ความจำระยะยาว ความจำระยะสั้นและการมองเห็น

• ความจำระยะยาว ( Long-Term Memory ) คืออะไร 

​ความจำระยะยาว (Long-Term Memory) เป็นหน่วยความจำที่เปรียบเสมือนคลังข้อมูล สามารถเก็บข้อมูลได้ไม่จำกัด เป็นระยะเวลานาน ความจำชนิดนี้สามารถแบ่งแยกย่อยได้อีกคือ ความจำที่สามารถเรียกคืนกลับโดยอัตโนมัติ (Non-Declarative / Implicit Memory) ซึ่งได้มาจากการฝึกทำซ้ำๆ เช่น การปั่นจักรยาน, การขับรถ  เป็นต้น

ความจำอีกชนิดคือ ความจำที่เรียกคืนโดยใช้ความคิดระดับสูง (Declarative / Explicit Memory) ซึ่งต้องอาศัยประสบการณ์และความเข้าใจของบุคคลนั้นๆ เช่น การจดจำชื่อคนในครอบครัว, การหาของที่หาย, ความรู้รอบตัว, การจดจำอดีตหรือสิ่งที่เคยทำ ได้เป็นเวลาหลายเดือนหรือหลายปี เป็นต้น การที่เราจะสามารถจำข้อมูลต่างๆได้นั้นเราต้องเลือกสนใจ ใช้การจดจ่อกับข้อมูลนั้นก่อนและต้องมีการนึกหรือทำซ้ำๆ ข้อมูลนี้จึงจะเก็บอยู่ในความจำระยะยาว 

หากทักษะด้านความจำระยะยาว (Long-Term Memory) อ่อนหรือบกพร่อง จะทำให้

• นึกข้อมูลหรือคำศัพท์ไม่ค่อยออก

• ต้องอาศัยการทำซ้ำหรือพูดซ้ำๆจึงจะจำได้
• มักจะนึกคำศัพท์ที่เฉพาะไม่ค่อยออก ต้องใช้การอธิบาย มักมีอาการ คำพูดติดอยู่ที่ปลายลิ้น

เราสามารถพัฒนาทักษะ Long-Term Memory (ความจำระยะยาว) ได้อย่างไร??

​เราสามารถพัฒนาทักษะด้านความจำระยะยาว (Long-Term Memory) ได้ด้วยโปรแกรมฝึกสมอง ซึ่ง Brain and Life Center มีโปรแกรมสำหรับการฝึกสมองที่จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและสมรรถนะการเรียนรู้ของสมองอย่างครอบคลุมในทุกๆด้าน

• ความจำระยะสั้น (Short-Term Memory) คืออะไร  

ความจำระยะสั้น (Short-Term Memory หรือ STM) คือหน่วยความจำที่สามารถเก็บข้อมูลได้จำกัด ภายในระยะเวลาสั้นๆ ความจำชนิดนี้มักจะถูกรบกวนได้ง่ายและสามารถถูกลืมได้ภายในไม่กี่วินาที เราใช้ความจำระยะสั้นในการจำชั่วคราว เพื่อใช้ในการทำงาน เช่น การพยายามจดจำหมายเลขโทรศัพท์ เมื่อได้ฟังหรือเห็นหมายเลข ข้อมูลนั้นก็จะเข้าไปในอยู่ความจำระยะสั้นของเราเพื่อจะจดลงไป  ในชั่วเวลาเพียงไม่กี่วินาทีเราอาจจำไม่ได้อีกเลยว่าหมายเลขที่เพิ่งจดไปนั้นคืออะไร หากต้องการจะจดใหม่ เราอาจต้องทวนหมายเลขอีกครั้ง ปัจจัยที่ทำให้เราสามารถจดจําได้นานขึ้นนั้นคือ การจดบันทึก (Recording) และการทบทวน (Rehearsal)

​เราสามารถพัฒนาทักษะ Short-Term Memory (ความจำระยะสั้น) ได้อย่างไร?

​เราสามารถเรียนรู้และพัฒนาทักษะด้านนี้ให้ดีได้ด้วยโปรแกรมฝึกสมอง ซึ่ง Brain and Life Center สามารถช่วยให้คุณเพิ่มประสิทธิภาพการเรียนรู้และทักษะที่ดีขึ้นในทุกๆด้าน

ความจำเพื่อใช้ปฎิบัติงานหรือ Working Memory คืออะไร 

​ความจำเพื่อใช้ปฎิบัติงาน หรือความจำที่ใช้ในการทำงาน คือทักษะความจำที่เก็บข้อมูลที่ได้เห็นหรือได้ยินในระยะเวลาสั้นๆ เพื่อนำมาแปลผลและปฏิบัติการต่อ ใช้ประมวลผลกิจกรรมที่ต้องใช้ทักษะซับซ้อน เช่น ความเข้าใจทางภาษา, การคิด (Thinking), การอ่าน (Reading), การเรียน(Learning), หรือการใช้เหตุผล โดย Working Memory จัดเป็นความจำระยะสั้นประเภทหนึ่ง

 ลักษณะของ Working Memory

• สามารถจดจำข้อมูลได้เพียง 5-9 หน่วย และมักถูกรบกวนได้ง่าย
• นอกเหนือจากการเก็บข้อมูลแล้ว ยังสามารถจัดการและแปลงข้อมูลได้
• เนื้อหาของข้อมูลจะถูกปรับปรุงอย่างถาวร
• สั่งการโดยสมองส่วน Dorsolateral frontal cortex หรือสมองส่วนหน้าบริเวณหน้าผาก

ตัวอย่างของความจำเพื่อใช้ปฎิบัติงาน (Working Memory)

• ความจำเพื่อใช้ปฎิบัติงาน หมายถึง ความสามารถที่ช่วยให้เราจดจำข้อมูลขณะทำงาน เพื่อให้งานสำเร็จลุล่วงไปได้ ด้วยประสิทธิภาพของทักษะ Working Memory ทำให้เราสามารถที่จะ...
• สามารถทำสองสิ่งไปพร้อมๆกันได้ เช่น การจดจำและตอบโต้ต่อข้อมูลที่พูดในระหว่างการสนทนา
• เชื่อมโยงแนวคิดใหม่และแนวคิดเดิม ทำให้เราเกิดการเรียนรู้และเข้าใจ
• เก็บรักษาข้อมูลไว้ในขณะที่เราใส่ใจกับสิ่งอื่นอยู่ เช่น เราสามารถจำและจัดเตรียมส่วนผสมของอาหารได้ ในขณะที่คุยโทรศัพท์อยู่

ในชีวิตประจำวัน เราใช้ความจำที่ใช้ในการปฏิบัติงาน หรือ Working Memory ในการทำงานจำนวนมาก เช่น การจำหมายเลขโทรศัพท์ ก่อนที่จะจดลงในกระดาษ หรือเมื่อเรากำลังวุ่นอยู่กับบทสนทนา เราต้องจดจำสิ่งที่เราพูด ประมวลผลคำพูดและตอบสนองหรือโต้ตอบออกไปเป็นคำพูด หรือการจดบันทึกที่โรงเรียน เราจำเป็นต้องจดจำสิ่งที่ครูพูด ประมวลผลและบันทึกเป็นภาษาของเราเอง หรือแม้กระทั่งเวลาซื้อของ เรามักจะคำนวณราคาสินค้าในใจ เพื่อดูว่าเรามีเงินเพียงพอที่จะจ่ายหรือไม่ ทั้งหมดนี้ล้วนเป็นทักษะที่อาศัยความสามารถของ  Working Memory

ความผิดปกติที่เกิดขึ้น หาก Working Memory เปลี่ยนแปลงไป

​Working Memory เป็นส่วนที่สำคัญที่ใช้ในการตัดสินใจและการทำงานของสมองด้านการจัดการ ดังนั้น ผู้ที่บกพร่องทักษะด้านนี้จึงมักจะมีภาวะของ Dysexecutive Syndromes หรือภาวะบกพร่องในการบริหารจัดการ มีความผิดปกติทางการเรียนรู้มากมาย เช่น สมาธิสั้น (ADHD) มีความบกพร่องในการอ่านเขียน (Dyslexia) หรือปัญหาด้านอื่นๆ เช่น โรค Schizophrenia ซึ่งเป็นกลุ่มอาการของโรคจิตเภท, ภาวะสมองเสื่อม (Dementia) เป็นต้น 

เราสามารถพัฒนาทักษะ Working Memory (ความจำเพื่อใช้ปฎิบัติงาน) ได้อย่างไร??

เราสามารถเรียนรู้และพัฒนาทักษะด้านนี้ให้ดีได้ด้วยโปรแกรมฝึกสมอง ซึ่ง Brain and Life Center สามารถช่วยให้คุณเพิ่มประสิทธิภาพการเรียนรู้และทักษะที่ดีขึ้นในทุกๆ ด้าน

• ความจำระยะสั้นกับการมองเห็น

ทักษะด้านการมองเห็น (Visual Processing) คืออะไร

​Visual Processing หรือทักษะด้านการมองเห็นคือความสามารถในการจดจำและจัดการกับข้อมูลที่เป็นรูปภาพ ไม่ว่าจะเป็นการรับรู้ การวิเคราะห์ หรือการประมวลผลข้อมูลในรูปแบบภาพหรือสัญลักษณ์ต่างๆ สมองของคนเราสามารถรับรู้ข้อมูลที่เป็นรูปภาพได้ดีกว่าข้อมูลตัวอักษร เพราะสมองมีการประมวลผลข้อมูลที่เป็นรูปภาพ (Image Processing) ได้ดีกว่าข้อมูลชนิดอื่นๆ ถึง 60,000 เท่า และข้อมูลกว่า 90% ที่เข้าสู่สมองคือข้อมูลที่เป็นรูปภาพหรือที่ได้จากการมองเห็น  ดังนั้น ทักษะกระบวนการมองเห็นหรือ Visual Processing จึงเป็นพื้นฐานที่สำคัญในการเรียนรู้และจดจำข้อมูล 

หากทักษะด้าน Visual Processing อ่อนหรือมีความบกพร่องจะทำให้

• มีปัญหาในการประมวลผลข้อมูลที่เป็นรูปภาพหรือสัญลักษณ์ต่างๆ
• ไม่สามารถจดจำคำศัพท์ได้ทั้งหมด อาจส่งผลต่อทักษะด้านการอ่าน เช่น อ่านหนังสือช้า เป็นต้น
• ขาดความคิดสร้างสรรค์ (Non-Creativity)
• ไม่ค่อยเข้าใจข้อมูลที่เป็นรูปภาพหรือกราฟิคต่างๆ

ความจำระยะสั้นเกี่ยวกับการมองเห็น (Visual Short-Term Memory) คืออะไร

​ความจำระยะสั้นเกี่ยวกับการมองเห็น (Visual Short-Term Memory) คือความสามารถในการจดจำข้อมูลที่เป็นรูปภาพ เช่น ตัวอักษร รูปร่าง สี ภายในระยะเวลาสั้นๆ ความจำชนิดนี้เป็นส่วนหนึ่งของความจำระยะสั้นหรือ Short-Term Memory (STM) ข้อมูลที่เรารับรู้จาก Visual Short-Term Memory นั้นยังสามารถเรียนรู้ผ่านทาง Working Memory หรือ ความจำระยะสั้นในการรับรู้ข้อมูล ซึ่งข้อมูลนั้นสามารถกลายเป็นความจำระยะยาวหรืออาจจะถูกลืมไปได้​

ตัวอย่างการใช้ทักษะด้านความจำระยะสั้นเกี่ยวกับการมองเห็น

• ความจำระยะสั้นเกี่ยวกับการมองเห็น (Visual Short-Term Memory) อาจต้องอาศัยการจดหรือการอ่านเพื่อที่เราจะสามารถจดจำข้อมูลนั้นๆได้ ถ้าหากทักษะนี้บกพร่องก็จะทำให้การอ่านหนังสือไม่ดีเท่าที่ควรหรืออาจจะอ่านไม่ได้เลย ซึ่งจะส่งผลกระทบอย่างมากต่อการเรียน
• Visual Short-Term Memory  มีบทบาทอย่างมากเกี่ยวกับทักษะการขับรถ เนื่องจากต้องใช้ทักษะการมองเห็นเพื่อใช้จำสัญญาณไฟจราจร คอยดูและระวังไม่ให้ชนกับรถคันอื่น
• อาชีพส่วนใหญ่ล้วนใช้ทักษะนี้ในการทำงาน เนื่องจากต้องมีการอ่านหรือการเขียนรายงาน โดยจะต้องจดจำคำศัพท์เพื่อที่จะนำไปเขียนในเนื้อหาและบริบทต่างๆ นอกจากนี้อาชีพที่ต้องอาศัยการมองภาพเยอะๆอย่างเช่น สถาปนิก, ดีไซน์เนอร์, จิตรกร ล้วนจะต้องมีความถนัดในทักษะด้านนี้มากกว่าอาชีพอื่นๆ
• การที่เราสามารถจดจำหน้าคนที่เดินผ่านไปได้ หรือสามารถจำได้ว่าเป็นคนที่เคยรู้จักหรือเคยเห็นแม้นานมาแล้ว

ปัญหาที่พบ เมื่อทักษะด้าน Visual Short-Term Memory ไม่ดี

​หากทักษะด้าน Visual Short-Term Memory หรือความจำระยะสั้นเกี่ยวกับการมองเห็นไม่ดี จะทำให้จดจำข้อมูลได้น้อยลง ทักษะด้านนี้ สามารถถูกลดประสิทธิภาพได้โดยหลายปัจจัย ตัวอย่างเช่น โรคอัลไซเมอร์ (Alzheimer’s disease) หรือภาวะ Dyslexia ซึ่งเป็นภาวะที่มีความบกพร่องทางการอ่าน ทำให้การอ่านหนังสือเป็นเรื่องยาก เพราะต้องจดจำคำศัพท์และบริบทขณะอ่าน, สารเสพติดบางชนิด เช่น กัญชาก็เป็นอีกสาเหตุหนึ่งที่ทำให้ประสิทธิภาพของ Visual Short-Term Memory ลดลง นอกจากนี้อาการบาดเจ็บทางสมองก็เป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่ทำให้ทักษะด้านนี้เปลี่ยนแปลงไป

ที่มา ; ศูนย์พัฒนาสมองและศักยภาพ

ความเห็นของผู้ชม