรียนขยายโอกาสที่มีผลสัมฤทธิ์ต่ำเข้ากับโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่ เพื่อให้เกิดการใช้ทรัพยากรครูและห้องปฏิบัติการร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด

ข. จัดสรรอัตรากำลังครูผู้สอนที่มีความเชี่ยวชาญพิเศษด้านวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ให้ไปปฏิบัติหน้าที่เฉพาะในโรงเรียนขยายโอกาสที่มีผลคะแนนต่ำกว่าเกณฑ์เฉลี่ยประเทศ

ค. จัดทำข้อตกลงในการปฏิบัติราชการ (MOU) และกำหนดให้โรงเรียนขยายโอกาสทุกแห่งต้องใช้แผนการจัดการเรียนรู้และสื่อการสอนชุดเดียวกันทั้งหมดที่เขตพื้นที่จัดเตรียมไว้

ง. วิเคราะห์ปัจจัยความสำเร็จเชิงระบบ (Systemic Success Factors) ของกลุ่มโรงเรียนขยายโอกาสที่คะแนนเพิ่มขึ้น แล้วนำมาออกแบบโครงการพี่เลี้ยงทางวิชาการ (Peer Coaching) พร้อมทั้งสนับสนุนสื่อการเรียนรู้ออนไลน์และส่งเสริมการกำกับตนเองเพื่อการเรียนรู้ของนักเรียน

เฉลย ง. คำอธิบาย: การบริหารเชิงกลยุทธ์ที่ยั่งยืนในระดับเขตพื้นที่ต้องมองหา "ปัจจัยความสำเร็จ" (Success Factors) ที่ทำให้โรงเรียนขยายโอกาสมีพัฒนาการที่ดีขึ้นตามข้อมูล PISA ตัวเลือก "ข" (ง) จึงมีความเหมาะสมและถูกต้องที่สุด เพราะเป็นการต่อยอดจากความสำเร็จที่มีอยู่จริงผ่านกระบวนการพี่เลี้ยงทางวิชาการและการสนับสนุนเครื่องมือที่สอดคล้องกับแนวคิด PISA (เช่น การเรียนรู้ในโลกดิจิทัลและการกำกับตนเอง) ในขณะที่ตัวเลือก ก (การควบรวม) อาจไม่ตอบโจทย์บริบทพื้นที่ทั้งหมดและกระทบต่อโอกาสทางการศึกษา ตัวเลือก ข เป็นการแก้ปัญหาปลายเหตุและสร้างความไม่เป็นธรรมในการเกลี่ยอัตรากำลัง และตัวเลือก ค เป็นการรวมศูนย์อำนาจมากเกินไปซึ่งขัดหลักการกระจายอำนาจให้สถานศึกษาบริหารจัดการตนเอง

6.จากรายงานผลการประเมิน PISA 2025 ประเทศไทยยังมี "ช่องว่างของคะแนนเฉลี่ยระหว่างนักเรียนกลุ่มสูงกับนักเรียนกลุ่มต่ำ" ที่กว้างมากถึงประมาณ 200 คะแนน ซึ่งสะท้อนปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาที่ยังต้องได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วน หากท่านต้องจัดทำ "แผนกลยุทธ์ 3 ปี ของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา" เพื่อลดช่องว่างดังกล่าวตามกรอบสมรรถนะ PISA ท่านจะเลือกใช้มาตรการใดมีความคุ้มค่าและตรงจุดที่สุด

ก. ดำเนินมาตรการลดช่องว่างความเหลื่อมล้ำโดยการจัดงบประมาณสนับสนุนพิเศษและพัฒนาสมรรถนะครูในการจัดการเรียนรู้ระดับฐานราก ควบคู่กับการยกระดับกระบวนการประเมินเพื่อช่วยเหลือผู้เรียนที่ต่ำกว่าระดับพื้นฐาน (ต่ำกว่าระดับ 2) ให้ผ่านเกณฑ์มาตรฐาน

ข. มุ่งเน้นการพัฒนาโรงเรียนกลุ่มคะแนนสูง (เปอร์เซ็นไทล์ที่ 90 ขึ้นไป) ให้ก้าวสู่ความเป็นเลิศในระดับนานาชาติ เพื่อดึงภาพลักษณ์ของเขตพื้นที่ให้สูงขึ้น ซึ่งจะส่งผลให้เกิดการถ่ายทอดองค์ความรู้ลงสู่โรงเรียนกลุ่มล่างโดยอัตโนมัติ

ค. เกลี่ยทรัพยากร งบประมาณ และครูอัตราจ้างทั้งหมดในเขตพื้นที่ให้เฉลี่ยเท่ากันทุกโรงเรียนอย่างไร้เงื่อนไข เพื่อให้ทุกโรงเรียนมีปัจจัยนำเข้าทางการศึกษาทัดเทียมกันในการยกระดับผลสัมฤทธิ์ของนักเรียนกลุ่มต่ำ

ง. ยกเลิกการประเมินภายในเขตพื้นที่ที่เน้นวิชาการ แล้วหันมาเน้นการจัดกิจกรรมเสริมหลักสูตรและทักษะอาชีพ เพื่อลดความเครียดและช่องว่างทางจิตวิทยาของนักเรียนกลุ่มด้อยโอกาส

เฉลย ก. คำอธิบาย: โจทย์เน้นการแก้ปัญหา "ช่องว่างคะแนนระหว่างกลุ่มสูงและกลุ่มต่ำ" ซึ่งสอดคล้องกับข้อเสนอแนะเชิงนโยบายของ PISA 2025 ที่ระบุว่าประเทศไทยต้องแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำและยกระดับนักเรียนที่อยู่ "ต่ำกว่าระดับ 2" (ซึ่งเป็นระดับพื้นฐาน) ให้ผ่านเกณฑ์ ตัวเลือก "ก" จึงถูกต้องที่สุดเนื่องจากใช้มาตรการพุ่งเป้า (Targeted Interventions) และมุ่งเน้นการยกระดับฐานรากของผู้เรียนกลุ่มล่าง ตัวเลือก ข ผิดหลักการเพราะจะยิ่งทำให้ช่องว่างถ่างกว้างขึ้น ตัวเลือก ค เป็นการเกลี่ยทรัพยากรแบบเท่าเทียม (Equality) แต่ไม่คำนึงถึงความจำเป็นเร่งด่วนและความเสมอภาค (Equity) และตัวเลือก ง เบี่ยงเบนประเด็นจากการยกระดับสมรรถนะตามมาตรฐานสากล

7.PISA 2025 ได้เพิ่มการประเมินด้านการเรียนรู้ในโลกดิจิทัล ซึ่งครอบคลุม "การแก้ปัญหาเชิงคำนวณ " และ "การกำกับตนเองเพื่อการเรียนรู้ (Self-regulated Learning)" ในฐานะผู้บริหารเขตพื้นที่การศึกษา ท่านจะวางกรอบการนิเทศภายในและการส่งเสริมการจัดการเรียนรู้ของครูอย่างไรเพื่อให้สอดคล้องกับทิศทางดังกล่าว

ก. สนับสนุนงบประมาณให้ทุกโรงเรียนจัดซื้อคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์ไอเทมราคาสูง เพื่อให้นักเรียนทุกคนมีเครื่องมือใช้เรียนวิชาคอมพิวเตอร์อย่างน้อยสัปดาห์ละ 3 คาบ

ข. ปรับเปลี่ยนรูปแบบการนิเทศการสอนจากการตรวจเอกสารแผนการจัดการเรียนรู้ มาเป็นการประเมินสมรรถนะดิจิทัลของครูผ่านการทดสอบข้อสอบมาตรฐานสากลประจำปี

ค. ขับเคลื่อนการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ที่บูรณาการสถานการณ์ปัญหาในชีวิตจริงเข้ากับการเรียนการสอนทุกกลุ่มสาระ พร้อมทั้งส่งเสริมให้ครูออกแบบกิจกรรมที่ฝึกให้นักเรียนได้วางแผน ตรวจสอบ และประเมินการเรียนรู้ของตนเองในสภาพแวดล้อมดิจิทัล

ง. กำหนดให้สถานศึกษาทุกแห่งในสังกัดเปิดรายวิชาเพิ่มเติมเกี่ยวกับการเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์ขั้นสูง (Advanced Programming) ตั้งแต่ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เป็นต้นไป

เฉลย ค. คำอธิบาย: การแก้ปัญหาเชิงคำนวณและการกำกับตนเองตามนิยามของ PISA ไม่ได้หมายถึงแค่การเขียนโปรแกรม (Programming) หรือการมีฮาร์ดแวร์ราคาแพง แต่เป็น "สมบวนการคิด" และ "ทักษะกระบวนการเรียนรู้" ตัวเลือก "ค" จึงเป็นการวิเคราะห์และนำไปใช้ที่ถูกต้องที่สุด เพราะตอบโจทย์ทั้งการบูรณาการ Active Learning, การแก้ปัญหาเชิงคำนวณ และการส่งเสริม Self-regulated Learning ตามกรอบประเมิน PISA 2025 ตัวเลือก ก เน้นวัตถุสิ่งของมากกว่ากระบวนการเรียนรู้ ตัวเลือก ข เป็นการนิเทศแบบเดิมที่เปลี่ยนรูปแบบการทดสอบ และตัวเลือก ง แคบเกินไปและเกินกว่าความจำเป็นของหลักสูตรพื้นฐานช่วงวัย 15 ปี

8. สมมติฐานจากผลการประเมิน PISA 2025 พบว่า คะแนนเฉลี่ยด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และการอ่านของประเทศไทยมีความสัมพันธ์กับปัจจัยด้านสถานะทางเศรษฐกิจและสังคม ตลอดจนความแตกต่างของคุณภาพระหว่างสังกัดโรงเรียน (เช่น โรงเรียนเน้นวิทยาศาสตร์ โรงเรียนสาธิต และโรงเรียน สพฐ./อปท./กทม.) หากท่านเข้ารับตำแหน่ง ผอ.เขตพื้นที่ ที่มีโรงเรียนในสังกัดคละกันทั้งขนาดเล็กและขยายโอกาส ท่านจะนำข้อมูลนี้ไปใช้ในการ "จัดทำแผนพัฒนาการศึกษาของเขตพื้นที่ (พ.ศ. 2570–2572)" อย่างไรให้เกิดประสิทธิภาพเชิงประจักษ์

ก. จัดทำแผนพัฒนาโดยมุ่งเน้นการยกระดับโรงเรียนขนาดเล็กทุกแห่งให้มีผลคะแนนเทียบเท่ากับกลุ่มโรงเรียนเน้นวิทยาศาสตร์หรือโรงเรียนสาธิตภายในระยะเวลา 3 ปี ด้วยการอัดฉีดงบประมาณเท่าตัว

ข. กำหนดเป้าหมายและตัวชี้วัด (KPIs) ของเขตพื้นที่โดยจำแนกตามบริบทและศักยภาพของสถานศึกษา พร้อมทั้งสร้างเครือข่ายความร่วมมือเชิงพื้นที่ ระหว่างโรงเรียนขนาดใหญ่/โรงเรียนคุณภาพกับโรงเรียนขยายโอกาส เพื่อแลกเปลี่ยนทรัพยากรและนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้

ค. ยุติการประเมินผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาระดับเขตพื้นที่ที่อิงกับมาตรฐาน PISA เนื่องจากเล็งเห็นว่าบริบทของโรงเรียนในสังกัดมีความเหลื่อมล้ำเกินกว่าจะเทียบเคียงกับมาตรฐานสากลหรือกลุ่มประเทศ OECD ได้

ง. มุ่งเน้นการพัฒนาเฉพาะโรงเรียนมัธยมศึกษาประจำอำเภอให้เป็นศูนย์กลางของเขตพื้นที่ แล้วปล่อยให้โรงเรียนขยายโอกาสบริหารจัดการตามยถากรรมเนื่องจากข้อจำกัดด้านงบประมาณและบุคลากร

เฉลย ข. คำอธิบาย: ตัวเลือก "ข" เป็นแนวทางของผู้บริหารมืออาชีพที่มีภาวะผู้นำเชิงกลยุทธ์และการบริหารจัดการเชิงพื้นที่ เนื่องจากตระหนักถึงความแตกต่างของบริบทและสังกัดโรงเรียน ตามข้อมูล PISA การใช้เป้าหมายแบบจำแนกตามบริบท ร่วมกับการสร้างเครือข่ายความร่วมมือ เป็นเครื่องมือบริหารที่ช่วยลดความเหลื่อมล้ำและยกระดับคุณภาพได้จริงอย่างยั่งยืน ส่วนตัวเลือก ก ตั้งเป้าหมายที่ไม่สมจริงและใช้งบประมาณสิ้นเปลือง ตัวเลือก ค เป็นการปัดปัญหาและละเลยมาตรฐานการพัฒนา และตัวเลือก ง ขัดต่อหลักธรรมาภิบาลและการจัดการศึกษาเพื่อความเสมอภาค

9.จากรายงานผลการประเมิน PISA 2025 ของประเทศไทย พบว่า นักเรียนหญิงมีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่านักเรียนชายในด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และการอ่าน ยกเว้น "ด้านการแก้ปัญหาเชิงคำนวณ" ที่นักเรียนชายมีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่านักเรียนหญิงอย่างมีนัยสำคัญ หากท่านดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา และต้องการออกแบบ "มาตรการเชิงนโยบายเพื่อลดช่องว่างทางเพศ ในสมรรถนะดิจิทัลและวิทยาศาสตร์" ท่านจะเลือกดำเนินนโยบายใดมีความเหมาะสมและเกิดความคุ้มค่าเชิงระบบมากที่สุด

ก. กำหนดสัดส่วนบังคับให้โรงเรียนทุกแห่งจัดกิจกรรมส่งเสริมการเขียนโปรแกรมและการแก้ปัญหาเชิงคำนวณเฉพาะสำหรับนักเรียนหญิงหลังเลิกเรียน เพื่อเร่งรัดปิดช่องว่างคะแนนด้านดิจิทัลให้เท่าเทียมกับนักเรียนชายโดยเร็ว

ข. จัดสรรงบประมาณและทรัพยากรทั้งหมดมุ่งเน้นไปที่การส่งเสริมให้นักเรียนชายหันมาอ่านหนังสือและพัฒนาทักษะการอ่านเพิ่มขึ้น เนื่องจากเป็นด้านที่นักเรียนชายมีแนวโน้มคะแนนต่ำกว่านักเรียนหญิงในภาพรวม

ค. บูรณาการออกแบบการจัดการเรียนรู้ที่เชื่อมโยงสะท้อนบริบทชีวิตจริง ที่ดึงดูดความสนใจของเพศหญิงในด้านการแก้ปัญหาเชิงคำนวณ พร้อมทั้งจัดกิจกรรมส่งเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์และการอ่านเชิงความหมายให้สอดคล้องกับความถนัดของนักเรียนชาย เพื่อพัฒนาสมรรถนะทั้งสองด้านแบบองค์รวมในทุกสถานศึกษา

ง. แยกห้องเรียนวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีตามเพศสภาพ ในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น เพื่อให้ครูสามารถปรับเทคนิคการสอนให้เข้ากับรูปแบบการเรียนรู้ ของนักเรียนชายและนักเรียนหญิงได้อย่างจำเพาะเจาะจง

เฉลย ค. คำอธิบาย: ข้อนี้วัดสมรรถนะการบริหารเชิงนโยบายในการแก้ปัญหาความแตกต่างระหว่างกลุ่มผู้เรียน ตามข้อมูล PISA 2025 ที่สะท้อนจุดแข็งและจุดอ่อนของเพศชายและเพศหญิงในแต่ละด้านอย่างชัดเจน ตัวเลือก "ค" เป็นคำตอบที่ถูกต้องที่สุด เนื่องจากการแก้ไขช่องว่างทางเพศในระดับนโยบายเขตพื้นที่ไม่ควรใช้วิธีการแยกห้องเรียน (ซึ่งล้าสมัยและสร้างปัญหาทางสังคม) หรือการบังคับฝืนธรรมชาติของผู้เรียน แต่เป็นการปรับหลักสูตรและการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการ (Active Learning) ที่ตอบโจทย์ทั้งการยกระดับการแก้ปัญหาเชิงคำนวณสำหรับหญิง และยกระดับการอ่าน/วิทยาศาสตร์สำหรับชายอย่างสมดุล ตัวเลือกอื่นมีข้อจำกัด เช่น ข้อ ก และ ข แก้ปัญหาเพียงด้านเดียวโดยละเลยบริบทภาพรวม และข้อ ง ขัดต่อหลักการจัดการศึกษาเท่าเทียมและสิทธิมนุษยชน

10. เมื่อพิจารณาผลการประเมิน PISA 2025 จำแนกตามสังกัดโรงเรียนในประเทศไทย พบว่ากลุ่มโรงเรียนเน้นวิทยาศาสตร์และกลุ่มโรงเรียนสาธิตมีคะแนนเฉลี่ยสูงกว่าค่าเฉลี่ยของกลุ่มประเทศสมาชิก OECD ในขณะที่กลุ่มโรงเรียนอื่น ๆ (เช่น สพฐ. ขยายโอกาส อปท. และ กทม.) ยังคงมีคะแนนเฉลี่ยต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของ OECD แต่ในขณะเดียวกัน ข้อมูลยังชี้ว่าโรงเรียนขยายโอกาสของ สพฐ. มีพัฒนาการเชิงบวกและคะแนนเฉลี่ยที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ หากท่านต้องวางแผน "ยุทธศาสตร์การพัฒนาคุณภาพการศึกษาระดับพื้นที่ (Area-based Education Strategy)" เพื่อยกระดับคะแนนเฉลี่ยของเขตพื้นที่ให้ผ่านเกณฑ์มาตรฐานสากล ท่านจะกำหนดทิศทางการบริหารทรัพยากรอย่างไร

ก. ตัดลดงบประมาณสนับสนุนของโรงเรียนขนาดเล็กและโรงเรียนขยายโอกาสที่ยังมีคะแนนต่ำกว่าเกณฑ์ แล้วนำงบประมาณทั้งหมดไปทุ่มรวบไว้ที่โรงเรียนมัธยมประจำจังหวัดเพื่อให้เป็นศูนย์กลางความเป็นเลิศในการดันคะแนนภาพรวมของเขตพื้นที่

ข. สร้างกลไก "เครือข่ายความร่วมมือทางวิชาการข้ามสังกัดและขนาดโรงเรียน " โดยนำร่องดึงโรงเรียนเน้นวิทยาศาสตร์หรือโรงเรียนสาธิตมาเป็นพี่เลี้ยง (Mentoring School) ในการถ่ายทอดนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ให้กับโรงเรียนขยายโอกาสและโรงเรียนขนาดเล็กในเขตพื้นที่

ค. รอให้ส่วนกลาง (กระทรวงศึกษาธิการ) เป็นผู้จัดสรรงบประมาณและชุดโครงการแก้ปัญหาแบบสำเร็จรูปมาให้ แล้วจึงนำมาแจกจ่ายให้โรงเรียนในสังกัดปฏิบัติตามโดยไม่ต้องปรับเปลี่ยนหรือวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพื้นที่เพิ่มเติม

ง. มุ่งเน้นการยกระดับคะแนนเฉพาะกลุ่มนักเรียนที่มีความสามารถสูง (เปอร์เซ็นไทล์ที่ 90 ขึ้นไป) ของทุกโรงเรียนในสังกัด เพื่อให้มีจำนวนนักเรียนกลุ่มระดับ 5-6 เพิ่มขึ้นเทียบเท่ากับประเทศสิงคโปร์ โดยละเว้นการพัฒนาเด็กกลุ่มล่างชั่วคราว

เฉลย ข. คำอธิบาย: ตัวเลือก "ข" เป็นแนวทางการบริหารจัดการเชิงยุทธศาสตร์ที่สะท้อนภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง ของ ผอ.เขตพื้นที่ โดยการนำข้อมูลความเหลื่อมล้ำระหว่างสังกัดโรงเรียนจาก PISA 2025 มาออกแบบเครือข่ายความร่วมมือ และใช้ระบบพี่เลี้ยง ดึงเอาศักยภาพของโรงเรียนกลุ่มสูงมาช่วยพยุงและพัฒนาโรงเรียนขนาดเล็ก/ขยายโอกาสที่มีแนวโน้มเติบโตดีอยู่แล้วให้ก้าวกระโดดขึ้นอย่างยั่งยืน ส่วนตัวเลือก ก เป็นการซ้ำเติมความเหลื่อมล้ำ ตัวเลือก ค ขาดความเป็นผู้นำเชิงรุก และตัวเลือก ง ขัดแย้งกับนโยบายลดช่องว่างและความเหลื่อมล้ำที่ PISA 2025 เน้นย้ำ

หมายเหตุ ; การยกระดับคุณภาพการศึกษา เป็นนโยบายของรัฐบาลและกระทรวงศึกษาธิการ สพฐ. กำหนดเป็นเนื้อหาในหลักสูตรการสอบแข่งขัน การคัดเลือกข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาทุกตำแหน่ง

@ข้อมูลเพิ่มเติม