Metaverse ยกระดับการเรียนการสอน หากรู้และใช้งานอย่างเหมาะสม

ศ.ดร.ใจทิพย์ ณ สงขลา อาจารย์ประจำคณะครุศาสตร์ สาขาเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย สะท้อนทัศนะและข้อห่วงใยต่อการศึกษาในอนาคตที่ Metaverse จะเข้ามามีบทบาทเชื่อมการเรียนรู้ระหว่างโลกจริงและโลกเสมือนว่า จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19เร่งความเร็วของโลกอนาคตให้มาอยู่ในปัจจุบัน อย่างเช่นที่เกิดขึ้นแล้วในช่วง 2 ปีที่ผ่านมาในแวดวงการศึกษา ทั้งครู นักเรียน และผู้ปกครอง ต่างต้องปรับตัวเข้าสู่การเรียนการสอนออนไลน์เต็มรูปแบบ ชีวิตวิถีใหม่ยังไปต่อและยิ่งเป็นที่น่าจับตาเมื่อแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียเปิดตัว Metaverse เทคโนโลยีโลกเสมือนจริงที่คาดว่าจะเข้ามาเปลี่ยนการสื่อสารและปฏิสัมพันธ์ของผู้คนบนโลกใบนี้ไปอย่างมหาศาล โดยเฉพาะในโลกการศึกษาและการเรียนรู้ 

ศ.ดร.ใจทิพย์กล่าวถึง Metaverse ว่าเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่จะเข้ามาปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์การสื่อสารทางสังคมและการเรียนรู้และเสริมต่อประสบการณ์ให้ผู้เรียนเข้าสู่โลกความเป็นจริงที่อาจไม่เคยหรือไม่สามารถได้พบเห็นผ่านโลกเสมือน ผู้ที่อยู่ใน Metaverse จะสร้างอวตารหรือ “ตัวตน” ในรูปลักษณ์ที่พอใจ มีปฏิสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อม สัมผัสวัตถุและบรรยากาศด้วยกราฟิกที่มีมิติจากบริบทสิ่งแวดล้อม ซึ่งจะช่วยเพิ่มพูนประสบการณ์หลายอย่างที่โลกความเป็นจริงอาจพาไปไม่ได้หรือไม่ทั่วถึง Metaverse ช่วยทำให้สิ่งที่เป็นนามธรรม จับต้องและเข้าใจยาก กลายมาเป็นภาพเสมือนจริงที่สัมผัสและจับต้องได้ การเรียนรู้เรื่องราวต่างๆ ทั้งวิทยาศาสตร์ สังคมศาสตร์ และสิ่งแวดล้อมก็จะเข้าใจได้ง่ายขึ้นและเกิดความคิดสร้างสรรค์ใหม่ๆ ได้เร็วขึ้น 

“ใน Metaverse ผู้เรียนจะได้ไปและได้ทำในสิ่งที่ไม่สามารถทำได้ในสภาพกายภาพจริง เช่น การทดลองวิทยาศาสตร์ที่มีความเสี่ยง หรือการเดินทางทัศนศึกษาในที่ห่างไกลและยากจะไปได้ในความเป็นจริง เช่น การผจญภัยในป่าอเมซอน หรือการดำน้ำลงดูประการังที่เกาะฟิจิ เป็นต้น นอกจากนั้น Metaverse ยังช่วยจำลองโลกเสมือนจริงและสร้างสถานการณ์จำลองให้ผู้เรียนได้ฝึกฝนทักษะเบื้องต้นบางอย่างจนเกิดเป็นความชำนาญได้อีกด้วย (Mastery Learning) เช่น การเข้าสู่สภาพในอวกาศ ดวงดาวอื่น หรือได้ฝึกงานร่วมกับผู้มีความสามารถในระดับโลก แม้กระทั่ง การออกแบบเสื้อผ้าและเปิดร้านให้ผู้ซื้อต่างชาติได้พบผู้ขายจริง (เสมือน) และได้ทดลองใส่ (เสมือน) ก่อนสั่งซื้อจริง”ศ.ดร.ใจทิพย์กล่าว

ศ.ดร.ใจทิพย์ชวนจินตนาการต่อไปอีกว่า Metaverse จะขยายพรมแดนการเรียนรู้ได้กว้างไกลและทำให้การเรียนรู้เป็นประสบการณ์ที่ตื่นเต้นน่าสนุกสนานยิ่งขึ้น เราสามารถเดินทางหรือติดต่อสื่อสารกับคนที่อยู่ห่างไกล ยกตัวอย่างเช่น เราสามารถจำลองห้องเรียนเสมือนที่ไทย แต่ได้ความรู้สึกเหมือนไปนั่งเรียนที่ต่างประเทศ ไม่ว่ายุโรป อเมริกา แม้จะไกลแค่ไหนก็สามารถจำลองพื้นที่นั้นให้กลายเป็นชุมชน (Community) การศึกษาร่วมกันข้ามประเทศได้ 

“การเรียนรู้ของมนุษย์ใช้ประสาทสัมผัสทั้ง 5 ซึ่ง Metaverse ไม่ให้ได้ทั้งหมด เช่น การรับรส กลิ่น เสียงไม่สามารถทำได้ เป็นต้น บรรยากาศที่สร้างขึ้นจากกราฟิกย่อมไม่มีรสชาติ ไม่เหมือนของจริง 100% จึงไม่อาจทดแทนการเรียนรู้กับโลกในความเป็นจริงได้ทั้งหมด ดังนั้น Metaverse จึงเป็นทางเลือกเสริมไม่ใช่การทดแทนโรงเรียนเลยเสียทีเดียว นอกเสียจากว่าจะจัดนิเวศในการรับรู้ ให้ตอบสนองสัมผัสทั้งห้าแต่โลกของ Metaverse มีความเสมือนจริงมาก ตัวตนของผู้คนที่อยู่ในโลกนั้นก็อาจเป็นตัวตนเสมือนด้วย ดังนั้น ผู้ที่ท่องโลกเสมือนจริงต้องตระหนักเสมอว่าที่สิ่งหรือคนที่เห็นและปฏิสัมพันธ์ด้วยนั้น “ไม่ใช่ของจริง ดังที่เห็นในโลกเสมือน” 

“มีงานวิจัยที่ชี้ว่าผู้ใช้ Metaverse ที่ไม่มีวิจารณญาณในการใช้งาน อาจตกเป็นเหยื่อความลุ่มหลงหรือการรับรู้ที่ผิดเพี้ยนจากภาพเสมือนได้ โดยหลงเชื่อเอาว่าเป็นของจริง ในโลกแห่งนั้นใครต้องการจะเป็นอะไรก็ย่อมได้ และสามารถออกแบบในสิ่งที่ต้องการจะเห็น การโฆษณาชวนเชื่อก็จะตามมาได้ง่ายด้วย”ศ.ดร.ใจทิพย์กล่าวเตือน 

สำหรับการเตรียมพร้อมปรับตัวสู่ Metaverse นั้น ปัจจุบันมีพื้นที่แซนด์บ็อกซ์ (Sandbox) ที่เริ่มปฏิบัติการใช้เทคโนโลยี Metaverse หลายแห่งในสหรัฐอเมริกา รวมถึงมีเว็บไซต์และผู้ประกอบการที่เริ่มให้บริการระบบ Metaverse แล้ว เช่น Spatial และ Metaverse Studio หรือ Koji & Metaverse นั่นหมายความว่าโลกเสมือนกำลังเข้ามาใกล้โลกความเป็นจริงขึ้นทุกที “เราควรเปิดใจรับเทคโนโลยีใหม่ๆ หมั่นค้นคว้าข้อมูลใหม่ๆ อยู่เสมอ Metaverse ไม่ใช่เรื่องน่ากลัว แต่ก็เป็นดาบสองคมได้ ดังนั้น เราควรทำความเข้าใจและมีสติสัมปชัญญะในการใช้งานสิ่งนี้รู้จักแยกแยะความจริงและภาพเสมือน 

ศ.ดร.ใจทิพย์กล่าวทิ้งท้ายว่า โลกในยุคดิสรัปชั่นเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว Metaverse ที่กำลังเข้ามาในพื้นที่ชีวิตจริงของเราจะเปลี่ยนโฉมชีวิต New Normal ไปอีกแค่ไหนก็ยังไม่แน่ชัด แต่ในแวดวงการศึกษา ศ.ดร.ใจทิพย์เน้นว่าสิ่งสำคัญที่สุดก็คือการเตรียมผู้เรียนให้มีความสามารถเท่าทันเทคโนโลยีและการใช้ชีวิตทั้งในโลกเสมือนและโลกแห่งความเป็นจริง

ที่มา ; แนวหน้า วันพฤหัสบดี ที่ 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2565

ข่าวเกี่ยวกัน

“Metaverse กับการศึกษาในอนาคต”

วันที่ 27 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชนภาคใต้ จัดงานวันการศึกษาเอกชนภาคใต้ ครั้งที่ 6 โดยมีผู้เข้าร่วมจากเครือข่ายข่ายโรงเรียนเอกชนภาคใต้กว่า 30 แห่ง ในการนี้ บริษัท บิทคับ เวิลด์เท็ค จำกัด ซึ่งเป็นบริษัทร่วมทุนระหว่างกลุ่มนายวิชัย ทองแตง นักลงทุนชื่อดัง และบริษัท บิทคับ แคปปิตอล กรุ๊ป โฮลดิ้งส์ จำกัด ได้เข้าร่วมงานสัมมนาในครั้งนี้ ณ โรงแรมรอยัล ภูเก็ต ซิตี้ จังหวัดภูเก็ต ได้รับเกียรติจาก ดร.กนกวรรณ วิลาวัลย์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นประธานเปิดงาน โดยมี รองผู้ว่าราชการจังหวัดภูเก็ต, ศึกษาธิการจังหวัดภูเก็ต, ข้าราชการสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน, นายกสมาคมทางการศึกษาเอกชน, กรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน, ผู้บริหาร, ครู, นักเรียนโรงเรียนเอกชน และเครือข่ายการศึกษาเอกชนภาคใต้ เข้าร่วมกว่า 300 คน

การเสวนาในครั้งนี้ นายจิรายุส ทรัพย์ศรีโสภา ผู้ก่อตั้งและเจ้าของธุรกิจ Bitkub WorldTech (บริษัท บิทดับ เวิลด์เทค จำกัด) ได้บรรยายในหัวข้อ “Metaverse กับการศึกษาในอนาคต” โดยกล่าวว่า Metaverse เป็นหนึ่งในเทคโนโลยีที่จะเปลี่ยนแปลงโลกในการเชื่อมโลกจริงและโลกเสมือน เมื่อผู้คนสามารถใช้ชีวิตทำกิจกรรมต่าง ๆ ซื้อขายแลกเปลี่ยนสินค้าและบริการระหว่างกันได้ระหว่าง 2 โลกนี้ และภาคการศึกษาจะเป็นอย่างไรต่อไป

นายจิรายุส ทรัพย์ศรีโสภา ผู้ร่วมก่อตั้ง Bitkub World Tech เปิดเผยว่า บริษัท Bitkub World Tech ต้องการสร้างสิ่งที่จะนำมาเติมเต็มเพื่อทุกคน เพื่อยกระดับแรงงานประเทศไทยให้มีทักษะที่สูงขึ้น มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น และยกระดับศักยภาพการแข่งขันธุรกิจ รวมไปถึงทักษะแรงงานแห่งอนาคต โดยมุ่งเน้นไปที่การพัฒนาระบบการศึกษาและพัฒนาคุณภาพของเด็กไทยให้สามารถที่จะปรับตัวทันกับโลกอนาคต โดยเริ่มจากกลุ่มอาชีวศึกษา ให้ทุกคนสามารถเข้าถึงโอกาสในการพัฒนาทักษะที่ตรงความต้องการของตลาดอย่างแท้จริง 

ทั้งนี้ ระบบการศึกษาควรจะเปลี่ยนวิธีการเข้าถึงแบบผสมผสานกันของเทคโนโลยีใหม่ ๆ ที่เป็น Package เดียว ที่จะทำให้ประสบการณ์การศึกษาเปลี่ยนไปที่เรียกว่า Open Application ที่จะทำให้ต้นทุนการศึกษาไม่สูงมาก เพราะเป็นระบบออนไลน์ที่สอนได้มากกว่าห้องเรียนเดียว และสามารถอยู่ได้ทุกพื้นที่ และยังคงเชื่อมั่นว่าการศึกษาคือรากฐานสำคัญ ที่จะทำให้เมืองไทยหลุดจากกับดักรายได้ปานกลาง และจะเป็นการแก้ไขปัญหาการศึกษาที่ตรงกับโลกอนาคต และจากกลุ่มอาชีวะจะขยายไปยังกลุ่มมัธยมรวมถึงพนักงานที่ทำงานแล้ว เพื่อเป็นวัคซีนให้กับตัวเองต่อไป 

ในงานนี้ ยังได้รับเกียรติจากคุณวิชัย ทองแตง ประธานบริษัท บิทคับ เวิลด์เทค จำกัด ได้กล่าวปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ Digital Transform แบบไทย มีเนื้อหาโดยสรุปว่า กระบวนการเปลี่ยนถ่ายของเทคโนโลยีขาดไปสิ่งหนึ่งคือ คุณธรรมและจริยธรรม ผมเล็งเห็นถึงความปลอดภัยของทุกคนที่จะไม่ตกเป็นเหยื่อของดิจิทัล และต้องการปลูกฝังให้เยาวชนใช้เทคโนโลยีอย่างมีคุณธรรมและนำเทคโนโลยีต่าง ๆ มาใช้เพื่อสร้างประโยชน์แก่ชาติบ้านเมือง นอกจากนี้ผมต้องการนำ Bitkub World Tech เข้ามามีส่วนร่วมกับภาครัฐและภาคเอกชนของจังหวัดภูเก็ตในการสร้างภูเก็ต Metaverse ให้เป็น Travel Destination แห่งใหม่ของโลกในยุคดิจิทัล

ทั้งนี้ ยังได้รับเกียรติจากแขกรับเชิญพิเศษ คุณกฤษฏิ์กุล ชุมแก้ว หรือที่รู้จักกันในนาม “แต๋ง อาฟเตอร์ยัม” ผู้ก่อตั้งและเจ้าของแบรนด์อาฟเตอร์ ยัม ได้เข้าร่วมแบ่งปันประสบการณ์จากการนำความรู้หรือประโยชน์ของเทคโนโลยี การเก็บข้อมูลในฐานข้อมูล และโซเชียลมีเดีย มาประยุกต์ใช้กับธุรกิจจริง ถึงแม้จะเป็นธุรกิจ SME เป็นร้านอาหารร้านยำทั่วไป แต่หากมีการปรับตัวและนำสิ่งใหม่เข้ามาใช้พัฒนาธุรกิจก็สามารถสร้างแบรนด์ เพิ่มยอดขาย และต่อยอดเพิ่มมูลค่าได้ 

ปิดท้ายโดย ดร.ปริญญ์ ศุกรีเขตร ผู้อำนวยการฝ่ายวิชาการและผู้ก่อตั้งสถาบัน Finn School of Business and Tourism ผู้เชี่ยวชาญด้าน Blockchain และ Metaverse จาก Blockchain Council สหรัฐอเมริกา ได้ขึ้นบรรยายในหัวข้อ Metaverse กับการศึกษาในอนาคต โดยมีเนื้อหาสรุปว่า การรับข้อมูลจากเมื่อก่อนถึงปัจจุบันได้เปลี่ยนแปลงไปมาก ตั้งแต่ยุคเว็บ 1.0 ที่หน้าเว็บไซต์อ่านได้อย่างเดียว ต่อมายุคเว็บ 2.0 ที่มีการอ่านและสามารถตอบโต้กันได้ จนถึงปัจจุบันนี้ที่ในอีก 10 ปีข้างหน้า ถึง 2573 ที่จะมีการนำเว็บ 3.0 ที่นำเทคโนโลยีดิจิทัลมาหลอมรวมกัน เช่น IoT AI VR AR Metaverse และนำเสนอหลักสูตร 5 Game Changing for Digital Transformation จาก Bitkub World Tech ซึ่งเป็นคอร์สเพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจในเรื่องเทคโนโลยีเกิดใหม่ที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของโลก 

ผู้ที่สนใจกิจกรรมของ Bitkub World Tech และหลักสูตร 5 Game Changing สามารถติดตามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ facebook : http://www.bitkubworldtech.com/ 

ที่มา ; ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2565

สรุปสาระสำคัญ
บทความชี้ว่า Metaverse เป็นโครงสร้างพื้นฐานใหม่ที่เชื่อมโลกจริงกับโลกเสมือน ส่งผลให้การสื่อสารและการเรียนรู้เปลี่ยนไปอย่างมีนัยสำคัญ โดยโควิด-19 เป็นตัวเร่งให้การศึกษาเข้าสู่ออนไลน์และเปิดทางสู่การใช้เทคโนโลยีดังกล่าวมากขึ้น Metaverse ช่วยทำให้สิ่งนามธรรมเข้าใจง่ายผ่านประสบการณ์เสมือนจริง ผู้เรียนสามารถทดลองหรือท่องโลกที่เข้าถึงยาก เช่น การทดลองเสี่ยงหรือทัศนศึกษาไกล ๆ และฝึกทักษะจนชำนาญ (mastery learning) อย่างไรก็ตาม Metaverse ไม่อาจทดแทนโลกจริงได้ทั้งหมด เพราะยังไม่ครอบคลุมประสาทสัมผัสทั้งห้า และมีความเสี่ยงด้านการรับรู้ผิด ความลุ่มหลง และการชักจูงข้อมูล ผู้ใช้จึงต้องมีวิจารณญาณ แยกแยะความจริงกับภาพเสมือน ภาคการศึกษาควรเปิดรับเทคโนโลยี ควบคู่การปลูกฝังคุณธรรมและความปลอดภัยดิจิทัล พร้อมพัฒนาระบบการเรียนรู้แบบผสมผสาน ลดต้นทุน ขยายโอกาส และยกระดับทักษะแรงงานให้สอดคล้องอนาคต สุดท้าย เป้าหมายสำคัญคือเตรียมผู้เรียนให้เท่าทันเทคโนโลยี ใช้ชีวิตได้อย่างสมดุลทั้งในโลกจริงและโลกเสมือน

ข้อสอบ

ข้อ 1 แนวคิดหลักของ Metaverse ต่อการศึกษาคือข้อใด
ก. แทนที่โรงเรียนทั้งหมด
ข. เพิ่มประสบการณ์เรียนรู้เสมือนจริงควบคู่โลกจริง
ค. ลดบทบาทครู
ง. เน้นการสอบออนไลน์
เฉลย: ข เหตุผล: เป็น “ทางเลือกเสริม” ที่ขยายประสบการณ์ ไม่ได้แทนที่โรงเรียน

ข้อ 2 จุดเด่นสำคัญของ Metaverse ในการเรียนรู้คืออะไร
ก. ลดเวลาเรียน
ข. เพิ่มคะแนนสอบ
ค. ทำสิ่งนามธรรมให้จับต้องได้
ง. จำกัดการสื่อสาร
เฉลย: ค เหตุผล: ใช้ภาพเสมือนช่วยให้เข้าใจเรื่องยากได้ง่ายขึ้น

ข้อ 3 ข้อใด “ไม่ใช่” ข้อจำกัดของ Metaverse
ก. ไม่ครอบคลุมประสาทสัมผัสทั้งหมด
ข. เสี่ยงต่อการรับรู้ผิด
ค. แทนโลกจริงได้สมบูรณ์
ง. อาจเกิดการชักจูงข้อมูล
เฉลย: ค เหตุผล: บทความย้ำว่าไม่สามารถแทนโลกจริงได้ทั้งหมด

ข้อ 4 การใช้ Metaverse อย่างเหมาะสมควรเน้นสิ่งใด
ก. ใช้แทนทุกวิชา
ข. ใช้เพื่อความบันเทิง
ค. ใช้อย่างมีวิจารณญาณและแยกแยะจริง-เสมือน
ง. ใช้เฉพาะวิชาวิทยาศาสตร์
เฉลย: ค เหตุผล: ลดความเสี่ยงจากข้อมูลผิดและการลุ่มหลง

ข้อ 5 ตัวอย่างการใช้ Metaverse ที่สอดคล้อง Mastery Learning คือข้อใด
ก. อ่านตำรา
ข. ท่องจำ
ค. ฝึกทักษะในสถานการณ์จำลองซ้ำจนชำนาญ
ง. สอบปลายภาค
เฉลย: ค เหตุผล: การฝึกซ้ำในสภาพจำลองช่วยให้เกิดความชำนาญ

ข้อ 6 บทบาทของครูในยุค Metaverse ควรเป็นอย่างไร
ก. ผู้ถ่ายทอดความรู้เพียงอย่างเดียว
ข. ผู้ควบคุมเทคโนโลยี
ค. ผู้ออกแบบการเรียนรู้และชี้นำการใช้เทคโนโลยีอย่างปลอดภัย
ง. ลดบทบาทลง
เฉลย: ค เหตุผล: ครูต้องออกแบบประสบการณ์และกำกับการใช้

ข้อ 7 เหตุใดโควิด-19 จึงมีผลต่อ Metaverse
ก. ทำให้เลิกเรียน
ข. เร่งการใช้เทคโนโลยีการศึกษา
ค. ลดอินเทอร์เน็ต
ง. ทำให้โรงเรียนปิดถาวร
เฉลย: ข เหตุผล: เป็นตัวเร่งให้การเรียนออนไลน์แพร่หลาย

ข้อ 8 การพัฒนาการศึกษาที่เหมาะสมควรเป็นแบบใด
ก. ออฟไลน์ล้วน
ข. ออนไลน์ล้วน
ค. ผสมผสานเทคโนโลยี (Hybrid)
ง. เน้นท่องจำ
เฉลย: ค เหตุผล: แนวโน้มคือการเรียนรู้แบบผสมผสาน

ข้อ 9 ความเสี่ยงสำคัญของผู้ใช้ Metaverse คือข้อใด
ก. ขาดอุปกรณ์
ข. การรับรู้ผิดและเชื่อว่าเสมือนเป็นจริง
ค. เรียนรู้ช้า
ง. ขาดเพื่อน
เฉลย: ข เหตุผล: งานวิจัยชี้ถึงความลุ่มหลงและการรับรู้คลาดเคลื่อน

ข้อ 10 เป้าหมายสำคัญที่สุดของการศึกษาในบริบทนี้คืออะไร
ก. เพิ่มรายได้ครู
ข. เพิ่มเทคโนโลยี
ค. เตรียมผู้เรียนให้เท่าทันและใช้เทคโนโลยีอย่างสมดุล
ง. เพิ่มวิชาใหม่
เฉลย: ค เหตุผล: เน้นทักษะการอยู่ทั้งโลกจริงและเสมือนอย่างมีคุณภาพ

ความเห็นของผู้ชม