VASK หลักการศึกษาสมัยใหม่ ที่มนุษย์ทุกคนต้องเรียนรู้
“การจัดการศึกษา” ในอดีต ปัจจุบัน และในอนาคต น่าจะเป็นคนละความหมาย วิธีการและคนละทัศนคติ (Mind Set) กัน แต่ในปัจจุบันสิ่งที่สำคัญและมีความหมายกว้างกว่าคือ “การเรียนรู้” ซึ่งสามารถเกิดขึ้นได้ทุกที่ ทุกเวลา การเรียนรู้ที่เกิดขึ้นอาจจะไม่ได้อยู่ในรูปแบบของรายวิชาที่ชัดเจน แต่เป็นการบูรณาการการเรียนรู้ คำถามที่สำคัญคือ เด็กได้เรียนรู้สิ่งที่ดีหรือสิ่งที่ไม่ดี
หลักการด้านการศึกษาสมัยใหม่ที่มนุษย์ทุกคนต้องเรียนรู้ 4 ด้าน (VASK)
V : Values = ค่านิยม คือแนวคิดว่าอยากประสบความสำเร็จอะไรในชีวิต เด็กต้องมีค่านิยมที่ดีในตัว เป็นค่านิยมที่สร้างด้วยตัวเอง
A : attitude = เจตคติหรือทัศนคติ หมายถึงวิธีคิด การศึกษาต้องฝึกให้เด็กมีเจตคติเชิงบวก ลดละเจตคติเชิงลบ
S : skills = ทักษะ หมายถึง การฝึกฝนเพื่อให้เกิดเทคนิควิธีการเพื่อการทำมาหากิน หรือเพื่อการดำรงชีวิต ที่ต้องเตรียมไว้เผชิญอนาคต ที่ไม่รู้ว่าจะเป็นอย่างไร การเรียนรู้สมัยใหม่จึงเน้นให้นักเรียนฝึกทำ ไม่ใช่เน้นฟังครูสอน
K : knowledge = ความรู้ การเรียนรู้สมัยใหม่ต้องไม่ใช่แค่ให้มี “ความรู้” แต่เพื่อเอาความรู้ไปใช้เป็นหรือมีทักษะในการใช้ความรู้
นี่คือสิ่งที่ต้องให้ความสำคัญเพราะมนุษย์เกิดมาพร้อมกับขีดความสามารถที่สูงศักยภาพที่สูง ทั้งด้านบวกและด้านลบ
“การศึกษาและการเรียนรู้” ที่ดี คือ การศึกษาที่ทำให้เรียนรู้เจตคติที่เป็นศักยภาพที่ทำประโยชน์ให้ตัวเองและคนอื่นได้มาก
ที่มา : ส่วนหนึ่งจากบทสัมภาษณ์ ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช
ประธานที่ปรึกษา หน่วยบูรณาการประเด็นเชิงยุทธศาสตร์ สาขาการศึกษาและการเรียนรู้
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)
สรุปสาระสำคัญ
การจัดการศึกษาในอดีต ปัจจุบัน และอนาคตมีความหมาย วิธีการ และทัศนคติที่แตกต่างกัน แต่แนวคิดร่วมสมัยให้ความสำคัญกับ “การเรียนรู้” มากกว่าการสอนแบบรายวิชา เพราะการเรียนรู้เกิดขึ้นได้ทุกที่ทุกเวลา และมีลักษณะบูรณาการ ไม่จำกัดอยู่ในห้องเรียน สิ่งสำคัญจึงอยู่ที่ผู้เรียนได้รับสิ่งที่ดีหรือไม่ดีจากการเรียนรู้
การศึกษาสมัยใหม่เน้นการพัฒนามนุษย์แบบองค์รวมผ่านกรอบ VASK ได้แก่ Values (ค่านิยม) คือการสร้างเป้าหมายชีวิตและค่านิยมที่ดีด้วยตนเอง, Attitude (เจตคติ) คือการพัฒนาวิธีคิดเชิงบวกและลดทัศนคติเชิงลบ, Skills (ทักษะ) คือการฝึกปฏิบัติเพื่อให้สามารถทำงานและดำรงชีวิตได้จริงในอนาคตที่ไม่แน่นอน และ Knowledge (ความรู้) คือความรู้ที่ต้องนำไปใช้ได้จริง ไม่ใช่เพียงการท่องจำ
แนวคิดนี้มุ่งให้ผู้เรียนพัฒนาศักยภาพทั้งด้านบวกและลดด้านลบ โดยเน้นการลงมือทำมากกว่าการฟังเพียงอย่างเดียว การศึกษาที่ดีจึงไม่ใช่เพียงการให้ความรู้ แต่ต้องสร้างคนที่สามารถใช้ความรู้ สร้างประโยชน์ต่อตนเองและสังคมได้อย่างแท้จริง อันเป็นเป้าหมายสำคัญของการศึกษาในยุคปัจจุบันและอนาคต
ข้อสอบ
ข้อ 1
แนวคิดสำคัญของการศึกษาสมัยใหม่ตามบทความคือข้อใด
ก. เน้นการสอบวัดผลเป็นหลัก
ข. เน้นการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นทุกที่ทุกเวลา
ค. เน้นการสอนในห้องเรียนเป็นหลัก
ง. เน้นการท่องจำเนื้อหา
เฉลย: ข
เหตุผล: บทความเน้นว่า “การเรียนรู้เกิดขึ้นได้ทุกที่ทุกเวลา” ไม่จำกัดในห้องเรียน
ข้อ 2
V ใน VASK หมายถึงอะไร
ก. ทักษะ
ข. ความรู้
ค. ค่านิยม
ง. เจตคติ
เฉลย: ค
เหตุผล: V = Values คือค่านิยม
ข้อ 3
การพัฒนาทัศนคติเชิงบวกตรงกับข้อใด
ก. Skills
ข. Values
ค. Knowledge
ง. Attitude
เฉลย: ง
เหตุผล: A = Attitude คือเจตคติ
ข้อ 4
แนวคิด Skills ในบทความเน้นอะไร
ก. การจำตำรา
ข. การฝึกปฏิบัติเพื่อใช้ชีวิตจริง
ค. การสอบแข่งขัน
ง. การวิเคราะห์เชิงทฤษฎี
เฉลย: ข
เหตุผล: Skills คือการลงมือทำและใช้ชีวิตจริง
ข้อ 5
ข้อใดสะท้อนความหมายของ Knowledge ตามบทความ
ก. ความรู้เพื่อสอบ
ข. ความรู้เพื่อท่องจำ
ค. ความรู้ที่นำไปใช้ได้จริง
ง. ความรู้เชิงตำราเท่านั้น
เฉลย: ค
เหตุผล: เน้นการใช้ความรู้ ไม่ใช่แค่จำ
ข้อ 6
การศึกษาที่ดีตามบทความควรมีเป้าหมายสำคัญคือข้อใด
ก. ผลคะแนนสูง
ข. แข่งขันได้
ค. สร้างประโยชน์ต่อตนเองและสังคม
ง. เรียนจบเร็ว
เฉลย: ค
เหตุผล: เน้นประโยชน์ต่อสังคมและตนเอง
ข้อ 7
ข้อใดเป็นลักษณะของการเรียนรู้สมัยใหม่
ก. เน้นครูเป็นศูนย์กลาง
ข. เน้นฟังครูบรรยาย
ค. เน้นการลงมือปฏิบัติ
ง. เน้นการท่องจำ
เฉลย: ค
เหตุผล: บทความเน้น “ฝึกทำ ไม่ใช่ฟังอย่างเดียว”
ข้อ 8
เหตุใดการเรียนรู้จึงไม่จำกัดในห้องเรียน
ก. เพราะเทคโนโลยีเท่านั้น
ข. เพราะมีการสอบออนไลน์
ค. เพราะเกิดได้ทุกที่ทุกเวลา
ง. เพราะลดรายวิชา
เฉลย: ค
เหตุผล: การเรียนรู้เกิดได้ตลอดเวลา
ข้อ 9
ข้อใดสะท้อนแนวคิด VASK ได้ถูกต้องที่สุด
ก. เน้นความรู้เพียงอย่างเดียว
ข. เน้นการสอบแข่งขัน
ค. พัฒนาทั้งค่านิยม เจตคติ ทักษะ และความรู้
ง. เน้นครูเป็นหลัก
เฉลย: ค
เหตุผล: VASK ครอบคลุม 4 ด้าน
ข้อ 10
บทบาทของการศึกษาต่อมนุษย์ตามบทความคือข้อใด
ก. ลดความคิดสร้างสรรค์
ข. พัฒนาศักยภาพทั้งด้านบวกและลบ
ค. เพิ่มการสอบ
ง. จำกัดความคิด
เฉลย: ข
เหตุผล: มนุษย์มีศักยภาพทั้งบวกและลบ การศึกษาต้องพัฒนาให้เหมาะสม