การเตรียมประเทศไทยจะเข้าสู่สังคมประชากรสูงวัยแบบสมบูรณ์
“ปี 2564 ประเทศไทยจะเข้าสู่สังคมประชากรสูงวัยแบบสมบูรณ์” คนในวงการศึกษารับรู้และเตรียมพร้อมกันแค่ไหน ขยับหรือยัง ? ขอเริ่มต้นจากผลเล่ามายังเหตุแล้วกัน
ผลกระทบ และควรเตรียมการด้านการศึกษากันอย่างไร
- จำนวนเด็กลดลง ประกอบกับความเจริญโครงสร้างสำคัญหลายด้าน ส่งผลแน่นอนต่อจำนวนครูต้องลด ทำให้จำนวนสถานศึกษาทุกระดับ โรงเรียนขั้นพื้นฐานควรลดลง (ยุบหรือควบรวม) รูปแบบการจัดการเรียนการสอนต้องเปลี่ยนไป รูปแบบการจัดสรรทรัพยากรและรูปแบบการบริหารการศึกษาควรเปลี่ยนไป
- จำนวนวัยแรงงานลดลงและจะมีจำนวนพอๆกับผู้สูงอายุ อัตราการพึ่งพิงหรือแบกรับของแรงงานต่อผู้สูงอายุจะสูง ดังนั้นการศึกษา การฝึกอบรม ต้องเน้นสมรรถนะ ประสิทธิภาพของคนงาน ดังนั้นการอุดมศึกษา อาชีวศึกษา กระทรวงแรงงาน ต้องมีย่างก้าวและโฟกัสที่ชัดเจน
- จำนวนผู้สูงอายุสูงเป็นสัดส่วนที่สูง เพศหญิงมากกว่าชาย โจทย์จึงตกที่การศึกษานอกโรงเรียน การสาธารณสุข สังคมและความมั่นคงมนุษย์ จัดรูปแบบการศึกษาอบรม การหางานทำ การดำรงชีวิตในสุขบั้นปลาย
นี่คือโจทย์ร่วม ที่ต้องรับรู้ เริ่มขยับ และลงมือทำ เริ่มจากเราตัวเล็กก็ได้?
นิยามศัพท์ หน่วยงานด้านประชากรศาสตร์และสหประชาชาติให้ไว้
- ประชากรวัยเด็ก มีอายุแรกเกิด - 14 ปี
- ประชากรวัยแรงงาน มีอายุ 15-59 ปี
- ประชากรผู้สูงอายุ มีอายุ 60 ปีขึ้นไป
- สังคมผู้สูงอายุ (Aged Society) ; ประเทศนั้นมีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป ในสัดส่วนเกิน 10% ของประชากรทั้งหมด
- สังคมผู้สูงอายุเต็มรูปแบบ (Aged Society) ; ประเทศนั้นมีประชากรที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไปเพิ่มขึ้นถึง 20% ของประชากรทั้งหมด
- ปฐมชรา (Early elderly) ประชากร อายุ 61-64 ปี
- มัชฌิมชราและปัจฉิมชรา (Middle and late elderly) 65 ปีขึ้นไป
ปรากฎการณ์ โดยคาดการณ์ของสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ดังนี้
1. จำนวนประชากรโดยรวม
- แนวโน้มจะเพิ่มขึ้น ; ปี 2563 (66.5 ล้านคน ) ในปี 2571 เป็น (67.2 ล้านคน)
- จากนั้นจะลดลง ; อีก 20 ปี คือในปี 2583 (65.4 ล้านคน)
2. จำแนกตามกลุ่มประชากรตามวัย
- วัยเด็ก มีแนวโน้มลดลง โดยในปี 2563 (11.2 ล้านคน ;ร้อยละ 16.9) และในปี 2583 ลดลงเป็น (8.4 ล้านคน ;ร้อยละ 12.8 )
- วัยแรงงาน มีแนวโน้มลดลง จากปี 2563 (43.26 ล้านคน ;ร้อยละ 65) และในปี 2583 เป็น (36.5 ล้านคน ; ร้อยละ 56)
- ผู้สูงอายุ ในปี 2563 (12 ล้านคน ; ร้อยละ 18) และในในปี 2583 เพิ่มเป็น (20.42 ล้านคน ;ร้อยละ 31.28) โดยปี 2562 เป็นปีแรกที่วัยเด็กเท่ากับจำนวนประชากรผู้สูงอายุ จากนั้นจำนวนประชากรวัยเด็กน้อยกว่าผู้สูงอายุ
-อัตราส่วนของวัยแรงงานต่อผู้สูงอายุก็ลดลง ในปี 2583 คาดว่าวัยแรงงาน (1.8 คน ต่อผู้สุงอายุ 1 คน) ซึ่งส่งผลให้อัตราส่วนพึ่งพิงของผู้สูงอายุต่อวัยแรงงานเพิ่มขึ้นเป็น 56.2 ต่อวัยแรงงาน 100 คน
3. จำแนกประชากรตามเพศ
- อายุเฉลี่ยเพิ่มขึ้น ในปี 2563 เพศหญิง(80.4 ปี) เพศชาย(73.2 ปี) และในปี 2583 เพศหญิงเพิ่มเป็น (83.2 ปี ) และเพศชายเพิ่มขึ้นเป็น(76.8 ปี)
- เพศหญิงมีมากกว่าเพศชายเนื่องจากอายุยืนกว่า ในปี 2583 จะมีอัตราส่วนผู้สูงอายุ(เพศชาย 71 คน ต่อเพศหญิง 100 คน) และจะลดลงอีกในกลุ่มผู้สูงอายุ 80 ปีขึ้นไป (เพศชาย 41 คนต่อเพศหญิง 100 คน)
ข้อมูลดังกล่าว เราแวดวงการศึกษาควรรับรู้ ร่วมคิด ร่วมทำ เพราะเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาศักยภาพคน วันนี้เราอาจจะเป็นวัยแรงงาน วันหน้าเป็นวัยผู้สูงอายุ เรามาเตรียมการสำหรับเราและสำหรับลูกหลานเรา ให้อยู่เป็น อยู่สุข และอยู่รอดของประเทศกันเถอะ
ที่มา ; กรุงเทพธุรกิจ