M236_สกศ.ชี้ 4 สถานการณ์ท้าทายการผลิตและพัฒนาคน

นายอรรถพล สังขวาสี เลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) เปิดเผยว่า สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) ได้วิเคราะห์สถานการณ์โลก และสถานการณ์ไทย ในการผลิต และพัฒนากำลังคน พบว่าจากผลงานวิจัย และสถานการณ์ต่างๆ ได้ก่อให้เกิดสถานการณ์ท้าทายในการผลิต และพัฒนากำลังคนเพื่อบรรลุเป้าหมายการพัฒนาประเทศ ซึ่งสถานการณ์ท้าทายมี 4 เรื่องหลัก ดังนี้

          1. การเปลี่ยนแปลงสภาวะแวดล้อมที่รวดเร็ว ผันผวน และชับซ้อน (VUCA World) จึงจำเป็นต้องวางแผนเพื่อลดความไม่แน่นอน และให้ความสำคัญกับความคิดเชิงนวัตกรรม กระบวนการมีส่วนร่วม และการตัดสินใจที่รวดเร็ว

          2. สังคมสูงวัย เป็นสถานการณ์ท้าทายที่ทั่วโลกเผชิญร่วมกัน แต่ความพร้อมในการรับมือแตกต่างกัน สำหรับไทยถือเป็นความท้าทายสูงมาก เนื่องจากมีแรงงานนอกระบบที่ไม่มีสวัสดิการใดๆ จำนวนมาก โดยเมื่อปี 2561 สูงถึง 21.2 ล้านคน หรือ 55.4% ประกอบกับอัตราการเกิดลดลง ซึ่งทำให้อัตราการพึ่งพิงสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ส่งผลกระทบกับเศรษฐกิจ และการผลิต และพัฒนาคนของประเทศอย่างแน่นอน

3. ดิจิทัลดิสรัปชั่น มีงานวิจัยทางเศรษฐศาสตร์ที่บ่งชี้ว่า กระบวนการเปลี่ยนแปลงสังคมที่เคยใช้เวลาประมาณ 600 ปีในการก่อตัว จะถูกย่นลงมาให้เหลือแค่ 30 ปี ราวกับโลกหมุนเร็วขึ้น 20 เท่า และช่วงประมาณปี 2000-2040 โลกจะเปลี่ยนจากหน้ามือเป็นหลังมือ ทำให้เกิดอาชีพใหม่ จึงส่งผลต่อเนื่องในการพัฒนาคนให้มีทักษะใหม่ ที่พร้อมรับการเปลี่ยนแปลง และจากรายงานของ WEF เรื่อง Future of Jobs Report 2020 นายจ้าง 43% ระบุว่าภายใน ปี 2025 จะลดจำนวนพนักงานลง เนื่องจากจะนำเทคโนโลยีเข้ามาบูรณาการในการทำงาน และ

4. ผลกระทบจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 หรือโควิด-19 ที่ส่งผลกระทบกว้างขวางทั้งสุขภาพ เศรษฐกิจ สังคม และการศึกษา รวมทั้ง เป็นตัวเร่งให้เผชิญความท้าทายที่มีอยู่เดิมเร็วขึ้นด้วย จึงถือว่าเป็นผลกระทบที่รุนแรงมาก 

นายอรรถพลกล่าวอีกว่า สำหรับผลกระทบที่เกิดกับระบบการศึกษานั้น มีงานวิจัยรองรับจำนวนมาก เช่น งานวิจัยจากสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล (มม.) ร่วมกับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และศูนย์วิจัยกสิกรไทย วิจัยการเรียนออนไลน์ ซึ่งเด็กไทยเจอปัญหา เช่น 79% ปวดตา ปวดเมื่อย ปวดหลัง, 74.9% เครียด วิตกกังวล, 71.6% การบ้านเยอะขึ้น ส่งผลต่อการพักผ่อน เป็นต้น และจากการสำรวจของศูนย์วิจัยกสิกรไทย พบผู้ปกครอง 79.1% มีอุปสรรค และข้อจำกัดในการเรียนออนไลน์ และ 20.9% ไม่มีอุปสรรค หรือปัญหาในการเรียนออนไลน์ ส่วนอุปสรรคในการเรียนออนไลน์ 59.8% เป็นความไม่พร้อมในอุปกรณ์การเรียนออนไลน์ 52.5% เป็นความไม่พร้อมของผู้ปกครอง และ 44.9% เป็นความไม่พร้อมของผู้เรียน นอกจากนี้ ผลวิจัยพบว่าครู 11.5% ประเมินว่าไม่สามารถสอนออนไลน์ได้เลย มีครู 58.2% ประเมินว่าพร้อมสอนออนไลน์ระดับปานกลางเท่านั้น และ 30% ต้องการให้ภาครัฐสนับสนุนพัฒนาทักษะด้านการผลิตสื่อการเรียนรู้ 

“ดังนั้น กระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) ต้องหันกลับมามองภารกิจการจัดการศึกษาใหม่ ต้องเร่งพัฒนากำลังคนในทุกระดับให้มีสมรรถนะที่สูงขึ้น เพราะสถานประกอบการในปัจจุบัน ไม่ต้องการวุฒิการศึกษา แต่ต้องการคนที่มีสมรรถนะ ทักษะที่สูงขึ้น และเป็นคนที่ทำงานได้หลากหลาย ซึ่งผมได้จัดทำแผนเสนอ น.ส.ตรีนุช เทียนทอง รัฐมนตรีว่าการ ศธ.แล้ว เพื่อให้รัฐมนตรีว่าการ ศธ.สั่งการให้หน่วยงานในสังกัด ไปปรับวิธีการจัดการเรียนการสอนตามที่ สกศ.เสนอ” นายอรรถพล กล่าว 

ที่มา ; มติชนออนไลน์ วันที่ 15 เมษายน 2565 

สรุปสาระสำคัญ 

บทความนำเสนอผลการวิเคราะห์ของสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) ต่อสถานการณ์โลกและประเทศไทยด้านการผลิตและพัฒนากำลังคน ซึ่งเผชิญความท้าทายสำคัญ 4 ประการ ได้แก่ (1) โลก VUCA ที่มีความผันผวน ซับซ้อน และเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว จำเป็นต้องเน้นนวัตกรรม การมีส่วนร่วม และการตัดสินใจที่ฉับไว (2) สังคมสูงวัย โดยเฉพาะประเทศไทยที่มีแรงงานนอกระบบจำนวนมากและอัตราการเกิดลดลง ส่งผลให้อัตราการพึ่งพิงสูงและกระทบต่อเศรษฐกิจและกำลังคน (3) ดิจิทัลดิสรัปชั่น ที่ทำให้โครงสร้างอาชีพและทักษะเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว โดยนายจ้างจำนวนมากมีแนวโน้มลดแรงงานและใช้เทคโนโลยีแทน และ (4) ผลกระทบจากโควิด-19 ซึ่งซ้ำเติมปัญหาเดิมและเร่งความรุนแรงของการเปลี่ยนแปลง 

ผลกระทบต่อระบบการศึกษาปรากฏชัดจากงานวิจัยที่พบปัญหาการเรียนออนไลน์ทั้งด้านสุขภาพจิตและกายของผู้เรียน ความไม่พร้อมของอุปกรณ์ ผู้ปกครอง และผู้เรียน รวมถึงความพร้อมของครูที่ส่วนใหญ่ยังอยู่ในระดับปานกลาง สกศ.จึงเสนอให้กระทรวงศึกษาธิการทบทวนบทบาทการจัดการศึกษาใหม่ มุ่งพัฒนากำลังคนให้มี “สมรรถนะและทักษะ” มากกว่าวุฒิการศึกษา เพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงานและการเปลี่ยนแปลงในอนาคต

ข้อสอบ 

ข้อ 1 หากผู้บริหารสถานศึกษาต้องการปรับแผนพัฒนาผู้เรียนให้สอดคล้องโลก VUCA มากที่สุด ควรเน้นแนวทางใด
ก. เพิ่มเนื้อหาวิชาการเชิงทฤษฎี
ข. ฝึกสมรรถนะด้านการคิดเชิงนวัตกรรมและตัดสินใจ
ค. ควบคุมหลักสูตรให้เป็นมาตรฐานเดียว
ง. ลดการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย

ข้อ 2 จากบทความ เหตุใดสังคมสูงวัยจึงเป็นความท้าทายของไทยมากกว่าหลายประเทศ
ก. จำนวนผู้สูงอายุเพิ่มเร็ว
ข. งบประมาณรัฐไม่เพียงพอ
ค. แรงงานนอกระบบจำนวนมากขาดหลักประกัน
ง. เทคโนโลยีทางการแพทย์ก้าวหน้าเกินไป

ข้อ 3 ข้อใดสะท้อนผลกระทบของดิจิทัลดิสรัปชั่นต่อการพัฒนาคนได้ชัดเจนที่สุด
ก. ต้องใช้เวลาพัฒนาคนยาวนานขึ้น
ข. อาชีพมีความมั่นคงมากขึ้น
ค. นายจ้างลดการใช้เทคโนโลยี
ง. ต้องเร่งพัฒนาทักษะใหม่ให้ทันการเปลี่ยนแปลง

ข้อ 4 จากผลวิจัยการเรียนออนไลน์ ปัญหาใดสะท้อนความจำเป็นในการปรับบทบาทโรงเรียนมากที่สุด
ก. ผู้เรียนมีการบ้านมากขึ้น
ข. ผู้ปกครองขาดเวลา
ค. ความไม่พร้อมของทุกภาคส่วนพร้อมกัน
ง. นักเรียนใช้เวลาหน้าจอมากเกินไป

ข้อ 5 หากเป็นครูผู้ช่วย แนวคิดใดควรนำไปใช้เพื่อให้สอดคล้องข้อเสนอของ สกศ. มากที่สุด
ก. สอนตามหลักสูตรโดยเคร่งครัด
ข. มุ่งพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางวิชาการเป็นหลัก
ค. เน้นการสอบเพื่อวัดความรู้
ง. ออกแบบการเรียนรู้ที่พัฒนาสมรรถนะและทักษะหลากหลาย 

คลิกเฉลย >>> 

ความเห็นของผู้ชม