เปลี่ยนทัศนคติ ‘ผอ.ร.ร.’ ปรับบทบาท ‘ครู’ เป็นโค้ช
ดร.มารุต พัฒผล หัวหน้าพหุสาขาพหุวิทยาการ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (มศว) เปิดเผยว่า สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) ได้มอบหมายให้ทีมวิจัยทำวิจัยเรื่อง “การติดตามและประเมินผลการจัดการเรียนการสอนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีคุณลักษณะและทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21” ซึ่งเมื่อเร็วๆ นี้ ได้นำเสนอผลวิจัยให้ผู้บริหาร สกศ.และผู้ที่เกี่ยวข้องแล้ว จากงานวิจัยพบข้อมูลที่น่าสนใจ ว่า
การจัดการเรียนการสอนในปัจจุบัน สามารถพัฒนาให้เด็กมีทักษะในศตวรรษที่ 21 ได้สอดคล้องตามบริบทของพื้นที่ แต่อาจจะเจอปัญหาอุปสรรคด้านการสื่อสารนโยบายจากที่ยังไม่ชัดเจน ทำให้การขับเคลื่อนงานทำได้ไม่เต็มที่
ดร.มารุตกล่าวอีกว่า นอกจากนี้ ยังพบว่าการจัดการเรียนการสอนของครูเป็นหัวใจสำคัญ ที่จะทำให้เด็กมีทักษะในศตวรรษที่ 21 โดยที่บทบาทของครูจะต้องเปลี่ยนแปลงไป จากเดิมที่ครูเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ให้กับนักเรียน เปลี่ยนบทบาทเป็นโค้ช สร้างแรงบันดาลใจให้นักเรียนอยากจะเรียนรู้ด้วยตนเอง ถ้าสามารถพัฒนาคุณภาพการจัดการเรียนการสอนตั้งแต่วัยเด็กขึ้นมา เชื่อมั่นว่า 3R8C หรือทักษะจำเป็นแห่งศตวรรษที่ 21 จะต้องพัฒนาขึ้นแน่นอน
“นอกจากนี้ งานวิจัยสามารถวิเคราะห์ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายต่อการจัดการเรียนการสอนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีคุณลักษณะ และทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 แบ่งเป็น 3 ด้าน ดังนี้
1.ข้อเสนอแนะต่อหน่วยงานส่วนกลาง คือ สื่อสารนโยบายให้ชัดเจน, ส่งเสริมการจัดการเรียนการสอน และการทำงานให้เป็นเอกภาพ, พัฒนานวัตกรรมการพัฒนาครู ลดภาระงานที่ไม่จำเป็น, ส่งเสริมให้เกิดแนวปฏิบัติที่ชัดเจน และมีประสิทธิภาพ, กำกับติดตามอย่างต่อเนื่องโดยใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ และจัดสรรงบประมาณไปยังสถานศึกษาตามบริบทเชิงพื้นที่” ดร.มารุต กล่าว
2.ข้อเสนอแนะต่อหน่วยงานส่วนภูมิภาค คือสื่อสารนโยบายให้ชัดเจน, พัฒนาครูแกนนำ และจัดการความรู้เป็นแนวปฏิบัติที่ดี, ส่งเสริม และพัฒนาภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษา, ส่งเสริมผู้สอนให้สามารถวิจัยนวัตกรรมหลักสูตรและการจัดการเรียนรู้ เป็นต้น และ
3.ข้อเสนอแนะต่อสถานศึกษา คือ สื่อสารนโยบายไปยังผู้สอนให้ชัดเจน, บูรณาการคุณลักษณะ และทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ทุกรายวิชา, ส่งเสริมความเป็นครู และพัฒนาศักยภาพครู, นิเทศ ติดตาม อย่างเป็นระบบ เป็นต้น
“มองว่าเราต้องเร่งพัฒนาครูให้เปลี่ยนบทบาทมาเป็นโค้ชอย่างแท้จริง ซึ่งผมคิดว่าทำได้เลย ถ้าเราจะปรับหลักสูตร หรือเปลี่ยนโครงสร้างอะไรต่างๆ อาจจะต้องใช้เวลา ครูเป็นส่วนสำคัญที่สุดในการพัฒนาผู้เรียน รองลงมา ผู้อำนวยการโรงเรียน ที่จะต้องเปลี่ยนความคิดให้กับผู้อำนวยการว่าต้องพัฒนาเด็กอย่างไร ผมมองว่าครูกับผู้อำนวยการโรงเรียนจะเป็นกุญแจสำคัญ และเป็นนโยบายเร่งด่วนที่ส่วนกลางจะต้องรีบพัฒนาต่อไป” ดร.มารุต กล่าว
งานวิจัยจี้เปลี่ยนทัศนคติ ‘ผอ.ร.ร.’ คิดวิธีพัฒนา น.ร.ใหม่ ปรับบทบาท ‘ครู’ เป็นโค้ช ชง 3 ข้อเสนอพัฒนาเด็กไทยสู่การเรียนรู้ศตวรรษที่ 21
ที่มา ; มติชนออนไลน์ วันที่ 26 ธันวาคม 2566
สรุปสาระสำคัญ
งานวิจัยของสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา โดยทีมของ ดร.มารุต พัฒผล พบว่า การจัดการเรียนการสอนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานสามารถพัฒนาทักษะผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 ได้สอดคล้องกับบริบทพื้นที่ แต่ยังมีอุปสรรคสำคัญคือการสื่อสารนโยบายที่ไม่ชัดเจน ส่งผลให้การขับเคลื่อนไม่เต็มประสิทธิภาพ หัวใจสำคัญอยู่ที่ “ครู” ซึ่งต้องปรับบทบาทจากผู้ถ่ายทอดความรู้เป็น “โค้ช” ที่สร้างแรงบันดาลใจและส่งเสริมการเรียนรู้ด้วยตนเอง เพื่อพัฒนาทักษะ 3R8C อย่างแท้จริง
ข้อเสนอเชิงนโยบายแบ่งเป็น 3 ระดับ ได้แก่ (1) ส่วนกลาง ควรสื่อสารนโยบายให้ชัด ลดภาระครู พัฒนานวัตกรรม และจัดสรรงบตามบริบท (2) ส่วนภูมิภาค ควรพัฒนาครูแกนนำ ส่งเสริมภาวะผู้นำ และสนับสนุนการวิจัยนวัตกรรมการเรียนรู้ (3) สถานศึกษา ต้องสื่อสารนโยบายสู่ครู บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ทุกวิชา และนิเทศติดตามอย่างเป็นระบบ
ทั้งนี้ ครูและผู้อำนวยการโรงเรียนถือเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับคุณภาพผู้เรียน โดยต้องเร่งปรับทัศนคติและบทบาทให้สอดคล้องกับการพัฒนาผู้เรียนในโลกยุคใหม่
ข้อสอบ
ข้อ 1 ปัญหาสำคัญที่ทำให้การขับเคลื่อนนโยบายไม่เต็มประสิทธิภาพคือข้อใด
ก. งบประมาณไม่เพียงพอ
ข. ครูขาดความรู้เนื้อหา
ค. การสื่อสารนโยบายไม่ชัดเจน
ง. นักเรียนขาดแรงจูงใจ
เฉลย: ค
เหตุผล: งานวิจัยชี้ชัดว่าปัญหาหลักคือการสื่อสารนโยบายไม่ชัดเจน
ข้อ 2 บทบาทใหม่ของครูที่สอดคล้องกับศตวรรษที่ 21 คือข้อใด
ก. ผู้ควบคุมชั้นเรียน
ข. ผู้ถ่ายทอดความรู้
ค. ผู้ประเมินผล
ง. โค้ชและผู้สร้างแรงบันดาลใจ
เฉลย: ง
เหตุผล: ครูต้องเปลี่ยนเป็นโค้ชเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ด้วยตนเอง
ข้อ 3 ข้อเสนอเชิงนโยบายระดับส่วนกลางที่สำคัญที่สุดคือข้อใด
ก. เพิ่มการสอบมาตรฐาน
ข. สื่อสารนโยบายให้ชัดเจน
ค. เพิ่มจำนวนครู
ง. ลดเวลาเรียน
เฉลย: ข
เหตุผล: เป็นจุดเริ่มต้นของการขับเคลื่อนทุกระดับ
ข้อ 4 หากผู้บริหารต้องการพัฒนาครูให้สอดคล้องงานวิจัย ควรดำเนินการอย่างไร
ก. เพิ่มงานเอกสาร
ข. ส่งเสริมการสอนแบบบรรยาย
ค. สนับสนุนบทบาทโค้ชและลดภาระงาน
ง. ควบคุมแผนการสอนอย่างเข้มงวด
เฉลย: ค
เหตุผล: ลดภาระและพัฒนาบทบาทครูคือหัวใจสำคัญ
ข้อ 5 ข้อใดเป็นบทบาทของหน่วยงานระดับภูมิภาค
ก. ออกแบบหลักสูตรชาติ
ข. พัฒนาครูแกนนำ
ค. จัดสรรงบประมาณประเทศ
ง. กำหนดนโยบายหลัก
เฉลย: ข
เหตุผล: ระดับภูมิภาคเน้นพัฒนาครูและขยายผลแนวปฏิบัติ
ข้อ 6 การบูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ควรดำเนินการอย่างไร
ก. สอนเฉพาะวิชาหลัก
ข. จัดกิจกรรมเสริมเท่านั้น
ค. บูรณาการในทุกรายวิชา
ง. จัดเป็นรายวิชาใหม่
เฉลย: ค
เหตุผล: งานวิจัยเน้นการบูรณาการทุกวิชา
ข้อ 7 หากสถานศึกษานำผลวิจัยไปใช้ สิ่งใดควรทำก่อน
ก. ซื้ออุปกรณ์ใหม่
ข. สื่อสารนโยบายให้ครูเข้าใจ
ค. เปลี่ยนหลักสูตรทันที
ง. เพิ่มชั่วโมงเรียน
เฉลย: ข
เหตุผล: ความเข้าใจตรงกันเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญ
ข้อ 8 ปัจจัยสำคัญรองจากครูในการพัฒนาผู้เรียนคือใคร
ก. ผู้ปกครอง
ข. นักเรียน
ค. ศึกษานิเทศก์
ง. ผู้อำนวยการโรงเรียน
เฉลย: ง
เหตุผล: ผู้บริหารมีบทบาทกำหนดทิศทางและวัฒนธรรมองค์กร
ข้อ 9 แนวคิด 3R8C มีเป้าหมายหลักคือข้อใด
ก. เพิ่มคะแนนสอบ
ข. พัฒนาทักษะชีวิตและการเรียนรู้
ค. ลดเวลาเรียน
ง. เพิ่มการแข่งขัน
เฉลย: ข
เหตุผล: เป็นกรอบทักษะจำเป็นในศตวรรษที่ 21
ข้อ 10 หากการนิเทศไม่เป็นระบบ จะส่งผลอย่างไร
ก. ครูมีอิสระมากขึ้น
ข. การพัฒนาขาดความต่อเนื่อง
ค. นักเรียนเรียนเก่งขึ้น
ง. นโยบายชัดเจนขึ้น
เฉลย: ข
เหตุผล: การนิเทศที่ไม่ต่อเนื่องทำให้การพัฒนาไม่ยั่งยืน