๒๐ ทักษะที่จำเป็นสำหรับครูยุค ๔.๐

บทความนี้ผู้เขียนได้แปล และเรียบเรียงจากบทความเรื่อง “20 Essential Skills and Qualities Every Teacher Needs” สาระสำคัญ ดังจะนำเสนอต่อไปนี้ 

ครูต้องมีความสามารถในการเปลี่ยนแปลงการดำรงชีวิตของนักเรียน ครูควรพัฒนานักเรียนให้เป็นผู้มีการศึกษาที่ดี เป็นนักเรียนที่น่านับถือ ครูสามารถช่วยเหลือนักเรียนไม่เพียงแต่สอนให้นักเรียนเจริญเติบโตด้านความรู้เท่านั้น แต่ครูต้องช่วยให้นักเรียนปรับปรุงด้านส่วนตัวของนักเรียนด้วย เช่น ความประพฤติ การแต่งกาย และกริยามารยาท เป็นต้น ที่สำคัญก็คือ ครูที่มีประสิทธิภาพนั้น ต้องเป็นครูที่มีทักษะทางอาชีพที่หลากหลาย

๒๐ ทักษะที่จำเป็นสำหรับครูยุค  ๔.๐ มีดังต่อไปนี้ 

๑. Enthusiasm ; ครูที่ยิ่งใหญ่ คือครูที่กระตือรือร้นในงานที่ทำและในบทเรียนที่สอน อีกอย่างหนึ่งคือครูต้องส่งเสริมให้นักเรียนมีอารมณ์ร่วมในการเรียน ประการสุดท้ายครูควรรื่นเริงและสนุก 

๒. Leadership : ครูที่มีประสิทธิภาพ  ต้องมีความสามารถนำและเสนอแนวทางแก่นักเรียนในห้องเรียน บริหารจัดการนักเรียนที่มีความแตกต่างทางบุคลิกภาพ ตลอดจนช่วยควบคุมนักเรียน ที่มีความบกพร่องด้านคุณธรรม และครูควรนำทางนักเรียนให้ประพฤติไปในแนวทางที่ดี และสุดท้ายครูต้องประพฤติตนเป็นแบบอย่างที่ดีกับนักเรียน 

๓. Organisation ; มีการจัดการอย่างเป็นระบบ ครูต้องตัดสินใจว่างานใดมีความสำคัญก่อนหลัง การบันทึกการสอนควรระบุกิจกรรมอะไรบ้าง และมีการสอบให้คะแนนอย่างไร นอกจากนั้นครูต้องทำงานอย่างอื่น ให้เกิดความสมบูรณ์ในหน้าที่ และเสร็จตามเวลาที่กำหนด 

๔. Respectful ; ครูที่ดีต้องเป็นที่น่าเคารพนับถือของเด็ก ทำให้เด็กรู้สึกปลอดภัยเมื่อพวกเขาแสดงความคิดเห็นในชั้นเรียน และครูควรสอนเด็กให้เป็นผู้ฟังที่ดี เคารพความคิดเห็นของผู้อื่น อย่างไรก็ตามนักการศึกษาเห็นว่าครูต้องสร้างสรรค์สิ่งแวดล้อมที่ดีให้เด็กอีกด้วย 

๕. Multitasking ; ครูต้องทำงานได้หลายด้าน ครูไม่เพียงแต่สอนตามหลักสูตร หรือเป็นผู้สอบให้คะแนนเท่านั้น ครูต้องทำงานให้ได้หลายด้าน ครูที่ดีต้องมีตารอบตัว คือตรวจตราพฤติกรรมของเด็ก และให้ความสนใจเด็กขณะที่สอนในห้องเรียน เมื่อการสอบครั้งๆ หนึ่งเสร็จลงแล้ว ครูต้องเตรียมการสอนล่วงหน้าทุกสัปดาห์ ในขณะเดียวกันก็ต้องออกข้อสอบและให้คะแนน ตลอดจนมอบหมายการบ้านให้นักเรียนทำ 

๖. Teamwork ; ครูที่มีความสามารถต้องทำงานเป็นทีม  และทำให้นักเรียนรู้สึกว่าพวกเขาเป็นส่วนหนึ่งของทีม ส่งเสริมให้นักเรียนมีประสบการณ์ในการทำงานเป็นทีม และครูควรสอนให้นักเรียนแก้ปัญหาเป็น และครูต้องสร้างสรรค์แผนงานต่างๆ ในการสอนให้เกิดขึ้น 

๗. Ability to Teach ; ครูมีความสามารถและทักษะในการสอน  มีแบบการสอนของตนเอง และสาธิตการสอนให้เด็กเห็นให้ดูของจริง การสอนต้องอธิบาย Concept ให้นักเรียนเข้าใจอย่างชัดเจน โดยวิธีการง่าย ๆ มีการยกตัวอย่าง มีอุปกรณ์การสอนแสดงให้นักเรียนดู 

๘. Communication ; ครูต้องมีความสามารถติดต่อสื่อสารอย่างโดดเด่น (remarkable) สามารถติดต่อปะทะสัมพันธ์กับประชาชนทุกอายุ รวมถึง ยังต้องติดต่อสื่อสารกับเพื่อนร่วมงาน นักเรียนและผู้บริหารอื่นๆ 

๙. Adaptability; การปรับตัวให้เข้ากับสถานการณ์ที่ไม่เคยเกิดขึ้น เป็นกุญแจสำคัญของครู กล่าวคือครูไม่อาจรู้ว่าสถานการณ์ใดเกิดขึ้นบ้างในชั้นเรียน เช่น นักเรียนเจ็บป่วย หรือได้รับบาดเจ็บอย่างกะทันหัน ครูต้องรีบแก้ปัญหาดังกล่วอย่างรวดเร็ว เช่น แจ้งไปยังหน่วยกู้ภัย หรือพาเด็กไปส่งที่โรงพยาบาล เป็นต้น 

๑๐. Interpersonal Skills ; ครูที่เป็นมิตรกับนักเรียน จะต้องมีบุคลิกภาพที่น่ารัก มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ เอาใจใส่และเห็นอกเห็นใจนักเรียน ที่สำคัญควรดูแลใส่ใจเป็นพิเศษแก่นักเรียนที่พิการ และด้อยความสามารถ 

๑๑. Creativity ; ครูต้องสร้างสรรค์ให้นักเรียนสนใจและพัวพัน (engaged) กับนักเรียน โดยเฉพาะชั้นประถมศึกษา หาทางหลายด้านเพื่อรักษาไว้ซึ่งความสนใจของนักเรียนในขณะที่อยู่ในชั้นเรียน ครูมีวิธีการสอนหลากหลายวิธี เช่น บทบาทสมมุติ หรือกิจกรรมการเรียนรู้ที่ทำให้เกิดความสนุก 

๑๒. Self-Evaluation ; ครูจะต้องประเมินตนเอง เพื่อเป็นการพัฒนาวิชาชีพและเพื่อส่งเสริมคุณภาพของการศึกษา และสร้างตนเองให้เป็นคนใหม่ ทันสมัย และพึงจำไว้ว่า สิ่งใดที่ทำผิดพลาดมาในอดีต ต้องนำมาปรับปรุงตนเองและประเมินตนเอง ที่สำคัญต้องปรับปรุงชั้นเรียนที่ตนสอนอยู่อย่างสม่ำเสมอ 

๑๓. Patience ; ครูต้องมีความอดทน  เป็นกุญแจในการทำงานที่สำคัญร่วมกับเด็กและวัยรุ่น การที่จะทำให้เด็กและวัยรุ่นทุกคนมีความประพฤติดี หรือมีพฤติกรรมที่ดีนั้น ถ้าหากนักเรียนยังไม่เข้าใจสิ่งที่ครูสอน ครูต้องหาทางหลายๆ ด้าน มาอธิบายในสิ่งนั้น ๆ ให้นักเรียนได้เข้าใจ 

๑๔. Emotional Intelligence ; ครูต้องมีความฉลาดทางอารมณ์ สามารถควบคุมความโกรธและอารมณ์เสียของตนเองให้ได้ทุกขณะ ทุกโอกาส ถ้าหากครูไม่สามารถควบคุมความโกรธและอารมณ์ได้แล้ว ครูต้องประสบกับความเสียหายกับตนเอง 

๑๕. Empathy ; ครูที่เห็นอกเห็นใจนักเรียน  จะทำให้นักเรียนเรียนรู้ในการควบคุมอารมณ์ด้วย นักเรียนจะมีความสงสารผู้อื่น ครูต้องสร้างสุขอนามัยด้านทักษะทางอารมณ์ทางสังคม(healthy social-emotional skills) ของนักเรียนอีกด้วย การเรียนในชั้นเรียนจะไม่สามารถทำหน้าที่ได้ดีหากไม่ได้รับการสนับสนุนจากการเรียนร็แบบชุมชนห้องเรียน(classroom community) คือห้องเรียนที่จัดสภาพแวดล้อมแบบเฉพาะตัว สำหรับเด็กให้ได้รับประสบการณ์จากความสัมพันธ์ระหว่างเพื่อนักเรียนด้วยกันเอง นักเรียนสร้างสรรค์ชุมชนแห่งการเรียนรู้ของตนเองให้เกิดขึ้น  ชุมชนห้องเรียนที่แข็งแรงนั้น ประกอบด้วย การเรียนของนักเรียนที่ได้รับการมอบอำนาจจากครู นักเรียนกำหนดค่านิยมร่วมกัน และท้ายที่สุดนักเรียนจะมีความเติบโตในทุกๆ ด้าน 

๑๖. Critical Thinking ; ครูต้องเป็นผู้แก้ปัญหาที่หลากหลายได้  ปัญหาที่มักเกิดกับนักเรียนบ่อยๆ ได้แก่ ปัญหาความขัดแย้ง ครูต้องตอบปัญหาที่เป็นจุดด่างพร้อยของนักเรียนให้ได้ ที่สำคัญครูต้องสร้างบทเรียนใหม่ ๆ ให้แก่นักเรียน สอนการเล่นเกมส์ และต้องสามารถจัดการกับปัญหาที่เกิดกับนักเรียน 

๑๗.Confidence ; ครูต้องมีความมั่นใจ จะไม่สามารถเป็นครูที่ดีได้หากครูไม่มีความมั่นใจในตนเอง การที่จะยืนหน้าห้องได้อย่างสง่าผ่าเผยนั้น ครูต้องมีบุคลิกภาพที่เข็มแข็ง ตอบคำถามนักเรียนได้ และต้องใส่ใจที่จะทำให้ตนเองเกิดความมั่นใจในขณะสอนในชั้นเรียน 

๑๘.Commitment ; ครูต้องมีความมุ่งมั่น ถ้าต้องการเป็นครูที่ดี ท่านต้องรับผิดชอบในงานการสอน และงานดูแลชั้นเรียน ที่สำคัญครูต้องสอนนักเรียนเปลี่ยนแปลงชีวิตให้ดีขึ้น 

๑๙. A Sense of Humour ; ครูต้องมีอารมณ์ขัน ครูจะมีอารมณ์ขันหรือไม่นั้นขึ้นกับทักษะของแต่ละบุคคล ถ้าหากครูมีอารมณ์ขันด้วยแล้วก็จะเกิดประโยชน์แก่นักเรียน ครูที่หัวเราะและทำให้บทเรียนสนุกสนาน นักเรียนจะมีความสุข และพวกเขาพร้อมเปิดใจที่จะเรียน 

๒๐. Approachableness ; ครูเป็นผู้ที่เข้าถึงได้ง่าย เป็นคุณสมบัติที่จำเป็นสำหรับครู จะทำให้นักเรียนต้องการที่จะถามครู และต้องการพูดคุยกับครูเมื่อพวกเขามีปัญหา ซึ่งโดยปกติแล้วนักเรียนมักกลัวครู และคิดว่าสิ่งที่พวกเขาถามหรือคุยกับครูนั้นเป็นสิ่งผิด 

ดร.ดำรงค์ ชลสุข ผู้เขียน 

ที่มา ; คอลัมน์มติชนมิตครู

สรุปสาระสำคัญ 

บทความนี้ชี้ให้เห็นว่าครูมีบทบาทสำคัญในการเปลี่ยนแปลงชีวิตผู้เรียน ไม่เพียงถ่ายทอดความรู้ แต่ยังพัฒนาพฤติกรรม บุคลิกภาพ และคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของนักเรียน ครูที่มีประสิทธิภาพจึงต้องมีทักษะหลากหลาย ครอบคลุมทั้งด้านวิชาชีพและด้านมนุษยสัมพันธ์

ทักษะสำคัญ 20 ประการของครูยุค 4.0 ได้แก่ ความกระตือรือร้น ภาวะผู้นำ การจัดการอย่างเป็นระบบ ความน่าเคารพ การทำงานหลายด้าน การทำงานเป็นทีม ความสามารถในการสอน การสื่อสาร การปรับตัว ทักษะระหว่างบุคคล ความคิดสร้างสรรค์ การประเมินตนเอง ความอดทน ความฉลาดทางอารมณ์ ความเห็นอกเห็นใจ การคิดวิเคราะห์ ความมั่นใจ ความมุ่งมั่น อารมณ์ขัน และความเข้าถึงง่าย

สาระสำคัญคือ ครูต้องพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง เพื่อรับมือกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลง สร้างบรรยากาศการเรียนรู้ที่ปลอดภัย ส่งเสริมการมีส่วนร่วม และสร้างชุมชนการเรียนรู้ในห้องเรียน นอกจากนี้ ครูควรเป็นแบบอย่างที่ดี มีความยืดหยุ่น และสามารถแก้ปัญหาได้อย่างเหมาะสม

โดยสรุป ครูยุคใหม่ต้องเป็นทั้ง “ผู้สอน ผู้ชี้นำ และผู้พัฒนา” ที่ช่วยให้นักเรียนเติบโตอย่างรอบด้าน ทั้งด้านความรู้ ทักษะชีวิต และคุณธรรม

ข้อสอบ

ข้อ 1 ครูที่สามารถจัดการพฤติกรรมและชี้แนะแนวทางให้นักเรียนได้เหมาะสม สอดคล้องกับทักษะใดมากที่สุด
ก. Communication
ข. Leadership
ค. Creativity
ง. Patience
เฉลย: ข
เหตุผล: เน้นการนำและควบคุมทิศทางผู้เรียน

ข้อ 2 หากครูต้องรับมือกับเหตุการณ์ฉุกเฉินในห้องเรียน เช่น นักเรียนบาดเจ็บ ควรใช้ทักษะใด
ก. Adaptability
ข. Organisation
ค. Confidence
ง. Teamwork
เฉลย: ก
เหตุผล: เป็นความสามารถในการปรับตัวต่อสถานการณ์ไม่คาดคิด

ข้อ 3 การที่ครูจัดลำดับงาน วางแผนการสอน และส่งงานตรงเวลา สะท้อนทักษะใด
ก. Multitasking
ข. Organisation
ค. Commitment
ง. Self-Evaluation
เฉลย: ข
เหตุผล: เกี่ยวกับการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบ

ข้อ 4 ครูที่สร้างบรรยากาศให้นักเรียนกล้าแสดงความคิดเห็น แสดงถึงทักษะใด
ก. Respectful
ข. Confidence
ค. Critical Thinking
ง. Creativity
เฉลย: ก
เหตุผล: การเคารพความคิดเห็นช่วยให้ผู้เรียนรู้สึกปลอดภัย

ข้อ 5 การที่ครูออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้หลากหลาย เช่น บทบาทสมมติ สะท้อนทักษะใด
ก. Teamwork
ข. Creativity
ค. Communication
ง. Empathy
เฉลย: ข
เหตุผล: เป็นการใช้ความคิดสร้างสรรค์ในการสอน

ข้อ 6 ครูที่สามารถควบคุมอารมณ์ตนเอง ไม่แสดงความโกรธต่อผู้เรียน สะท้อนทักษะใด
ก. Patience
ข. Emotional Intelligence
ค. Empathy
ง. Confidence
เฉลย: ข
เหตุผล: เป็นความฉลาดทางอารมณ์ในการควบคุมตนเอง

ข้อ 7 การที่ครูสะท้อนผลการสอนและปรับปรุงตนเองอย่างต่อเนื่อง สอดคล้องกับทักษะใด
ก. Self-Evaluation
ข. Commitment
ค. Critical Thinking
ง. Leadership
เฉลย: ก
เหตุผล: เป็นการประเมินตนเองเพื่อพัฒนา

ข้อ 8 ครูที่ช่วยให้นักเรียนรู้จักทำงานร่วมกันและรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่ม แสดงถึงทักษะใด
ก. Interpersonal Skills
ข. Teamwork
ค. Communication
ง. Approachableness
เฉลย: ข
เหตุผล: เน้นการทำงานร่วมกันเป็นทีม

ข้อ 9 ครูที่เปิดโอกาสให้นักเรียนเข้ามาปรึกษาได้ง่าย ไม่รู้สึกกลัว สอดคล้องกับทักษะใด
ก. Respectful
ข. Approachableness
ค. Empathy
ง. Enthusiasm
เฉลย: ข
เหตุผล: เป็นความสามารถในการเข้าถึงได้ง่าย

ข้อ 10 หากครูใช้เหตุผลวิเคราะห์ปัญหาความขัดแย้งของนักเรียนและแก้ไขอย่างเหมาะสม เป็นทักษะใด
ก. Critical Thinking
ข. Leadership
ค. Organisation
ง. Patience
เฉลย: ก
เหตุผล: เป็นการคิดวิเคราะห์และแก้ปัญหาอย่างมีเหตุผล

ความเห็นของผู้ชม