ยกระดับการเรียนรู้ สร้างคนรุ่นใหม่ เข้าใจรากเหง้า

 ผศ.ดร.รัฐพงศ์ บุญญานุวัตร ผู้อำนวยการศูนย์นวัตกรรมการพัฒนาทุนมนุษย์ มหาวิทยาลัยเกษมบัณฑิต เปิดเผยว่า จากปรากฎการณ์การเปลี่ยนแลงของสังคม ส่งผลให้คนรุ่นใหม่ โดยเฉพาะวัยหนุ่มสาว ตลอดจนเด็กและเยาวชน ทั้งใน และนอกสถานศึกษา หันไปให้ความสำคัญกับโลกดิจิทัล หรือโซเชียลมีเดีย ตลอดจนความเป็นส่วนตัว โดยไม่ค่อยจะให้ความสำคัญ หรือสนใจกับความเป็นไทย ตลอดจนการมีส่วนร่วมกับความรับผิดชอบต่อตนเอง และสังคมมากนัก 

จากผลดังกล่าวหากพิจารณาในมิติของผลกระทบ จะพบว่ามีปัญหาตามมาอย่างหลากหลาย ดังนั้น เพื่อไม่ให้เด็กและเยาวชนซึ่งเป็นทรัพยากรของชาติ ต้องก้าวเดินไปในเส้นทางที่สังคมไม่พึงปรารถนา จึงวิงวอนให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องลงมาให้ความสำคัญกับมิตินี้อย่างจริงจัง และต่อเนื่อง“ที่สำคัญ ถึงแม้ในระยะเวลาที่ผ่านมา รัฐบาลทุกชุดจะมีนโยบาย และยุทธศาสตร์สำหรับการปลูกฝังให้เด็กและเยาวชนตระหนัก และให้ความสำคัญกับความเป็นไทย รวมทั้ง ความเป็นผู้มีจิตอาสามาอย่างต่อเนื่องก็ตาม แต่กลับพบว่าการดำเนินการที่ผ่านมายังไม่ค่อยจะตอบโจทย์มากนัก 

ดังนั้น วันนี้คงจะถึงเวลาที่รัฐบาล โดยกระทรวงหลักอย่างกระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) และกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) จะต้องลงมาให้ความสำคัญกับการจัดการศึกษาที่ส่งเสริมให้นักเรียน นักศึกษา ตระหนัก และเข้าใจในความเป็นไทย ตลอดจนมิติที่เกี่ยวข้องให้มากกว่าที่ผ่านมา” ผศ.ดร.รัฐพงศ์กล่าว 

ผศ.ดร.รัฐพงศ์กล่าวต่อว่า สำหรับประเด็น หรือมิติที่ ศธ.และ อว.สามารถดำเนินการได้อย่างเป็นรูปธรรม คือการกำหนดนโยบาย หรือขอความร่วมมือให้สถานศึกษาในสังกัด ยกระดับการจัดการศึกษา หรือจัดกิจกรรมที่สามารถบูรณาการผ่านการเรียนการสอนในรายวิชาที่มีอยู่แล้ว โดยเฉพาะการเรียนรู้ในมิติที่สอดคล้องกับวิถีไทย ตลอดจนความรับผิดชอบต่อหน้าที่ของตนเอง และสังคม ทั้งนี้ เพื่อปลูกฝังให้เยาวชนของชาติตระหนัก และพร้อมที่จะเข้าไปเป็นส่วนหนึ่ง หรือมีจิตอาสาในการสร้างสรรค์ และพัฒนาสังคมในอนาคตร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ 

“ดังนั้น การเร่งเพาะพันธุ์ หรือสร้าง DNAที่ดีงาม ซึ่งสอดคล้องกับปรากฎการณ์ตลอดจนบริบทโลกในปัจจุบัน จึงถือได้ว่าเป็นบทบาทหน้าที่ขององค์กรภาครัฐ โดยเฉพาะ 2 องค์กรหลัก ไม่ว่าจะเป็น ศธ.และ อว.ที่จะต้องผนึกพลังร่วม และก้าวเดินไปด้วยกัน” ผศ.ดร.รัฐพงศ์กล่าว 

ที่มา ; มติชนออนไลน์ วันที่ 13 มกราคม 2568

เกี่ยวข้องกัน

ผู้นำ “School Partner” กลไกสำคัญขับเคลื่อนการศึกษา

รายงานข่าวมูลนิธิสานอนาคตการศึกษา คอนเน็กซ์อีดี เปิดเผยว่า นายศุภชัย เจียรวนนท์ ประธานกรรมการมูลนิธิสานอนาคตการศึกษา คอนเน็กซ์อีดี และประธานคณะผู้บริหาร เครือเจริญโภคภัณฑ์ เปิดการอบรมเชิงปฏิบัติการ ผู้นำเพื่อการพัฒนาการศึกษาไทยที่ยั่งยืน ประจำปี 2568 หรือ School Partner Workshop 2025 ที่จัดขึ้นต่อเนื่องเพื่อเสริมศักยภาพ School Partner ทั้งทักษะความเป็นผู้นำ การสื่อสาร และการคิดวิเคราะห์ ซึ่งช่วยให้การทำงานร่วมกับโรงเรียนอย่างมีประสิทธิภาพ 

งานครั้งนี้มีผู้นำรุ่นใหม่ หรือ School Partner ซึ่งเป็นพนักงานจิตอาสาจากองค์กรภาคเอกชน ร่วมการอบรมทั้งหมดกว่า 500 คน ล้วนเป็นกลไกสำคัญในการร่วมขับเคลื่อนการศึกษาไทย โดยจะทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยปฏิบัติงานร่วมกับผู้อำนวยการและครู นำข้อมูลจากระบบ School Management System มาคิดวิเคราะห์ ประเมินจุดอ่อนจุดแข็ง เพื่อผลักดันให้เกิดโครงการพัฒนาคุณภาพโรงเรียนตามบริบทพื้นที่ ติดตามการดำเนินงานให้เป็นไปตามเป้าหมาย ครอบคลุมทุกด้าน สอดคล้องตามยุทธศาสตร์หลักของมูลนิธิ 

นายศุภชัยแสดงวิสัยทัศน์และให้ข้อคิดแก่ผู้นำรุ่นใหม่ว่า ความมีเมตตาของคนคนหนึ่ง เปลี่ยนแปลงชีวิตอีกคนหนึ่งได้ ไม่ต่างจาก School Partner ที่แม้ไม่ได้เกี่ยวข้องกับนักเรียน แต่จะเป็นตัวแปรช่วยให้น้อง ๆ เดินบนเส้นทางที่ถูกต้อง สามารถช่วยเหลือตัวเองและคนอื่นต่อไปได้ เชื่อว่าทุกคนมุ่งมั่นพร้อมจะร่วมมือกัน 

คำว่า “Collaboration” หมายถึงพลัง และพลังของความร่วมมือ 1+1 ไม่ใช่แค่ 2 แต่ต้องเป็น 3 เป็น 5 และในยุคที่โลกเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว School Partner โรงเรียน และระบบการศึกษาต้องรู้เท่าทันและรู้จักปรับตัวใน 3 มิติสำคัญ ได้แก่

1.Digitization/AI ยกระดับ AI สู่ AGI เพิ่มขีดความสามารถของเทคโนโลยีที่ทุกอย่างเกิดขึ้นด้วยอัตราการเร่งของ AI 

2.Deglobalization โลกหลายขั้วที่กำลังเกิดขึ้นในหลากหลายแห่ง และ

3.Decarbonization  แก้ปัญหาโลกร้อน กำจัดคาร์บอน สร้างความยั่งยืนเป็นไปตาม SDGs 17 ข้อ

School Partner มีบทบาทสำคัญที่จะเข้าไปสร้างระบบนิเวศใหม่ โดยมี 5 ยุทธศาสตร์หลักนำทาง เริ่มด้วย

1.Transparency มีตัวชี้วัดที่ชัดเจนโปร่งใส สามารถวิเคราะห์จุดแข็งและจุดที่โรงเรียนต้องพัฒนา

2.Market Mechanism มีการเปรียบเทียบการแข่งขัน เกิดกลไกตลาด ทำให้คนในชุมชนมีส่วนร่วมกับการศึกษา รวมถึงส่งเสริมสื่อคุณธรรมในช่วง Prime Time 

3.High Quality Principals and Teachers ความสำเร็จของผู้อำนวยการคือ ความสำเร็จของการศึกษา สร้างความร่วมมือระหว่าง ผอ.กับชุมชน

4.Child Centric and Curriculum ตัวชี้วัดของครูที่ส่งเสริมให้เด็กเกิดการเรียนรู้ผ่านการลงมือทำจริง บทบาทครูผู้สอนต้องเปลี่ยนจาก Instructor เป็น Facilitator ตลอดจนมี Learning Center เพื่อส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง และ

5.Digital Infrastructure ส่งเสริมให้นักเรียนเข้าถึงเทคโนโลยี ทุกคนมีคอมพิวเตอร์ 

“ขอให้ School Partner มุ่งมั่น อย่าละความตั้งใจ การมีจิตอาสา ถือเป็นคุณสมบัติที่สำคัญของการเป็นผู้นำ”

หัวข้อการอบรมเชิงปฏิบัติการผู้นำเพื่อการพัฒนาการศึกษาไทยที่ยั่งยืนในปีนี้ ประกอบไปด้วย

 1.บทบาทผู้นำยุคใหม่และแนวทางดำเนินงานเพื่อพัฒนาการศึกษาที่ยั่งยืนตามหลัก 5S โดย ดร.เนตรชนก วิภาตะศิลปิน กรรมการและเลขานุการมูลนิธิสานอนาคตการศึกษา คอนเน็กซ์อีดี หลัก 5S ประกอบด้วย

-STUDY ศึกษาการดำเนินงานมูลนิธิ และข้อมูลโรงเรียน

-STIMULATE ส่งเสริม สร้างความเข้าใจกับโรงเรียน ผลักดันการพัฒนา

-SWOT วิเคราะห์ ปัญหาและโอกาส ในการพัฒนาโรงเรียน

-SUGGEST เสนอแนะแนวทางการพัฒนาโรงเรียนตามยุทธศาสตร์

-SUPPORT สนับสนุน โครงการที่เหมาะสมพร้อมช่วยติดตามการดำเนินงาน  

2.บทเรียนจากผู้นำ เสริมพลังผู้นำรุ่นใหม่ สร้างความเปลี่ยนแปลงให้การศึกษาไทย ด้วยการนำเทคโนโลยี AI เข้ามาประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียนการสอน โดยนายพริษฐ์ เที่ยงธรรม ประธานเจ้าหน้าที่ผู้บริหาร และผู้ร่วมก่อตั้ง บริษัท เอ็ดดูเคชั่น อีซี่ (ไทยแลนด์) จำกัด 

3.พลังการสื่อสารของผู้นำ เข้าถึง-เข้าใจ-ได้ประสิทธิผล โดยครูน้ำฝน ภักดี ผู้ก่อตั้งโรงเรียนสอนบุคลิกภาพและการสื่อสาร โพรนาลิตี้ อะคาเดมี ที่มาถ่ายทอดเทคนิคการสื่อสารพูดคุยอย่างตรงประเด็น เพื่อให้ได้ข้อมูลและสร้างความรู้สึกเชิงบวก เรียนรู้การจับประเด็นระหว่างสนทนา สามารถคิดวิเคราะห์คู่สนทนา ผ่านภาษาพูดและภาษากาย อันเป็นการสร้างความมั่นใจ เสริมสร้างบุคลิกภาพและการวางตัวอย่างเหมาะสมให้แก่ผู้นำรุ่นใหม่ 

มูลนิธิสานอนาคตการศึกษา คอนเน็กซ์อีดี จัดอบรม “School Partner Workshop 2025” เสริมศักยภาพผู้นำรุ่นใหม่ “School Partner” จิตอาสาจากองค์กรเอกชนกว่า 500 คน กลไกสำคัญขับเคลื่อนการศึกษาไทย 

ที่มา ; ประชาชาติธุรกิจ

สรุปสาระสำคัญ

บทความสะท้อนผลกระทบของสังคมดิจิทัลที่ทำให้เด็กและเยาวชนไทยให้ความสำคัญกับโซเชียลมีเดียและความเป็นส่วนตัวมากขึ้น จนละเลยอัตลักษณ์ความเป็นไทยและความรับผิดชอบต่อสังคม ส่งผลให้เกิดปัญหาทางสังคมตามมา แม้ภาครัฐจะมีนโยบายปลูกฝังคุณค่าดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง แต่การดำเนินงานยังไม่ตอบโจทย์อย่างมีประสิทธิภาพ จึงเสนอให้กระทรวงศึกษาธิการและกระทรวง อว. ยกระดับการจัดการศึกษา โดยบูรณาการความเป็นไทย ความรับผิดชอบ และจิตอาสาเข้าในหลักสูตรและกิจกรรมการเรียนรู้ เพื่อสร้าง “DNA ที่ดี” ให้เยาวชน

ขณะเดียวกัน แนวคิด “School Partner” เน้นบทบาทความร่วมมือระหว่างภาคเอกชนกับโรงเรียน ผ่านผู้นำจิตอาสาที่ใช้ข้อมูล วิเคราะห์ และพัฒนาโรงเรียนตามบริบท โดยอาศัย 5 ยุทธศาสตร์หลัก เช่น ความโปร่งใส การมีส่วนร่วมของชุมชน การพัฒนาครูและผู้บริหาร การเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียน และโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล รวมถึงการปรับตัวต่อโลกยุคใหม่ใน 3 มิติ ได้แก่ AI โลกหลายขั้ว และความยั่งยืน ทั้งหมดชี้ให้เห็นว่าการพัฒนาการศึกษาไทยต้องอาศัยความร่วมมือ การปรับตัว และการสร้างคุณลักษณะเชิงคุณค่าให้กับผู้เรียนควบคู่กับทักษะอนาคต

ข้อสอบ

ข้อ 1 ปัญหาหลักที่บทความสะท้อนคือข้อใด
ก. ขาดแคลนครู
ข. เด็กไม่สนใจเทคโนโลยี
ค. เยาวชนให้ความสำคัญกับดิจิทัลมากกว่าความเป็นไทย
ง. ระบบงบประมาณไม่เพียงพอ
เฉลย: ค
เหตุผล: เนื้อหาชี้ชัดถึงการลดลงของความตระหนักในอัตลักษณ์ไทยจากอิทธิพลดิจิทัล

ข้อ 2 แนวทางแก้ปัญหาที่เสนอ “เป็นรูปธรรม” มากที่สุดคือข้อใด
ก. เพิ่มงบประมาณ
ข. ออกกฎหมายใหม่
ค. บูรณาการในหลักสูตรและการเรียนการสอน
ง. ลดการใช้เทคโนโลยี
เฉลย: ค
เหตุผล: เน้นการลงมือปฏิบัติผ่านการเรียนรู้จริงในสถานศึกษา

ข้อ 3 แนวคิด “DNA ที่ดี” หมายถึงข้อใด
ก. พันธุกรรมทางชีววิทยา
ข. ระบบข้อมูล
ค. คุณลักษณะและค่านิยมที่พึงประสงค์
ง. เทคโนโลยีชีวภาพ
เฉลย: ค
เหตุผล: เป็นการเปรียบเทียบเชิงนามธรรมด้านคุณธรรมและค่านิยม

ข้อ 4 “School Partner” มีบทบาทสำคัญอย่างไร
ก. สอนแทนครู
ข. ตรวจสอบงบประมาณ
ค. วิเคราะห์และพัฒนาโรงเรียนร่วมกับผู้บริหาร
ง. จัดสอบกลาง
เฉลย: ค
เหตุผล: ทำงานเชิงข้อมูลและสนับสนุนการพัฒนา

ข้อ 5 ข้อใด “ไม่ใช่” 3 มิติการเปลี่ยนแปลงโลก
ก. Digitization/AI
ข. Deglobalization
ค. Decentralization
ง. Decarbonization
เฉลย: ค
เหตุผล: ไม่มีระบุ Decentralization ในบทความ

ข้อ 6 หากผู้บริหารต้องการพัฒนาโรงเรียนตามแนวคิดนี้ ควรเริ่มจากข้อใด
ก. สร้างอาคารใหม่
ข. วิเคราะห์ SWOT ของโรงเรียน
ค. ลดจำนวนครู
ง. เพิ่มชั่วโมงเรียน
เฉลย: ข
เหตุผล: เป็นขั้นตอนสำคัญในหลัก 5S

ข้อ 7 การเปลี่ยนบทบาทครูจาก Instructor เป็น Facilitator ส่งผลอย่างไร
ก. ครูสอนน้อยลง
ข. นักเรียนเรียนเองทั้งหมด
ค. ผู้เรียนมีส่วนร่วมและลงมือปฏิบัติมากขึ้น
ง. ลดคุณภาพการเรียน
เฉลย: ค
เหตุผล: เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง

ข้อ 8 แนวคิด Collaboration (1+1>2) สื่อถึงอะไร
ก. การแข่งขัน
ข. การลดต้นทุน
ค. พลังของความร่วมมือ
ง. การเพิ่มจำนวนคน
เฉลย: ค
เหตุผล: เน้นการทำงานร่วมกันให้เกิดผลลัพธ์มากกว่าผลรวม

ข้อ 9 หากโรงเรียนต้องการพัฒนา “ความเป็นไทย” อย่างยั่งยืน ควรทำอย่างไร
ก. เพิ่มวิชาหน้าที่พลเมืองอย่างเดียว
ข. จัดกิจกรรมเฉพาะวันสำคัญ
ค. บูรณาการในทุกวิชาและกิจกรรม
ง. ใช้การลงโทษ
เฉลย: ค
เหตุผล: การบูรณาการทำให้เกิดการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง

ข้อ 10 ปัจจัยสำคัญที่สุดของความสำเร็จการศึกษาในบทความคือข้อใด
ก. งบประมาณ
ข. เทคโนโลยี
ค. ผู้นำและความร่วมมือ
ง. หลักสูตรต่างประเทศ
เฉลย: ค
เหตุผล: บทความเน้นบทบาทผู้นำและความร่วมมือทุกภาคส่วนเป็นหัวใจหลัก