การเรียนรู้แบบนำตนเอง (Self–Directed Learning)

เรียบเรียงโดย จิราเจต วิเศษดอนหวาย

         เมื่อเกิดวิกฤติครั้งใหญ่ที่พลิกผันวิถีชีวิต ย่อมกระตุ้นให้เกิดนวัตกรรมและการค้นหาแนวทางใหม่ในทุกวงการเพื่อความอยู่รอดของคนในสังคม วงการการศึกษาก็เช่นเดียวกัน Andreas Schleicher หัวหน้าฝ่ายการศึกษาของ OECD กล่าวว่า “มันเป็นช่วงเวลาที่ดีสำหรับการเรียนรู้ ผู้คนกำลังมองหาวิธีแก้ปัญหาที่ไม่เหมือนกับในอดีต นักเรียนจะได้เป็นเจ้าของการเรียนรู้ ได้เข้าใจเกี่ยวกับวิธีการเรียนรู้ สิ่งที่ตนเองชอบ และความต้องการของตนเองมากขึ้น เพื่อสนับสนุนให้เป้าหมายของพวกเขาประสบความสำเร็จ พวกเขาจะปรับเปลี่ยนการเรียนรู้ให้เป็นส่วนตัว แม้ว่าระบบรอบตัวจะยังไม่เป็นเช่นนั้นก็ตาม แต่แนวโน้มนั้นชัดเจนมาก ว่าการศึกษาจะเปลี่ยนไปอย่างแน่นอน”

         การเรียนรู้แบบนำตนเอง (Self –Directed Learning) คือรูปแบบการเรียนรู้ที่นักเรียนมีบทบาทสำคัญในกระบวนการเรียนรู้ของตนเอง นักเรียนต้องมีสิทธิ์ตัดสินใจเรื่องที่เกี่ยวกับการเรียนรู้ของตนเอง และแสวงหาประสบการณ์อย่างอิสระจากการตัดสินใจด้วยข้อมูลที่เพียงพอ และรับผิดชอบการกระทำของตนเอง นักเรียนจะจัดกระบวนการเรียนรู้ของตนเองได้อย่างอิสระ และสร้างความมั่นใจให้ตนเองในฐานะผู้เรียนเชิงรุก (active learner) ได้ก็ต่อเมื่ออยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ส่งเสริมและเปิดโอกาสให้เขาได้รับผิดชอบ ยิ่งนักเรียนอายุน้อยเท่าใดก็ยิ่งจำเป็นต้องได้รับการสนับสนุนและช่วยเหลือมากขึ้น ด้วยการจัดหาเครื่องมือที่จะช่วยให้พวกเขาควบคุมการเรียนรู้ของตนเองได้อย่างต่อเนื่อง เช่น ทักษะการประเมินทักษะและความรู้ด้วยตนเอง ทักษะการแสวงหาแนวทางเพื่อบรรลุเป้าหมาย ทักษะการกำกับตนเองในกระบวนการเรียนรู้

          การได้รับประสบการณ์เชิงบวกเกี่ยวกับทักษะของตนเองจะส่งผลต่อความสำเร็จในการเรียนรู้ นักเรียนที่เคยมีประสบการณ์ดังกล่าวจะตั้งเป้าหมายที่ท้าทายมากขึ้นสำหรับตัวเอง และไม่ยอมแพ้ง่าย ๆ เมื่อเกิดปัญหา จึงเป็นเรื่องสำคัญที่ต้องสร้างสิ่งแวดล้อมที่ปลอดภัยต่อการเรียนรู้ โดยมีครูคอยให้คำแนะนำและสามารถแสวงหาความเป็นไปได้ที่หลากหลายเพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่วางไว้ ด้วยสิ่งแวดล้อม เครื่องมือ รวมถึงช่วงเวลาฝึกฝนที่มากพอ จะทำให้พวกเขาสามารถการเรียนรู้ตลอดชีวิต แม้ไม่ได้อยู่ในรั้วโรงเรียนและช่วยให้เขาสามารถกำหนอนาคตของตนเองได้อย่างสร้างสรรค์

แหล่งอ้างอิง
กิร์สติ โลนกา. 2563. Phenomenal Learning: นวัตกรรมการเรียนรู้แห่งอนาคตแบบฟินแลนด์.กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์บุ๊คสเคป

Jenny Anderson. (2020 March 30). The coronavirus pandemic is reshaping education. Retrieved July 25, 2021 from https://qz.com/1826369/how-coronavirus-is-changing-education/

Kasım Karataş. (29 Dec 2020). The role of self-directed learning, metacognitive awareness, and 21st century skills and competences in predicting the readiness for online learning. Retrieved July 25, 2021 from https://www.researchgate.net/publication/348812482_The_role_of_self-directed_learning_metacognitive_awareness_and_21st_century_skills_and_competences_in_predicting_the_readiness_for_online_learning

ที่มา ; EDUCA

สรุปสาระสำคัญ

เมื่อเกิดวิกฤติครั้งใหญ่ ย่อมกระตุ้นให้เกิดการเปลี่ยนแปลงและนวัตกรรมใหม่ในทุกวงการ รวมถึงการศึกษา ซึ่ง Andreas Schleicher จาก OECD มองว่าเป็นช่วงเวลาสำคัญของการเรียนรู้ เพราะผู้เรียนจะเริ่มแสวงหาวิธีการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับตนเองมากขึ้น เกิดแนวคิดการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่นและเป็นรายบุคคล (Personalized Learning) โดยผู้เรียนมีบทบาทเป็นเจ้าของการเรียนรู้ของตนเองมากขึ้น

แนวคิดการเรียนรู้แบบนำตนเอง (Self-Directed Learning) เน้นให้นักเรียนมีอิสระในการตัดสินใจเกี่ยวกับการเรียนรู้ของตนเอง ตั้งแต่การกำหนดเป้าหมาย วิธีการเรียนรู้ ไปจนถึงการประเมินผล โดยต้องอยู่บนพื้นฐานของข้อมูลที่เพียงพอและความรับผิดชอบต่อตนเอง ทั้งนี้ครูและสภาพแวดล้อมการเรียนรู้มีบทบาทสำคัญในการสนับสนุน โดยเฉพาะผู้เรียนที่อายุน้อยที่ยังต้องการการชี้แนะและเครื่องมือช่วยพัฒนาทักษะ เช่น การประเมินตนเอง การกำกับตนเอง และการวางแผนการเรียนรู้

ประสบการณ์เชิงบวกในการเรียนรู้จะช่วยเสริมความมั่นใจ ทำให้ผู้เรียนตั้งเป้าหมายที่ท้าทายและไม่ย่อท้อเมื่อเผชิญปัญหา ดังนั้นการจัดสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย มีครูเป็นผู้แนะนำ และมีทรัพยากรสนับสนุนอย่างเหมาะสม จะส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) และสามารถพัฒนาศักยภาพเพื่อกำหนดอนาคตของตนเองได้อย่างสร้างสรรค์

ข้อสอบ

ข้อ 1

แนวคิดสำคัญที่สุดของบทความนี้คือข้อใด
ก. การใช้เทคโนโลยีในห้องเรียน
ข. การเรียนรู้แบบนำตนเองและการเปลี่ยนแปลงการศึกษา
ค. การสอบมาตรฐานระดับชาติ
ง. บทบาทของครูเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้

เฉลย: ข
เหตุผล: บทความเน้น Self-Directed Learning และการเปลี่ยนแปลงการเรียนรู้ในยุคใหม่

ข้อ 2

ข้อใดสะท้อนความหมายของ Self-Directed Learning ได้ดีที่สุด
ก. ครูเป็นผู้กำหนดทุกขั้นตอน
ข. นักเรียนเรียนตามหนังสืออย่างเคร่งครัด
ค. นักเรียนมีอิสระและรับผิดชอบการเรียนรู้ของตนเอง
ง. การเรียนรู้ผ่านการท่องจำเป็นหลัก

เฉลย: ค
เหตุผล: เน้นผู้เรียนเป็นเจ้าของการเรียนรู้และมีความรับผิดชอบ

ข้อ 3

บทบาทของครูในแนวคิดนี้ควรเป็นอย่างไร
ก. ผู้ควบคุมอย่างเข้มงวด
ข. ผู้ถ่ายทอดความรู้เพียงอย่างเดียว
ค. ผู้ให้คำแนะนำและสนับสนุน
ง. ผู้ประเมินผลอย่างเดียว

เฉลย: ค
เหตุผล: ครูทำหน้าที่เป็นผู้อำนวยความสะดวก (facilitator)

ข้อ 4

เหตุใดผู้เรียนอายุน้อยจึงต้องได้รับการสนับสนุนมากขึ้น
ก. ยังไม่มีความสามารถเรียนรู้
ข. ยังขาดทักษะการกำกับตนเอง
ค. ไม่สามารถใช้เทคโนโลยี
ง. ต้องเรียนแบบท่องจำเท่านั้น

เฉลย: ข
เหตุผล: เด็กยังต้องพัฒนาทักษะ self-regulation

ข้อ 5

ทักษะใดสำคัญต่อการเรียนรู้แบบนำตนเองมากที่สุด
ก. การจำเนื้อหา
ข. การแข่งขัน
ค. การประเมินและกำกับตนเอง
ง. การลอกเลียนแบบ

เฉลย: ค
เหตุผล: การประเมินตนเองและควบคุมการเรียนรู้เป็นหัวใจสำคัญ

ข้อ 6

ผลลัพธ์สำคัญของประสบการณ์การเรียนรู้เชิงบวกคืออะไร
ก. นักเรียนสอบได้คะแนนสูง
ข. นักเรียนตั้งเป้าหมายง่ายลง
ค. นักเรียนตั้งเป้าหมายท้าทายและไม่ยอมแพ้
ง. นักเรียนพึ่งครูมากขึ้น

เฉลย: ค
เหตุผล: ประสบการณ์เชิงบวกเพิ่มความมั่นใจและความพยายาม

ข้อ 7

แนวโน้มการศึกษาตามบทความคือข้อใด
ก. การรวมศูนย์การศึกษา
ข. การเรียนรู้แบบรายบุคคลมากขึ้น
ค. การลดบทบาทผู้เรียน
ง. การใช้การสอบเป็นหลัก

เฉลย: ข
เหตุผล: เน้น personalized learning

ข้อ 8

สิ่งแวดล้อมการเรียนรู้ที่เหมาะสมควรเป็นอย่างไร
ก. เข้มงวดและแข่งขันสูง
ข. ปลอดภัยและสนับสนุน
ค. ไม่มีการช่วยเหลือ
ง. เน้นการสอบอย่างเดียว

เฉลย: ข
เหตุผล: ต้องสร้างความปลอดภัยและส่งเสริมการเรียนรู้

ข้อ 9

แนวคิด Lifelong Learning หมายถึงอะไร
ก. เรียนเฉพาะในโรงเรียน
ข. เรียนเฉพาะวัยเด็ก
ค. การเรียนรู้ตลอดชีวิต
ง. การสอบตลอดเวลา

เฉลย: ค
เหตุผล: การเรียนรู้ต่อเนื่องตลอดชีวิต

ข้อ 10

การเปลี่ยนแปลงทางการศึกษาตามบทความเกิดจากสาเหตุใด
ก. นโยบายรัฐบาล
ข. วิกฤติและการเปลี่ยนแปลงสังคม
ค. การลดจำนวนนักเรียน
ง. การเพิ่มการบ้าน

เฉลย: ข
เหตุผล: วิกฤติเป็นตัวเร่งให้เกิดนวัตกรรมการศึกษา

ความเห็นของผู้ชม