การศึกษา เพื่อพัฒนากำลังคนและสร้างอาชีพ

บทความโดย ดร.กมล รอดคล้าย

การศึกษามีหน้าที่สำคัญอย่างน้อยสามประการคือ

• 1.พัฒนากำลังคน (Manpower)
• 2 .สร้างทรัพยากรมนุษย์ที่มีคุณภาพ(Human Resource) และ
• 3. สร้างสังคมแห่งการเรียนรู้( Learning Society)

โดยหน้าที่เหล่านี้เป็นไปเพื่อความเจริญงอกงามของมนุษย์ทั้งในฐานะปัจเจกบุคคล และเพื่อความเจริญรุ่งเรืองของสังคมโดยรวม

วันนี้ การจัดการศึกษาเพื่อพัฒนากำลังคนและสร้างอาชีพ ของกระทรวงศึกษาธิการ กำลังก้าวเข้าสู่จุดเปลี่ยนสำคัญ ด้วยความเปลี่ยนแปลงของโลกทั้งในส่วนของเทคโนโลยี นวัตกรรม และระบบการค้าเสรี ซึ่งเชื่อมโยงเครือข่ายถึงกัน จึงจำเป็นต้องสร้างบุคคลที่มีขีดความสามารถในการแข่งขัน เพื่อนำพาประเทศให้ก้าวทันคนทั้งโลก ในขณะที่สถานการณ์ COVID -19 ก็เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่กระทบต่ออาชีพและรายได้ของประชาชน มีผู้ตกงานเป็นจำนวนมาก จำเป็นต้องสร้าง ปรับหรือยกระดับความรู้เดิม จนถึงสร้างความรู้ใหม่ (Re- skill ,Up- skill ,New-skill) เพื่อการประกอบอาชีพที่นำรายได้มาสู่ครอบครัว ภารกิจสำคัญในการส่งเสริมการศึกษาเพื่อพัฒนากำลังคนและสร้างอาชีพได้ถูกกำหนดเป็นนโยบายสำคัญ ที่จะต้องขับเคลื่อนอย่างจริงจัง โดยความร่วมมือทั้งในส่วนของการอาชีวศึกษา การศึกษานอกระบบและตามอัธยาศัย รวมทั้งการศึกษา ระดับพื้นฐานของโรงเรียนทั้งรัฐและเอกชน โดยผ่านนโยบายสำคัญ 2 เรื่อง คือ การขับเคลื่อนศูนย์ความเป็นเลิศ และ การพัฒนาทักษะทางอาชีพ

“การขับเคลื่อนศูนย์ความเป็นเลิศ “ คือการพัฒนากำลังคนให้สอดคล้องกับความต้องการของภาคอุตสาหกรรม ในกลุ่ม New Growth Engine ของประเทศ ใน 10 อุตสาหกรรมเป้าหมาย First S-Curve และ New S-Curve โดยมีการจัดตั้งศูนย์ความเป็นเลิศ การเทียบเคียงหลักสูตรอาชีวศึกษากับมาตรฐานวิชาชีพ การพัฒนาหลักสูตรร่วมกับสถานประกอบการ เพื่อให้สอดคล้องกับแผนพัฒนาและกรอบคุณวุฒิแห่งชาติ รวมทั้งพัฒนาครูอาชีวศึกษาสมรรถนะสูงมุ่งสู่ความเป็นเลิศ

สำหรับในส่วนของการจัดตั้งศูนย์ความเป็นเลิศนั้น ได้มีการพัฒนาคุณภาพมาตรฐานหลักสูตร กระบวนการจัดการเรียนการสอน พัฒนาครูให้มีสมรรถนะสูง และพัฒนานักเรียน นักศึกษา ให้มีสมรรถนะเชี่ยวชาญสอดคล้องกับความต้องการของสถานประกอบการ โดยร่วมมือฝึกปฏิบัติในลักษณะของทวิภาคี โดยจัดตั้งศูนย์ความเป็นเลิศทางการอาชีวศึกษา(Excellent Center ) 120 ศูนย์ และ มีศูนย์บริหารเครือข่ายการผลิตและพัฒนากำลังคนอาชีวศึกษา( Center of Vocational Manpower Networking Management : CVM) 25 ศูนย์ ซึ่งได้ดำเนินการจัดตั้งเรียบร้อยแล้ว ได้แก่

1) สาขาวิชาเทคนิคเครื่องกล วิทยาลัยเทคนิคฉะเชิงเทรา

2) เทคนิคเครื่องกล(สาขางานอาชีพซ่อมตัวถังและสีรถยนต์) ว.การอาชีพไชยา

3)เทคนิคการผลิต ว.เทคนิคสมุทรสงคราม

4) อิเล็กทรอนิกส์ ว.เทคนิคนครนายก

5) การท่องเที่ยว ว. อาชีวศึกษาเชียงราย

6) การโรงแรม ว. อาชีวศึกษาภูเก็ต

7) การจัดประชุมและนิทรรศการ ว.อาชีวศึกษาขอนแก่น

8)พืชศาสตร์ ว. เกษตรและเทคโนโลยีสุพรรณบุรี

9) สัตวศาสตร์ ว.เกษตรและเทคโนโลยีสงขลา

10) อาหารและโภชนาการ ว.อาชีวศึกษาฉะเชิงเทรา

11 )แมคคาทรอนิกและหุ่นยนต์ ว. เทคนิคสัตหีบ

12 ) การจัดการโลจิสติกส์และซัพพลายเชน ว. อาชีวศึกษาอุดรธานี

13 ) เทคนิคเครื่องกลเรือ ว.เทคโนโลยีและอุตสาหกรรมการต่อเรือนครศรีธรรมราช

14 ) ช่างอากาศยาน ว. เทคนิคถลาง

15 ) เทคนิคควบคุมและซ่อมบำรุงระบบขนส่งทางราง ว.เทคนิคชลบุรี

16) ปิโตรเคมี ว.เทคนิคมาบตาพุด

17) อุตสาหกรรมผลิตไฟฟ้า ว.เทคโนโลยีและการจัดการ กฟผ. แม่เมาะ

18 )เทคนิคพลังงานทดแทน ว. เทคนิคชัยภูมิ

19 ) เทคโนโลยีธุรกิจดิจิทัล ว.พณิชยการธนบุรี

20 )ช่างก่อสร้าง ว. เทคนิคสระแก้ว

21) เครื่องประดับอัญมณี กาญจนาภิเษกวิทยาลัยช่างทองหลวง

22) ธุรกิจค้าปลีก ว.พณิชยการบางนา

23) เทคนิคเครื่องทำความเย็นและปรับอากาศ ว.เทคนิคราชสิทธาราม

24) เทคนิคโลหะ ว. เทคนิคหาดใหญ่ และ

25) เทคโนโลยีความงาม ว. สารพัดช่างสมุทรปราการ

“การพัฒนาทักษะทางอาชีพ” เพื่อส่งเสริมการมีรายได้ เป็นการขับเคลื่อนวิทยาลัยสารพัดช่าง เพื่อพัฒนากำลังคนสู่ทักษะเฉพาะกลุ่มอาชีพ การอบรมอาชีพระยะสั้นฐานสมรรถนะ เพื่อให้นำไปใช้ได้จริงและมีรายได้ โครงการพัฒนาศักยภาพผู้เรียนอาชีวศึกษาให้เป็นผู้ประกอบการ เช่น บ่มเพาะผู้เรียนสู่ Start up พัฒนาด้านการต่อยอดธุรกิจเกษตร ในช่วงของสถานการณ์โควิด มีการฝึกอาชีพเพื่อการมีงานทำสำหรับประชาชนผู้ได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโควิด โครงการทุนการศึกษาสำหรับนักเรียนประจำ ให้ กศน. จัดกิจกรรมสอนอาชีพสำหรับประชาชน ทั้ง 77 จังหวัด โดยศูนย์ฝึกอาชีพชุมชน กศน. ประจำตำบล 7,000 แห่ง มีการคัดเลือกอาชีพเด่นเพื่อส่งเสริม 1 อำเภอ 1 อาชีพ มีการประสานกับแหล่งทุน หรือสถาบันการเงินสำหรับการสนับสนุนงบประมาณในการลงทุนประกอบกิจการ จัดระบบการเรียนการสอนอาชีพแบบออนไลน์ จัดจำหน่ายสินค้าของกศน. ผ่านระบบ e-commerce มีกิจกรรมการเรียนการสอนอาชีพที่หลากหลาย ทั้งหลักสูตรระยะสั้น 3 ชั่วโมง 6 ชั่วโมง จนถึง 30 ชั่วโมง หรือมากกว่านั้น สามารถนำไปใช้เทียบโอน ต่อยอดเพื่อศึกษาในระดับสูงขึ้นและเรียนต่อในสถาบันอาชีวศึกษา หรืออุดมศึกษาได้ สำหรับนักเรียน ระดับประถม และมัธยม ของสพฐ. และสช. รวมทั้งสังกัดอื่น เน้นให้เด็กได้เรียนรู้วิชาชีพต่างๆ พร้อมกับการศึกษาสายสามัญ เพื่อให้ทำงานได้ มีรายได้แบ่งเบาภาระสำหรับผู้ปกครอง และเตรียมจัดให้มีระบบการเทียบโอนผลการเรียนเพื่อเรียนต่อสถาบันอาชีวะเเละมหาวิทยาลัย จัดห้องเรียนอาชีพในโรงเรียนมัธยมศึกษา ซึ่งผู้เรียนสามารถออกไปทำงานได้เลย หลังจากเรียนจบ หรืออาจเรียนต่ออาชีวศึกษาในระดับสูงขึ้นก็ได้

การศึกษา พัฒนากำลังคนและสร้างอาชีพ ผ่านระบบการเรียนสายอาชีพ เพื่อสร้างชาติ สร้างความก้าวหน้าให้กับบ้านเมือง การพัฒนากำลังคนเป็นการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันให้กับประเทศ ในขณะเดียวกันการมีอาชีพก็ทำให้คนไทย ทุกคน ทุกครอบครัว มีรายได้ อยู่ดีกินดี มีความสุข ประเทศไทยหลุดพ้นจากการติดกับดักรายได้ปานกลาง นี่จึงน่าจะเป็นเป้าหมายสำคัญที่การศึกษาไทยต้องทำให้ได้ และก้าวไปให้ถึงสิ่งที่วาดหวังไว้นั้น 

ที่มา ; FB กมล รอดคล้าย

สรุปสาระสำคัญ

การศึกษามีบทบาทสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ การพัฒนากำลังคน การสร้างทรัพยากรมนุษย์ที่มีคุณภาพ และการสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ เพื่อยกระดับความเจริญของทั้งบุคคลและสังคมโดยรวม ปัจจุบันการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนากำลังคนต้องเผชิญการเปลี่ยนแปลงของโลกด้านเทคโนโลยี นวัตกรรม และการค้าเสรี รวมถึงผลกระทบจากสถานการณ์โควิด-19 ที่ทำให้แรงงานจำนวนมากต้องปรับตัวผ่านการพัฒนา Reskill, Upskill และ New skill เพื่อการมีงานทำและรายได้ที่ยั่งยืน

นโยบายสำคัญมุ่งพัฒนากำลังคนผ่าน “ศูนย์ความเป็นเลิศ” และ “การพัฒนาทักษะอาชีพ” โดยเชื่อมโยงอาชีวศึกษา การศึกษานอกระบบ และการศึกษาขั้นพื้นฐานให้ตอบโจทย์อุตสาหกรรมเป้าหมาย (S-Curve) และความต้องการตลาดแรงงาน มีการพัฒนาหลักสูตรร่วมกับสถานประกอบการ จัดระบบทวิภาคี และยกระดับสมรรถนะครูและผู้เรียน พร้อมตั้งศูนย์ความเป็นเลิศและเครือข่ายการผลิตกำลังคน

ด้านทักษะอาชีพ เน้นการเรียนรู้ระยะสั้น การสร้างผู้ประกอบการ การฝึกอาชีพชุมชน ระบบออนไลน์ และ e-commerce รวมถึงการเทียบโอนผลการเรียน เพื่อให้ผู้เรียนสามารถทำงานหรือศึกษาต่อได้ เป้าหมายสูงสุดคือเพิ่มขีดความสามารถแข่งขันของประเทศ ลดความเหลื่อมล้ำทางรายได้ และพาประเทศไทยหลุดพ้นกับดักรายได้ปานกลางอย่างยั่งยืน

ข้อสอบ

ข้อ 1

บทบาทสำคัญที่สุดของการศึกษาตามบทความคือข้อใด
ก. การผลิตบัณฑิตจำนวนมากเข้าสู่ตลาดแรงงาน
ข. การพัฒนากำลังคน ทรัพยากรมนุษย์ และสังคมการเรียนรู้
ค. การสร้างรายได้ให้สถานศึกษา
ง. การเพิ่มจำนวนโรงเรียนอาชีวศึกษา

เฉลย: ข
เหตุผล: บทความระบุ 3 หน้าที่หลักของการศึกษาอย่างชัดเจน ครอบคลุมระดับบุคคลและสังคม

ข้อ 2

ปัจจัยสำคัญที่ทำให้การจัดการศึกษาต้องเปลี่ยนแปลงมากที่สุดคือข้อใด
ก. การลดงบประมาณการศึกษา
ข. การเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีและโควิด-19
ค. การเพิ่มจำนวนนักเรียน
ง. การเปิดเสรีทางการเมือง

เฉลย: ข
เหตุผล: บทความเน้นเทคโนโลยี นวัตกรรม และผลกระทบโควิดเป็นตัวเร่งการเปลี่ยนแปลง

ข้อ 3

แนวคิด Reskill, Upskill, New skill สะท้อนเป้าหมายใดมากที่สุด
ก. การสอบแข่งขันระดับชาติ
ข. การปรับตัวแรงงานเพื่อการมีงานทำ
ค. การลดจำนวนหลักสูตร
ง. การเพิ่มเวลาการเรียน

เฉลย: ข
เหตุผล: มุ่งพัฒนาทักษะใหม่เพื่อรองรับอาชีพและรายได้

ข้อ 4

“ศูนย์ความเป็นเลิศ” มีเป้าหมายหลักคือข้อใด
ก. เพิ่มจำนวนครู
ข. ผลิตนักเรียนสอบผ่านสูง
ค. พัฒนากำลังคนตรงกับความต้องการอุตสาหกรรม
ง. ลดจำนวนสถานศึกษา

เฉลย: ค
เหตุผล: เชื่อมโยงกับอุตสาหกรรม S-Curve และตลาดแรงงาน

ข้อ 5

การจัดการเรียนรู้แบบทวิภาคีมีความสำคัญอย่างไร
ก. เรียนเฉพาะในโรงเรียน
ข. ลดเวลาเรียนภาคทฤษฎี
ค. เชื่อมการเรียนกับสถานประกอบการจริง
ง. ลดค่าใช้จ่ายผู้เรียนเท่านั้น

เฉลย: ค
เหตุผล: เน้นฝึกปฏิบัติจริงร่วมกับสถานประกอบการ

ข้อ 6

แนวทางใดสะท้อนการแก้ปัญหาผลกระทบโควิด-19 ได้ดีที่สุด
ก. เพิ่มการสอบปลายภาค
ข. ปิดหลักสูตรอาชีวะ
ค. ฝึกอาชีพระยะสั้นและสร้างอาชีพ
ง. ลดจำนวนครู

เฉลย: ค
เหตุผล: เน้นการมีรายได้และทักษะอาชีพทันที

ข้อ 7

การพัฒนาอาชีพผ่าน e-commerce มีเป้าหมายสำคัญคืออะไร
ก. ลดการใช้เทคโนโลยี
ข. เพิ่มช่องทางรายได้
ค. ลดการแข่งขัน
ง. ปิดตลาดท้องถิ่น

เฉลย: ข
เหตุผล: ขยายตลาดและสร้างรายได้ให้ผู้เรียน/ชุมชน

ข้อ 8

“1 อำเภอ 1 อาชีพ” สอดคล้องกับแนวคิดใดมากที่สุด
ก. การรวมศูนย์การศึกษา
ข. การพัฒนาอาชีพตามบริบทพื้นที่
ค. การลดหลักสูตรท้องถิ่น
ง. การย้ายแรงงาน

เฉลย: ข
เหตุผล: ใช้ศักยภาพพื้นที่สร้างอาชีพเฉพาะถิ่น

ข้อ 9

เป้าหมายสูงสุดของการพัฒนาการศึกษาในบทความคือข้อใด
ก. เพิ่มจำนวนผู้เรียนมหาวิทยาลัย
ข. ลดค่าใช้จ่ายรัฐ
ค. เพิ่มการแข่งขันประเทศและหลุดพ้นรายได้ปานกลาง
ง. เพิ่มจำนวนครูผู้บริหาร

เฉลย: ค
เหตุผล: มุ่งเศรษฐกิจประเทศและคุณภาพชีวิตประชาชน

ข้อ 10

ผู้บริหารสถานศึกษาควรใช้แนวคิดใดในการขับเคลื่อนมากที่สุด
ก. ยึดหลักสูตรเดิม
ข. แยกการศึกษากับอาชีพ
ค. บูรณาการการศึกษา-อาชีพ-ตลาดแรงงาน
ง. ลดความร่วมมือภายนอก

เฉลย: ค
เหตุผล: บทความเน้นบูรณาการหลายภาคส่วนเพื่อพัฒนากำลังคนอย่างแท้จริง

ความเห็นของผู้ชม