ปลอดการบ้าน-ห้องเรียนกลับด้าน โฉมเรียนใหม่ 'โรงเรียนวัดบวรนิเวศ'

จุดเริ่มต้นของไอเดียโรงเรียนปลอดการบ้าน ครูเขษมชาติ อารีมิตร ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดบวรนิเวศ เล่าว่าเด็กไทยตอนนี้มาเรียนด้วยความเครียดและมีความสุขน้อยลง ซึ่งเท่าที่ได้เป็นครูสอนเด็กมาหลายสิบปี สัมผัสเด็กมามากมาย ส่วนใหญ่พวกเขาสนุก มีความสุขที่ได้เล่น ได้เรียนรู้ด้วยตนเอง ได้ทำในสิ่งที่ตนเองอยากทำ และเด็กแต่ละคนก็จะมีบริบท ความสามารถ ความถนัด ความชอบที่แตกต่างกัน

แต่เมื่อครูสั่งการบ้านมากมายทำให้พวกเขาไม่มีเวลาไปทำกิจกรรมอื่นๆ เพราะแต่ละวัน เด็กต้องใช้เวลา 4-5 ชั่วโมงในการทำการบ้านหลายวิชา เมื่อต้องมาโรงเรียนในตอนเช้า บางคนตื่นสายมาไม่ทัน หรือเครียดที่ต้องทำการบ้านมากมาย เมื่อมาเรียนในชั้นเรียนก็หลับ

“ครูเห็นว่าเด็กไม่มีความสุขในการมาเรียน เพราะพวกเขาเบื่อ เครียดที่ต้องเรียนแล้วกลับบ้านก็ต้องไปทำการบ้านมากมาย อีกทั้งการบ้าน ไม่ได้ทำให้เด็กเกิดการเรียนรู้หรือค้นคว้า เนื่องจากต้องยอมรับว่า การทำการบ้าน เด็กส่วนใหญ่ก็จะลอกจากเด็กเก่งมาส่ง ดังนั้น การบ้าน ไม่ได้ส่งเสริมการเรียนรู้ให้แก่เด็กได้อย่างแท้จริง และเมื่อครูตั้งใจว่าปี 2563 นี้ โรงเรียนวัดบวรนิเวศจะเป็นโรงเรียนปลอดการบ้าน ก็ได้มีการไปศึกษาจากประเทศที่สร้างเด็กเก่ง ๆ อย่าง สิงคโปร์ นิวซีแลนด์ ฟินแลนด์ เกาหลี ญี่ปุ่น ทำให้เห็นว่าหลายๆ ประเทศจะไม่มีการบ้าน จึงได้นำแนวคิดนี้มาใช้เพื่อพัฒนาและเพิ่มความสุขในการเรียนรู้ให้แก่เด็กไทย”ผอ.โรงเรียนวัดบวรนิเวศ กล่าว

หลังจากได้ข้อสรุปชัดเจนว่าจะเป็นโรงเรียนปลอดการบ้าน ได้มีการนำแนวคิดดังกล่าวไปสอบถามความคิดเห็นจากนักเรียน ซึ่งทุกคนดีใจและเห็นด้วย รวมถึงได้หารือร่วมกับเครือข่ายผู้ปกครอง เครือข่ายสมาคมศิษย์เก่า และครูผู้สอน พบว่าส่วนใหญ่เห็นด้วยและอยากให้โรงเรียนดำเนินโครงการดังกล่าวโดยเร็ว

ครูเขษมชาติ เล่าต่อว่าการเรียนการสอนยังคงยึดตามหลักสูตรขั้นพื้นฐาน และเป็นไปตามพ.ร.บ.การศึกษาชาติที่ต้องการให้เด็กเก่ง ดี มีความสุข โดยจะใช้หลักสูตรห้องเรียนกลับด้านให้เด็กไปศึกษาหาข้อมูล ความรู้จากสื่อโซเซียลมีเดียต่างๆ และกลับมานำเสนอในชั้นเรียน ครูจะทำหน้าที่ตั้งโจทย์ และเสนอแนะให้เด็กได้คิดได้เรียนรู้

ขณะเดียวกันในแต่ละสัปดาห์จะมีแบบฝึกหัดจากโรงเรียน ให้เด็กและผู้ปกครองได้กลับไปช่วยกันทำ เช่น การเรียนภาษาไทย ครูจะมีโจทย์ให้เด็กไปฝึกพูด โดยขอให้พ่อแม่ ผู้ปกครองถ่ายคลิปและส่งมาให้ครูดู โดยครูทุกคนต้องมีเพจของตนเอง เมื่อครูได้รับคลิปจากเด็กจะส่งเข้าเพจของตนเอง และให้เพื่อนๆ ครู นักเรียนที่ติดตามครู รวมถึงผู้ปกครอง เข้ามาช่วยกันดู ประเมินที่ไม่ใช่เป็นการบอกว่าถูกผิด ดีหรือไม่ดี แต่จะเป็นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน

“สิ่งที่เด็กจะได้รับไม่ใช่เพียงความสุขที่ไม่ต้องทำการบ้านเท่านั้น แต่เขาต้องเรียนรู้การรับผิดชอบตัวเองมากขึ้น เพราะเมื่อมีเวลาว่างมากขึ้น พวกเขาต้องบริหารจัดการตัวเอง ค้นหาตัวเองผ่านการทำกิจกรรมอื่นๆ ที่มีสาระ หรือมีประโยชน์ เด็กแต่ละคนมีบริบท ความสามารถ ความถนัด ความต้องการต่างกัน พวกเขาจะได้ใช้เวลาเหล่านี้ไปฝึกฝนเรียนรู้ในสิ่งที่ตนเองชอบ ส่วนการที่หลายคนกังวลว่าเด็กจะเอาเวลาที่เหลือไปทำกิจกรรมที่ไม่เหมาะสม เรื่องเหล่านี้เป็นหน้าที่ของครู ผู้ปกครองที่ต้องช่วยให้คำแนะนำแก่เขา เช่น การเล่นเกม จะไปห้ามเด็ก แต่ถามว่าผู้ใหญ่ทุกคนมีใครบ้างที่ไม่เคยเล่นเกมมาก่อน เพียงแต่เราต้องมานั่งพูดคุยกัน ให้เด็กได้แสดงความคิดเห็น และผู้ใหญ่ต้องรับฟัง เพื่อได้มากำหนดกติการ่วมกัน”ครูเขษมชาติ กล่าว

ด็กทุกวันนี้พวกเขาสามารถเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง ในโลกออนไลน์มีข้อมูลมากมายให้เขาได้เรียนรู้ ครูเขษมชาติ เล่าอีกว่าการปรับโฉมโรงเรียนครั้งนี้ ไม่ใช้เพียงปลอดการบ้านเท่านั้น แต่หลักสูตรห้องเรียนกลับด้าน ครูจะมาทำหน้าที่สอนหนังสือเหมือนในอดีตอย่างเดียวไม่ได้ ดังนั้น ต้องมีการทำความเข้าใจครู อบรมครูให้ได้เรียนรู้การสอนรูปแบบใหม่ เน้นให้เด็กได้ลงมือทำ แสดงความคิดเห็น แลกเปลี่ยนเรียนรู้ พร้อมการค้นหา ฝึกฝนผ่านเทคโนโลยี สื่อโซเซียลมีเดียต่างๆ

ไม่ว่าจะครูเก่าหรือครูใหม่ ทุกคนต้องปรับตัว เรียนรู้ไปพร้อมกับเด็ก ครูต้องเปิดใจยอมรับความคิดเห็นเด็ก และจะไม่มีการชี้ถูกผิด เพราะต่อให้ยังมีการสอบ แต่เด็กจะได้สอบจากข้อสอบหลากหลายชุด ให้เขาได้ลองทำด้วยตนเอง และเลือกชุดข้อสอบที่ตนเองมั่นใจที่สุดว่าจะได้คะแนนดี ถึงครูจะเฉลย และให้คะแนนเด็ก การสอบแบบนี้จะทำให้เขาได้เรียนรู้ในหลายๆ เรื่อง ขณะเดียวกันการที่เด็กแต่ละคนเลือกข้อมูลคนละชุด ถ้าไม่พอใจเปลี่ยนเป็นชุดใหม่ เขาจะได้เกิดการแลกเปลี่ยนกันในกลุ่มนักเรียน และครูกับนักเรียน เมื่อครูเฉลยข้อสอบ

ปัจจุบันโรงเรียนวัดบวรนิเวศมีนักเรียนทั้งหมด 240 คน มีครู 31 คน ซึ่งด้วยความที่เด็กน้อยลง ทำให้การปรับครูเพื่อทำหน้าที่ดึงศักยภาพของเด็กนั้นจึงสามารถทำได้ง่าย ได้รู้ว่าเด็กคนไหนมีความบกพร่องอย่างไร และทำแผนการเรียนเฉพาะบุคคล ผ่านแบบฝึกหัดที่แตกต่างกัน

“หน้าที่ของโรงเรียนไม่ใช่เพียงสอนเด็ก แต่ต้องทำให้พวกเขาเรียนรู้อย่างสนุก ค้นหาตัวเองให้เจอ และมีความรับผิดชอบ รู้จักตัวเอง เพราะจริงๆ เด็กทุกคนมีความเก่งในตัวเอง เพียงแต่ต้องช่วยเขาค้นหา โครงการโรงเรียนปลอดการบ้าน การปรับเปลี่ยนห้องเรียนกลับด้าน”ผอ.โรงเรียนวัดบวรนิเวศ กล่าวทิ้งท้าย

รูปแบบการเรียนการสอนใหม่ๆ เกิดขึ้นได้ ต้องเกิดจากความกล้าที่จะเปลี่ยนของผู้อำนวยการโรงเรียน ครู และความร่วมมือจากผู้ปกครอง ศิษย์เก่า เพื่อร่วมพัฒนาเด็กให้เรียนรู้อย่างมีความสุข เมื่อทุกคนเรียนรู้อย่างมีความสุขเขาจะทำได้ดีในสิ่งเหล่านั้น จึงอยากฝากผู้ปกครอง และโรงเรียนทุกแห่งร่วมกันออกแบบการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับบริบทของเด็กและควรเป็นการเรียนรู้ที่ทำให้เด็กมีความสุข สนุกในการเรียน

ที่มา ; กรุงเทพธุรกิจ

สรุปสาระสำคัญ

แนวคิด “โรงเรียนปลอดการบ้าน” ของโรงเรียนวัดบวรนิเวศ เกิดจากการสังเกตว่าผู้เรียนไทยมีความเครียดจากภาระการบ้านจำนวนมาก ทำให้ขาดความสุขในการเรียน บางคนต้องใช้เวลาทำการบ้านวันละ 4–5 ชั่วโมง ส่งผลให้พักผ่อนไม่เพียงพอ มาสาย หรือหมดแรงจนหลับในชั้นเรียน อีกทั้งการบ้านจำนวนมากไม่ได้ส่งเสริมการเรียนรู้อย่างแท้จริง เพราะมีการลอกกันเป็นส่วนใหญ่

ผู้อำนวยการโรงเรียนจึงนำแนวคิดจากต่างประเทศ เช่น ฟินแลนด์ สิงคโปร์ และนิวซีแลนด์ มาปรับใช้ โดยลดการบ้านและเน้นการเรียนรู้เชิงรุกผ่าน “ห้องเรียนกลับด้าน” ให้ผู้เรียนศึกษาความรู้ล่วงหน้าจากสื่อดิจิทัล แล้วนำมาอภิปรายและลงมือทำในชั้นเรียน ครูทำหน้าที่เป็นผู้อำนวยความรู้ ตั้งโจทย์ และโค้ชการเรียนรู้

การประเมินผลเปลี่ยนเป็นการเรียนรู้ร่วมกัน ไม่เน้นถูกผิดตายตัว ใช้เทคโนโลยีและการมีส่วนร่วมของผู้ปกครอง เช่น การส่งคลิปกิจกรรมของนักเรียน ขณะเดียวกันโรงเรียนส่งเสริมความรับผิดชอบและการบริหารเวลาให้ผู้เรียนเลือกพัฒนาตนเองตามความถนัด

แม้มีความกังวลเรื่องพฤติกรรมเสี่ยง แต่โรงเรียนเชื่อว่าการมีส่วนร่วมของครูและผู้ปกครองสามารถกำกับดูแลได้ แนวคิดนี้ต้องอาศัยความร่วมมือของทุกฝ่าย และการพัฒนาครูให้ปรับบทบาทจากผู้สอนเป็นผู้ออกแบบการเรียนรู้ เพื่อให้ผู้เรียนมีความสุข ค้นพบศักยภาพ และเรียนรู้อย่างยั่งยืน

ข้อสอบ

ข้อ 1

เหตุผลสำคัญที่สุดที่นำไปสู่แนวคิดโรงเรียนปลอดการบ้านคือข้อใด
ก. ต้องการลดค่าใช้จ่ายของโรงเรียน
ข. เด็กมีความเครียดและไม่มีความสุขในการเรียน
ค. ครูมีภาระงานมากเกินไป
ง. ต้องการลดจำนวนนักเรียน
เฉลย: ข
เหตุผล: บทความชี้ว่าปัญหาหลักคือความเครียดและความไม่มีความสุขของผู้เรียน

ข้อ 2

การบ้านในรูปแบบเดิมถูกวิพากษ์ว่าไม่เกิดประโยชน์เพราะเหตุใด
ก. ใช้เวลาทำมากเกินไป
ข. เนื้อหายากเกินหลักสูตร
ค. นักเรียนส่วนใหญ่ลอกกัน
ง. ครูไม่ตรวจการบ้าน
เฉลย: ค
เหตุผล: มีการลอกงาน ทำให้ไม่เกิดการเรียนรู้จริง

ข้อ 3

แนวคิด “ห้องเรียนกลับด้าน” เน้นลักษณะใด
ก. ครูสอนในชั้นเรียนทั้งหมด
ข. นักเรียนทำแบบฝึกหัดที่บ้าน
ค. นักเรียนศึกษาความรู้มาก่อนแล้วมาทำกิจกรรมในห้องเรียน
ง. งดการใช้เทคโนโลยี
เฉลย: ค
เหตุผล: ผู้เรียนศึกษาล่วงหน้าแล้วนำมาเรียนรู้เชิงปฏิบัติในห้องเรียน

ข้อ 4

บทบาทใหม่ของครูตามแนวคิดนี้คือข้อใด
ก. ผู้ควบคุมชั้นเรียนอย่างเข้มงวด
ข. ผู้บรรยายเนื้อหาเป็นหลัก
ค. ผู้ออกแบบและอำนวยการเรียนรู้
ง. ผู้ให้คะแนนเพียงอย่างเดียว
เฉลย: ค
เหตุผล: ครูเปลี่ยนบทบาทเป็นโค้ชและผู้อำนวยความรู้

ข้อ 5

การประเมินผลในแนวคิดใหม่นี้เน้นลักษณะใด
ก. การสอบครั้งเดียวปลายภาค
ข. การแข่งขันระหว่างนักเรียน
ค. การเรียนรู้ร่วมและแลกเปลี่ยนความคิดเห็น
ง. การท่องจำเป็นหลัก
เฉลย: ค
เหตุผล: เน้นแลกเปลี่ยนเรียนรู้มากกว่าตัดสินถูกผิด

ข้อ 6

การใช้คลิปวิดีโอของนักเรียนมีจุดประสงค์หลักเพื่ออะไร
ก. เพิ่มคะแนนสอบ
ข. ใช้แทนการสอบทั้งหมด
ค. ส่งเสริมการฝึกทักษะและการมีส่วนร่วมของผู้ปกครอง
ง. ลดงานของครู
เฉลย: ค
เหตุผล: เป็นการฝึกทักษะและสร้างความร่วมมือบ้าน–โรงเรียน

ข้อ 7

ข้อใดสะท้อนแนวคิดการพัฒนาผู้เรียนรายบุคคล
ก. ใช้แบบฝึกหัดเหมือนกันทุกคน
ข. ให้คะแนนแบบเดียวกันทั้งห้อง
ค. จัดแผนการเรียนแตกต่างตามศักยภาพผู้เรียน
ง. ให้เรียนตามตำราอย่างเดียว
เฉลย: ค
เหตุผล: โรงเรียนออกแบบการเรียนเฉพาะบุคคล

ข้อ 8

ความเสี่ยงที่ผู้ปกครองกังวลมากที่สุดคืออะไร
ก. เด็กอ่านหนังสือมากเกินไป
ข. เด็กใช้เวลาว่างไปในทางไม่เหมาะสม
ค. เด็กสอบตกทุกคน
ง. เด็กไม่มีเพื่อน
เฉลย: ข
เหตุผล: กังวลเรื่องการใช้เวลาว่างไม่เหมาะสม

ข้อ 9

ปัจจัยสำคัญที่สุดที่ทำให้แนวคิดนี้สำเร็จคืออะไร
ก. งบประมาณสูง
ข. เทคโนโลยีทันสมัย
ค. ความร่วมมือของครู ผู้ปกครอง และโรงเรียน
ง. การลดจำนวนนักเรียน
เฉลย: ค
เหตุผล: ต้องอาศัยความร่วมมือทุกฝ่าย

ข้อ 10

เป้าหมายสูงสุดของโรงเรียนปลอดการบ้านคือข้อใด
ก. ให้เด็กสอบได้คะแนนสูงสุด
ข. ลดจำนวนครู
ค. ให้ผู้เรียนมีความสุขและค้นพบศักยภาพตนเอง
ง. เพิ่มเวลาอยู่โรงเรียน
เฉลย: ค
เหตุผล: มุ่งให้เด็กมีความสุขและพัฒนาตนเองอย่างเต็มศักยภาพ

ความเห็นของผู้ชม