ความสำเร็จที่ซ่อนอยู่ของโครงการคอนเน็กซ์ อีดี (CONNEXT ED)

การริเริ่มโครงการสานอนาคตการศึกษา คอนเน็กซ์ อีดี (CONNEXT ED) ในปี 2559 จากการผนึกกำลังของ 3 ภาคส่วนหลัก ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม เพื่อวางแผนเดินหน้าขับเคลื่อนการศึกษาไทยให้พัฒนาอย่างก้าวไกล มั่นคงและยั่งยืน

พร้อมกับก่อตั้งโครงการผู้นำเพื่อการพัฒนาการศึกษาที่ยั่งยืน พัฒนาผู้นำรุ่นใหม่ (School Partner หรือ SP) ของแต่ละองค์กรร่วมลงพื้นที่ปฏิบัติงานจริง พร้อมจัดทำแผนพัฒนาร่วมกับโรงเรียนและชุมชน นับเป็นอีกมิติหนึ่งที่ช่วยทำให้การศึกษามีความเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่ดีขึ้น

เพราะปัจจุบันโครงการได้ยกระดับเป็นมูลนิธิสานอนาคตการศึกษา คอนเน็กซ์อีดี มีการขยายความร่วมมือสู่องค์กรเอกชนอีกมากมาย ดำเนินงานผ่าน 5 ยุทธศาสตร์ ได้แก่

• หนึ่ง การเปิดเผยข้อมูลโรงเรียนสู่สาธารณะอย่างโปร่งใส
• สอง กลไกตลาดและวัฒนธรรมการมีส่วนร่วม ทั้งภาครัฐ เอกชน ผู้นำรุ่นใหม่ เพื่อร่วมผลักดันยุทธศาสตร์การดำเนินงานสู่โรงเรียนคอนเน็กซ์อีดีทั่วประเทศ
• สาม การพัฒนาผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอน
• สี่ เด็กเป็นศูนย์กลาง เสริมสร้างคุณธรรมและความมั่นใจ
• ห้า การเข้าถึงโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลของสถานศึกษา

บริษัท ซีพี ออลล์ จำกัด (มหาชน) เป็นองค์กรหลักและเป็นพันธมิตรก่อตั้งมูลนิธิสานอนาคตการศึกษา คอนเน็กซ์อีดี ร่วมขับเคลื่อนแผนงาน 5 เฟส ประมาณ 5 ปีการศึกษา มีเป้าหมายในการดูแลและยกระดับโรงเรียน 5,567 แห่งทั่วประเทศ

โดยล่าสุด 3 เฟสแรกมีโรงเรียนภายใต้ความดูแลกว่า 458 แห่ง อนุมัติงบประมาณในการพัฒนา 379 แห่ง ร่วมสร้างสรรค์และแบ่งปันโอกาสให้กับเยาวชนไทย 83,436 คน ผ่านการดำเนินโครงการด้านต่าง ๆ กว่า 500 โครงการ พร้อมกับคัดเลือกบุคลากรรุ่นใหม่ที่มีจิตสาธารณะในบริษัทกว่า 200 คนมาพัฒนาทักษะการเป็นผู้นำผ่านการลงมือปฏิบัติจริงเพื่อเป็น SP ดูแลโครงการเพื่อการศึกษาในแต่ละโรงเรียนด้วยการลงพื้นที่คลุกคลีกับโรงเรียนต่าง ๆ โดยตรง

สำหรับล่าสุดคณะผู้บริหาร ซีพี ออลล์ นำโดย “ตรีเทพ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา” ผู้ช่วยผู้จัดการทั่วไป บริษัท ซีพี ออลล์ จำกัด (มหาชน) ลงพื้นที่เยี่ยมโรงเรียนเครือข่ายในพื้นที่จังหวัดภาคใต้ ที่ดำเนินโครงการเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม ได้แก่ โรงเรียนวัดชมพูประดิษฐ์ ต.ชะเมา อ.ปากพนัง จ.นครศรีธรรมราช ซึ่งเป็นโรงเรียนใหม่ที่เข้าร่วมโครงการสานอนาคตการศึกษาเมื่อปี 2563

ด้วยการจัดทำ “โครงการท่องโลกกล้วย ด้วยศาสตร์ของพ่อ” กับการนำวัตถุดิบจากต้นกล้วยที่มีอยู่ในท้องถิ่นมาสร้างสรรค์เป็นผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ จนได้รับคัดเลือกให้เป็นโรงเรียน best practice

เบื้องต้น “ตรีเทพ” กล่าวว่า ปัจจุบันซีพี ออลล์สนับสนุนโรงเรียนในโครงการ CONNEXT ED จำนวนกว่า 379 แห่งทั่วประเทศ เพื่อดำเนินโครงการด้านต่าง ๆ กว่า 500 โครงการ ทั้งโครงการที่ช่วยลดความเหลื่อมล้ำ, โครงการพัฒนาคุณภาพคน, โครงการเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขัน, โครงการส่งเสริมอาชีพ และโครงการด้านสิ่งแวดล้อม

ซึ่งแต่ละโรงเรียนมีแนวคิดและวิธีการจัดการโครงการในรูปแบบที่แตกต่างกัน โดยมี SP คอยให้คำปรึกษา แนะแนวความรู้ด้านต่าง ๆ และที่สำคัญจะต้องยึดหลักความยั่งยืนใน 3 มิติ ได้แก่

• หนึ่ง โรงเรียนสามารถพึ่งพาตนเองได้ มีความคิดในเชิงผู้ประกอบการ สร้างผลิตภัณฑ์ที่สามารถนำไปจำหน่ายได้ มีเงินทุนหมุนเวียนกลับมาเพื่อซ่อมบำรุงอุปกรณ์ต่าง ๆ หรือนำกลับมาใช้ในโรงเรียน หรือพูดง่าย ๆ คือ ค้าขายให้เห็นคำว่าต้นทุนและกำไร ให้เด็ก ๆ ของตนเองรู้ว่าชีวิตนี้มีทั้งกำไรและขาดทุน หรือเท่าทุน ขาดทุน ในส่วนนี้ SP จะช่วยเป็นที่ปรึกษาทางด้านการตลาดด้วย
• สอง โรงเรียนสร้างหลักสูตรเพื่อเป็นหลักประกันความยั่งยืนองค์ความรู้ เพื่อไม่ให้ตกหล่นหรือสูญหายไปกับครูที่โอนย้าย หรือเกษียณอายุไป องค์ความรู้ทั้งหมดที่เกิดขึ้นทุกกระบวนการของโครงการต้องถูกบรรจุไว้เป็นหลักสูตรท้องถิ่น เพื่อนำไปสอนเด็กนักเรียนควบคู่กับหลักสูตรแกนกลาง และจะต้องให้เด็ก ๆ ลงมือปฏิบัติที่เรียกว่า active learning เพราะการศึกษาภาคบังคับอย่างเดียวไม่พอแล้ว ต้องลงมือทำ และมีการวัดผลการเรียนด้วย ซึ่งการวัดผลต้องวัดที่ใครเป็นเลิศด้านไหน เพราะแต่ละคนถนัดไม่เหมือนกัน
• สาม ยกระดับโครงการขึ้นเป็นศูนย์การเรียนรู้ชุมชนให้คนในชุมชนสามารถเข้ามาเรียนรู้ในรูปแบบคอร์สระยะสั้น สามารถเป็นต้นแบบขยายผลให้แก่โรงเรียนจำนวนมากได้อีกด้วย

“สำหรับโครงการท่องโลกกล้วย ด้วยศาสตร์ของพ่อ โรงเรียนวัดชมพูประดิษฐ์ จ.นครศรีธรรมราช คณะทำงานจากส่วนกลางของซีพี ออลล์ ร่วมกับ SP ให้คำแนะนำ และให้โรงเรียนเสนอโครงการเพื่อพัฒนาโรงเรียนตามบริบทความโดดเด่นของท้องถิ่น”

“ซึ่งโรงเรียนได้นำวัตถุดิบจากต้นกล้วยมาแปรรูปเป็นของใช้ บรรจุภัณฑ์ ช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม จึงพิจารณาอนุมัติโครงการและให้งบประมาณเพื่อไปเป็นทุนตั้งต้นจนที่สุดได้รับคัดเลือกเป็น 1 ใน 24 โรงเรียนที่ดำเนินโครงการได้อย่างยอดเยี่ยม หรือ best practice ที่จะได้ไปต่อสู่การเป็น 1 ใน 10 โรงเรียนต้นแบบในปีการศึกษา 2565 ต่อไป”

“ตรีเทพ” กล่าวต่อว่า การประเมินโรงเรียน best practice องค์ประกอบที่เราดู คือ อย่างแรกโรงเรียนดำเนินโครงการตามยุทธศาสตร์ 5 ข้อ และความยั่งยืน 3 มิติต้องครบ 100% ความเป็นทีมเวิร์กของครู บุคลากร การมีส่วนร่วมของเด็ก ๆ มีมากน้อยแค่ไหน ชุมชนโดยเฉพาะพ่อแม่ผู้ปกครอง กรรมการสถานศึกษามีส่วนร่วมอย่างไร โรงเรียนประยุกต์โครงการเชื่อมโยงกับเทคโนโลยี สมัยใหม่อย่างไรบ้าง

“ทั้งนี้ สิ่งที่โดดเด่นของโรงเรียนวัดชมพูประดิษฐ์ คือ ความเป็นทีมของครูในโรงเรียนที่มีเป้าหมายเดียวกัน เดินไปในทิศทางเดียวกัน เล็งเห็นประโยชน์ของต้นกล้วย นำทุกองค์ประกอบมาแปรรูป ตั้งแต่ผลของกล้วย นำมาแปรรูปเป็นอาหาร ขณะที่ส่วนของกาบกล้วย สามารถนำมาทำเป็นภาชนะ กระถางใส่ต้นไม้ได้อย่างสวยงาม”

“อย่างไรก็ตาม โรงเรียนมีโอกาสต่อยอดโครงการไปสู่โรงเรียนต้นแบบได้ในอนาคต ฉะนั้น สิ่งที่ยังเป็นจุดอ่อนต่าง ๆ จะต้องได้รับการพัฒนาเพิ่มเติม เราจะให้คำแนะนำโรงเรียน ซึ่งการแนะนำนั้นคณะทำงานจะให้คำปรึกษาเบื้องต้นในยุทธศาสตร์ 5 ด้าน จุดไหนที่ยังอ่อนอยู่ต้องเพิ่มเข้าไปให้ครบ และยังขาดงบประมาณอีกเท่าไหร่ ซีพี ออลล์จะสนับสนุนงบประมาณเป็นรอบที่ 2 เพื่อให้พัฒนาโรงเรียนต่อไป”

“เฉลิมพล เทียนทอง” ครูชำนาญการพิเศษโรงเรียน กล่าวเสริมว่า โรงเรียนวัดชมพูประดิษฐ์ เป็นโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา โดยมีชุมชนในเขตบริการ มีอาชีพเกษตรกรรม ส่วนใหญ่มีการปลูกกล้วย โดยเฉพาะกล้วยน้ำว้า โดยบริบทของโรงเรียน และชุมชนจะมีน้ำท่วมขังทุกปี พืชที่สามารถปลูกได้และทนต่อสภาพพื้นที่ คือ ปาล์ม และกล้วย แต่ในบางฤดูกาลผลผลิตมีเป็นจำนวนมากจนเกิดการเน่าเสีย

“ส่วนต้นกล้วยก็ตัดทิ้งโดยไม่ได้นำมาใช้ประโยชน์สูงสุด ทางโรงเรียนจึงมีแนวทางแก้ไขปัญหาโดยได้นำกล้วยมาแปรรูปเป็นจาน, ชามจากกาบกล้วย, หูหิ้วแก้วเชือกกล้วย, ที่รองแก้ว, ที่รองหม้อจากเชือกกล้วย, น้ำส้มสายชูจากกล้วย, แป้งจากกล้วย, ขนมทองม้วนจากแป้งกล้วย ฯลฯ ทั้งยังมีการทำโครงการจัดทำหลักสูตรท้องถิ่นในการแปรรูปจากส่วนต่าง ๆ ของต้นกล้วย เพื่อให้นักเรียนตั้งแต่ชั้นอนุบาล-มัธยมศึกษาปีที่ 3 เรียนรู้เรื่องกล้วยและการแปรรูปจากส่วนต่าง ๆ ของต้นกล้วยอย่างหลากหลาย”

“ทั้งนั้น เพื่อเพิ่มมูลค่าและเป็นที่ต้องการของตลาด โดยต้องโดดเด่น สะดุดตา น่าสนใจ เน้นการใช้ประโยชน์สูงสุดจากกล้วย ซึ่งผนวกอยู่ในวิชาการงานอาชีพ กิจกรรมชุมนุม เป็นการเสริมทักษะการคำนวณต้นทุนผลผลิต การคิดราคาจำหน่าย การใช้สื่อออนไลน์ในการขายสินค้า นอกจากจะเป็นการสร้างอาชีพและส่งเสริมรายได้ระหว่างเรียนของนักเรียนแล้ว ยังเป็นศูนย์การเรียนรู้เรื่องการแปรรูปจากส่วนต่าง ๆ ของต้นกล้วยให้ชุมชนด้วย”

“นอกจากนี้ ยังลงพื้นที่เยี่ยมโครงการโรงเรียนต้นแบบศูนย์แปรรูปผลิตภัณฑ์จากปลาดุกและกระจูด ที่โรงเรียนวัดประดู่หอม (สุขประชาสรรค์) จ.พัทลุง เป็นโรงเรียน best practice ในปีการศึกษา 2563 และเป็น 1 ใน 6 ที่ได้รับเลือกเป็น School Model ประจำปีการศึกษา 2564″

“เพราะโรงเรียนโดดเด่นที่นำวัชพืชที่ขึ้นตามธรรมชาติในท้องถิ่นอย่างต้นกก และพืชเศรษฐกิจอย่างกระจูดมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์จักสานหลายรูปแบบ เช่น กระเป๋ากระจูดสานมือ, กระเช้ากระจูด, ของชำร่วยจากกระจูด รวมถึงผลิตภัณฑ์ใหม่ล่าสุด คือ หูหิ้วถ้วยกาแฟ และเส้นกกสายใยรักษ์โลก”

“ตรงนี้เป็นการบูรณาการร่วมกับหลักสูตรท้องถิ่น มีการนำเทคนิคฝีมือด้านหัตถกรรมมาประยุกต์ใช้ในการออกแบบสายหูหิ้วถ้วยกาแฟได้อย่างสวยงามไม่ซ้ำใคร มีความเหนียวแข็งแรงทนทาน ย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ ทั้งยังเพิ่มมูลค่าของต้นกกเป็นอย่างดี”

“ตอนนี้ได้รับการสนับสนุนให้วางจำหน่ายในร้านเซเว่นอีเลฟเว่นที่มีบริการกาแฟและเครื่องดื่มจากออลล์ คาเฟ่ในเขตพื้นที่ภาคใต้ตอนล่างทั้งหมด 3 สาขา ได้แก่ สาขาทะเลน้อย, สาขาควนขนุน และสาขาโพธิ์ทองควนขนุน”

โดยกำหนดจัดวางในระยะทดลอง 3 เดือน (ตั้งแต่วันที่ 1 ต.ค.-31 ธ.ค. 64) ซึ่งหากมีผลตอบรับที่ดีจะมีการพิจารณาขยายการจำหน่ายกว้างขึ้นจาก 3 สาขา เป็นสาขาในภาคใต้อีกด้วย

ที่มา ; มติชนออนไลน์

สรุปสาระสำคัญ

โครงการสานอนาคตการศึกษา คอนเน็กซ์ อีดี (CONNEXT ED) เริ่มขึ้นในปี 2559 จากความร่วมมือของภาครัฐ เอกชน และประชาสังคม เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาไทยอย่างยั่งยืน โดยพัฒนาผู้นำรุ่นใหม่ (School Partner: SP) ลงพื้นที่ร่วมวางแผนและพัฒนาโรงเรียนกับชุมชน ต่อมาได้ยกระดับเป็นมูลนิธิฯ และดำเนินงานผ่าน 5 ยุทธศาสตร์ ได้แก่ ความโปร่งใสของข้อมูลโรงเรียน การมีส่วนร่วมทุกภาคส่วน การพัฒนาครูและผู้บริหาร การยึดผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง และการเข้าถึงโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล

บริษัท ซีพี ออลล์ เป็นแกนหลักสนับสนุนโครงการในหลายร้อยโรงเรียนทั่วประเทศ โดยมีเป้าหมายพัฒนาโรงเรียนกว่า 5,567 แห่ง ผ่านโครงการหลากหลาย เช่น ลดความเหลื่อมล้ำ พัฒนาคุณภาพคน และส่งเสริมอาชีพ

แนวคิดสำคัญคือ “ความยั่งยืน 3 มิติ” ได้แก่ การพึ่งพาตนเองเชิงเศรษฐกิจของโรงเรียน การสร้างหลักสูตรท้องถิ่นด้วยการเรียนรู้เชิงลงมือปฏิบัติ (active learning) และการพัฒนาเป็นศูนย์การเรียนรู้ของชุมชน

ตัวอย่างความสำเร็จ เช่น โรงเรียนวัดชมพูประดิษฐ์ ใช้ทรัพยากรกล้วยในท้องถิ่นแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ สร้างรายได้และเป็น best practice รวมถึงโรงเรียนอื่นที่ใช้ทรัพยากรท้องถิ่นสร้างอาชีพและนวัตกรรมการเรียนรู้ ส่งผลให้เกิดการพัฒนาทักษะผู้เรียน ลดความเหลื่อมล้ำ และเชื่อมโยงการศึกษากับเศรษฐกิจชุมชนอย่างเป็นรูปธรรม

ข้อสอบ

ข้อ 1

วัตถุประสงค์สำคัญที่สุดของโครงการ CONNEXT ED คือข้อใด
ก. เพิ่มจำนวนโรงเรียนเอกชน
ข. ยกระดับการศึกษาไทยอย่างยั่งยืนผ่านความร่วมมือทุกภาคส่วน
ค. เพิ่มผลกำไรให้ภาคเอกชน
ง. ลดบทบาทของครูในโรงเรียน

เฉลย: ข
เหตุผล: โครงการมุ่งพัฒนาการศึกษาแบบยั่งยืนผ่านรัฐ เอกชน และชุมชน ไม่ใช่เชิงธุรกิจหรือแทนที่ครู

ข้อ 2

บทบาทสำคัญของ School Partner (SP) คือข้อใด
ก. เป็นผู้บริหารโรงเรียนแทนผู้อำนวยการ
ข. เป็นผู้ประเมินผลนักเรียนเพียงอย่างเดียว
ค. ลงพื้นที่ร่วมวางแผนและพัฒนาโรงเรียนกับชุมชน
ง. จัดสอบมาตรฐานระดับประเทศ

เฉลย: ค
เหตุผล: SP ทำหน้าที่เป็นผู้นำรุ่นใหม่ที่ลงพื้นที่ร่วมพัฒนา ไม่ใช่ผู้บริหารหรือผู้สอบ

ข้อ 3

ข้อใด “ไม่ใช่” หนึ่งใน 5 ยุทธศาสตร์ CONNEXT ED
ก. ความโปร่งใสของข้อมูลโรงเรียน
ข. การพัฒนาครูและผู้บริหาร
ค. การลดจำนวนครูในโรงเรียน
ง. การเข้าถึงโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล

เฉลย: ค
เหตุผล: ยุทธศาสตร์เน้นพัฒนา ไม่ใช่ลดจำนวนบุคลากร

ข้อ 4

แนวคิด “ความยั่งยืน 3 มิติ” มิติใดเน้นการสร้างรายได้ให้โรงเรียน
ก. หลักสูตรท้องถิ่น
ข. การพึ่งพาตนเองเชิงเศรษฐกิจ
ค. ศูนย์การเรียนรู้ชุมชน
ง. Active learning

เฉลย: ข
เหตุผล: มิติแรกคือทำให้โรงเรียนมีรายได้และพึ่งตนเองได้

ข้อ 5

การเรียนรู้แบบ Active learning ในโครงการนี้เน้นอะไร
ก. การท่องจำเนื้อหา
ข. การสอบปลายภาคเท่านั้น
ค. การลงมือปฏิบัติจริงของผู้เรียน
ง. การเรียนผ่านครูบรรยายอย่างเดียว

เฉลย: ค
เหตุผล: เน้นผู้เรียนลงมือทำจริงเพื่อสร้างทักษะ

ข้อ 6

เหตุผลสำคัญที่โรงเรียนใช้ “กล้วย” เป็นฐานการเรียนรู้คือข้อใด
ก. เป็นพืชที่หายาก
ข. เป็นทรัพยากรท้องถิ่นที่มีจำนวนมากและเพิ่มมูลค่าได้
ค. เป็นพืชนำเข้า
ง. ใช้แทนการเรียนวิทยาศาสตร์ทั้งหมด

เฉลย: ข
เหตุผล: ใช้ทรัพยากรที่มีในพื้นที่และต่อยอดเชิงเศรษฐกิจ

ข้อ 7

ปัจจัยสำคัญที่ทำให้โรงเรียนวัดชมพูประดิษฐ์เป็น best practice คือข้อใด
ก. มีอาคารเรียนใหญ่ที่สุด
ข. ครูใช้เทคโนโลยีล้ำสมัยเท่านั้น
ค. การทำงานเป็นทีมและใช้ทรัพยากรท้องถิ่นอย่างมีคุณค่า
ง. การสอบได้คะแนนสูงสุด

เฉลย: ค
เหตุผล: เน้นความร่วมมือและการใช้บริบทท้องถิ่น

ข้อ 8

บทบาทของภาคเอกชน (เช่น CP ALL) ในโครงการคืออะไร
ก. ออกกฎหมายการศึกษา
ข. สนับสนุนงบประมาณและพัฒนาโรงเรียนร่วมกับรัฐ
ค. จัดการสอบระดับชาติ
ง. ควบคุมหลักสูตรทั้งหมด

เฉลย: ข
เหตุผล: เอกชนร่วมสนับสนุนทรัพยากรและการพัฒนา

ข้อ 9

การยกระดับโรงเรียนเป็น “ศูนย์การเรียนรู้ชุมชน” มีเป้าหมายหลักคืออะไร
ก. เพิ่มจำนวนครู
ข. ให้ชุมชนเข้ามาเรียนรู้และขยายผลได้
ค. ลดบทบาทนักเรียน
ง. เปลี่ยนโรงเรียนเป็นโรงงาน

เฉลย: ข
เหตุผล: เปิดการเรียนรู้สู่ชุมชนและขยายผลความรู้

ข้อ 10

หากผู้บริหารโรงเรียนต้องการนำแนวคิด CONNEXT ED ไปใช้ ควรเน้นสิ่งใดมากที่สุด
ก. การแข่งขันด้านคะแนนสอบ
ข. การพึ่งพางบประมาณรัฐเพียงอย่างเดียว
ค. การบูรณาการชุมชน ท้องถิ่น และการเรียนรู้เชิงปฏิบัติ
ง. การลดโครงการพัฒนาภายนอกทั้งหมด

เฉลย: ค
เหตุผล: หัวใจคือบูรณาการทุกภาคส่วนและการเรียนรู้เชิงลงมือทำ

ความเห็นของผู้ชม