ห้องเรียนสู่การปฏิบัติ อยู่ที่ไหนก็เรียนได้

ดร.พรพรรณ บัวทอง ประธานสวนดุสิตโพล มหาวิทยาลัยสวนดุสิต นำเสนอบทความเรื่อง "ห้องเรียนสู่การปฏิบัติ อยู่ที่ไหนก็เรียนได้" ความว่า มหาวิทยาลัยสวนดุสิตจัดกิจกรรม “จิบกาแฟแก้วที่ 2 กับอธิการบดีพิทักษ์” ภายใต้หัวข้อ “ห้องเรียนสู่การปฏิบัติ อยู่ที่ไหนก็เรียนได้” เมื่อวันพุธที่ 21 มกราคม 2569 ณ ห้องประชุมสำนักงานมหาวิทยาลัย ชั้น 5 กิจกรรมครั้งนี้เป็นการเปิดพื้นที่แลกเปลี่ยนแนวคิด เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมได้ร่วมสนับสนุนทุนการศึกษาให้กับนักศึกษามหาวิทยาลัยสวนดุสิต และยังสอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของสหประชาชาติ (Sustainable Development Goals: SDGs) โดยเฉพาะเป้าหมายที่ 4 การศึกษาที่มีคุณภาพ ซึ่งมุ่งเน้นการสร้างโอกาสการเรียนรู้ที่เท่าเทียม ครอบคลุม และส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตสำหรับทุกคน 

ครั้งนี้ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. พิทักษ์ จันทร์จริญ อธิการบดีมหาวิทยาลัยสวนดุสิต ได้ถ่ายทอดมุมมองและบทเรียนจากการทำงานจริงตลอด 40 ปีที่ผ่านมา ที่ได้ก้าวข้ามกรอบห้องเรียนแบบเดิมไปสู่การเรียนรู้จากการลงมือทำในชีวิตจริง 

การบรรยายเริ่มต้นจากแนวคิด “เรียนรู้จากการทำจริง” โดยยกตัวอย่างจากการดำเนินงานที่เกิดขึ้นจริงในมหาวิทยาลัยสวนดุสิต ไม่ว่าจะเป็นการเปิดโอกาสให้บุคลากรและนักศึกษาได้เรียนรู้จากการเป็นเจ้าภาพการประชุมใหญ่ระดับชาติ ที่เป็นเหมือนห้องเรียนขนาดใหญ่ ทำให้ได้เรียนรู้ตั้งแต่การวางแผน การจัดการ การประสานงาน ไปจนถึงการรับผิดชอบต่อมาตรฐานและภาพลักษณ์ของสวนดุสิตในงานระดับประเทศ ทำให้การเรียนรู้ไม่ได้หยุดอยู่ที่ทฤษฎี แต่เชื่อมโยงโดยตรงกับการปฏิบัติจริงและความรับผิดชอบที่จับต้องได้

ในทำนองเดียวกันการจัดตั้งโรงน้ำดื่มดุสิตา และการเปิดดำเนินการโรงแรมสวนดุสิตเพลสจนได้รับการรับรองมาตรฐานจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เป็นอีกตัวอย่างของการปฏิบัติจริง บุคลากรและนักศึกษาได้เข้าใจระบบการผลิต การบริการ การควบคุมคุณภาพ และการตรวจรับรอง ซึ่งเป็นองค์ความรู้ที่ไม่สามารถเรียนรู้ได้อย่างลึกซึ้งจากตำราเพียงอย่างเดียว ทำให้มหาวิทยาลัยกลายเป็นพื้นที่ฝึกปฏิบัติที่มีชีวิต และเป็นแหล่งบ่มเพาะสมรรถนะที่สอดคล้องกับโลกการทำงานจริง 

อีกมิติหนึ่งที่อธิการบดีให้ความสำคัญคือ แนวคิดการออกแบบพื้นที่เรียนรู้ของศาสตราจารย์ ดร.ศิโรจน์ ผลพันธิน อดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยสวนดุสิต ผ่านการสร้างคาเฟ่ไลบรารี่กว่า 13 แห่ง โดยใช้ร้านกาแฟเป็นแหล่งค้นคว้า เรียนรู้ เปิดพื้นที่พูดคุย ตั้งคำถาม แลกเปลี่ยนกันแบบไม่เป็นทางการ โดยเชื่อว่าการเรียนรู้เกิดขึ้นได้ทุกที่ หากมีสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ร่วมกัน 

จากการพัฒนาพื้นที่ภายในมหาวิทยาลัย แนวคิดการเรียนรู้ได้ถูกขยายออกไปสู่การเปิดพื้นที่เรียนรู้แบบ “อยู่ที่ไหนก็เรียนได้” อธิการบดีได้กล่าวถึงการใช้พื้นที่นอกมหาวิทยาลัยเป็นห้องเรียน ไม่ว่าจะเป็นการเช่าพื้นที่ห้างสรรพสินค้า โรงเรียน โรงแรม หรือพื้นที่ต่าง ๆ ในชุมชน เปิดโอกาสให้นักศึกษาในพื้นที่สามารถเข้าถึงการเรียนรู้ อาจารย์และบุคลากรก็ได้เรียนรู้จากบริบทจริงไปพร้อมกัน แนวทางนี้เชื่อมโยงโดยตรงกับนโยบาย OWL: One World Library ที่มองว่าทุกที่คือแหล่งเรียนรู้ และการเรียนรู้ไม่ถูกจำกัดด้วยสถานที่ เวลา หรือช่วงวัย 

เมื่อพัฒนามาถึงปัจจุบัน แนวคิดการเรียนรู้จากการทำจริงได้ถูกยกระดับและหลอมรวมเข้ากับการจัดการเรียนรู้บนฐาน 5 อัตลักษณ์ของมหาวิทยาลัยสวนดุสิต ควบคู่กับนโยบาย The Power of SDU ซึ่งเน้นการขับเคลื่อนมหาวิทยาลัยจากพลังและปัญญาของบุคลากรทุกคนที่มีส่วนร่วมในการสร้างการเรียนรู้ สร้างนวัตกรรม และสร้างคุณค่าให้กับองค์กรอย่างต่อเนื่อง 

จากสาระทั้งหมดของการบรรยาย อาจสามารถสรุปเป็นแนวคิด LEAD ประกอบด้วย

·      L: Learning by Doing การเรียนรู้จากการลงมือทำจริง

·      E: Everywhere Learning การเรียนรู้ที่เกิดขึ้นได้ทุกที่

·      A: Authentic Practice การเรียนรู้จากของจริงและมาตรฐานจริง และ

·      D: Development of the University through The Power of SDU 

ในช่วงท้าย อธิการบดีพิทักษ์ได้กล่าวย้ำถึงหัวใจสำคัญของการพัฒนามหาวิทยาลัยว่า “บุคลากรทุกคนเป็นกลไกสำคัญ ไปสู่เส้นทางของมหาวิทยาลัย เป็นการสร้างการเรียนรู้ตลอดชีวิตทุกช่วงวัย สร้างนวัตกรรม และทำให้เกิดความภาคภูมิใจร่วมกันของคนสวนดุสิต” ดังนั้นการพัฒนานักศึกษา การพัฒนาบุคลากร และการพัฒนามหาวิทยาลัยมิใช่กระบวนการที่แยกออกจากกัน แต่เป็นระบบการเรียนรู้ที่หลอมรวมผู้คน องค์ความรู้ และประสบการณ์จริงเข้าไว้ด้วยกัน เพื่อให้ทุกภาคส่วนเติบโตไปพร้อมกันบนเส้นทางของมหาวิทยาลัยในฐานะระบบนิเวศแห่งการเรียนรู้ที่มีชีวิตและยั่งยืน 

ที่มา ; สยามรัฐออนไลน์ 21 มกราคม 2569

สรุปสาระสำคัญ 

บทความ “ห้องเรียนสู่การปฏิบัติ อยู่ที่ไหนก็เรียนได้” นำเสนอแนวคิดการจัดการเรียนรู้ที่ก้าวข้ามข้อจำกัดของห้องเรียนแบบเดิม โดยเน้น “การเรียนรู้จากการลงมือทำจริง” ผ่านประสบการณ์ตรง เช่น การจัดประชุมระดับชาติ การดำเนินธุรกิจโรงน้ำดื่มและโรงแรม ซึ่งช่วยพัฒนาทักษะการวางแผน การจัดการ และความรับผิดชอบอย่างเป็นรูปธรรม ควบคู่กับการสร้าง “พื้นที่เรียนรู้” ที่หลากหลาย เช่น คาเฟ่ไลบรารี่ เพื่อกระตุ้นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้แบบไม่เป็นทางการ

นอกจากนี้ แนวคิด “อยู่ที่ไหนก็เรียนได้” เปิดโอกาสให้ใช้พื้นที่นอกมหาวิทยาลัยเป็นแหล่งเรียนรู้ เช่น ชุมชน ห้างสรรพสินค้า หรือโรงแรม สอดคล้องกับแนวคิด OWL ที่มองว่าการเรียนรู้เกิดขึ้นได้ทุกที่ ทุกเวลา และทุกช่วงวัย ทั้งหมดนี้เชื่อมโยงกับเป้าหมาย SDGs ข้อ 4 ด้านการศึกษาที่มีคุณภาพ

แนวคิดสำคัญถูกสรุปเป็น LEAD ได้แก่ Learning by Doing, Everywhere Learning, Authentic Practice และ Development through The Power of SDU โดยเน้นว่าการพัฒนานักศึกษา บุคลากร และองค์กรต้องบูรณาการร่วมกันเป็น “ระบบนิเวศการเรียนรู้” ที่มีชีวิต เพื่อสร้างนวัตกรรมและการเรียนรู้ตลอดชีวิตอย่างยั่งยืน

ข้อสอบ

ข้อ 1 แนวคิด “Learning by Doing” สอดคล้องกับข้อใดมากที่สุด
ก. การเรียนจากตำราเป็นหลัก
ข. การเรียนผ่านการฟังบรรยาย
ค. การเรียนผ่านการลงมือปฏิบัติจริง
ง. การเรียนผ่านสื่อออนไลน์เท่านั้น
เฉลย: ค
เหตุผล: เน้นประสบการณ์ตรงและการลงมือทำจริง

ข้อ 2 การจัดประชุมระดับชาติในบทความ มีบทบาทอย่างไร
ก. เป็นกิจกรรมเสริมเท่านั้น
ข. เป็นแหล่งรายได้หลัก
ค. เป็นห้องเรียนขนาดใหญ่จากสถานการณ์จริง
ง. เป็นกิจกรรมเพื่อความบันเทิง
เฉลย: ค
เหตุผล: ใช้เป็นพื้นที่เรียนรู้แบบปฏิบัติจริงครบวงจร

ข้อ 3 แนวคิด Everywhere Learning หมายถึงข้อใด
ก. เรียนเฉพาะในมหาวิทยาลัย
ข. เรียนเฉพาะในห้องเรียน
ค. เรียนผ่านครูเท่านั้น
ง. เรียนรู้ได้ทุกที่ทุกเวลา
เฉลย: ง
เหตุผล: ขยายพื้นที่การเรียนรู้ไม่จำกัดสถานที่

ข้อ 4 คาเฟ่ไลบรารี่มีจุดประสงค์สำคัญคืออะไร
ก. เพิ่มรายได้มหาวิทยาลัย
ข. เป็นสถานที่พักผ่อน
ค. เป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้ไม่เป็นทางการ
ง. ใช้จัดสอบ
เฉลย: ค
เหตุผล: ส่งเสริมการเรียนรู้ผ่านการสนทนาและตั้งคำถาม

ข้อ 5 แนวคิด OWL สอดคล้องกับข้อใด
ก. การเรียนแบบออนไลน์เท่านั้น
ข. ทุกที่คือแหล่งเรียนรู้
ค. เรียนเฉพาะในเมือง
ง. จำกัดเฉพาะวัยเรียน
เฉลย: ข
เหตุผล: เน้นการเรียนรู้ทุกสถานที่ ทุกช่วงวัย

ข้อ 6 ข้อใดสะท้อน Authentic Practice ได้ชัดเจน
ก. อ่านหนังสือสอบ
ข. ทดลองจำลองสถานการณ์
ค. ฝึกงานกับสถานประกอบการจริง
ง. ดูวิดีโอการสอน
เฉลย: ค
เหตุผล: เป็นการเรียนรู้จากของจริงและมาตรฐานจริง

ข้อ 7 แนวคิด LEAD ตัว “D” หมายถึงอะไร
ก. Digital Learning
ข. Development of University
ค. Design Thinking
ง. Data Analysis
เฉลย: ข
เหตุผล: เน้นการพัฒนาองค์กรผ่านพลังบุคลากร

ข้อ 8 การใช้พื้นที่นอกมหาวิทยาลัยเป็นห้องเรียน ส่งผลอย่างไร
ก. ลดคุณภาพการเรียน
ข. เพิ่มภาระครู
ค. เชื่อมโยงการเรียนกับบริบทจริง
ง. ทำให้ควบคุมยาก
เฉลย: ค
เหตุผล: ทำให้ผู้เรียนเข้าใจโลกจริง

ข้อ 9 แนวคิดหลักของบทความสอดคล้องกับ SDGs ข้อใด
ก. ข้อ 1 ขจัดความยากจน
ข. ข้อ 3 สุขภาพ
ค. ข้อ 4 การศึกษาที่มีคุณภาพ
ง. ข้อ 13 สิ่งแวดล้อม
เฉลย: ค
เหตุผล: เน้นการเข้าถึงการเรียนรู้และคุณภาพการศึกษา

ข้อ 10 ข้อใดเป็นหัวใจของการพัฒนามหาวิทยาลัยตามบทความ
ก. งบประมาณจำนวนมาก
ข. เทคโนโลยีล้ำสมัย
ค. บุคลากรเป็นกลไกสำคัญ
ง. อาคารสถานที่ทันสมัย
เฉลย: ค
เหตุผล: บุคลากรเป็นพลังหลักในการขับเคลื่อนองค์กร