อนาคตที่ ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ทำอะไรคุณไม่ได้

‘อนาคตที่ AI ทำอะไรคุณไม่ได้’ หนังสือที่ตีแผ่ความจริงถึงอนาคตที่ปัญญาประดิษฐ์ (AI) หรือหุ่นยนต์อัจฉริยะจะเข้ามาแทนที่การทำงานของมนุษย์มากขึ้น จะเป็นอย่างไร… หากความสามารถที่มีอาจไร้ความหมาย โลกที่หมุนต่อได้โดยไม่ต้องมีคุณ ซึ่งเล่มนี้ให้คำตอบทึ่สงสัยว่าทักษะอะไรที่เรามีแล้วเอไอยังทดแทนไม่ได้ พร้อมวิธีรับมือกับอีกหลายงานที่ไม่คาดคิด 

พวกเราทุกคนล้วนรู้ว่า AI จะมาแย่งงาน แต่ไม่มีใครพูดถึงวิธีการรับมือกับพวกมันเลย

ความรู้สึกแรกตั้งแต่หยิบเล่มนี้ รู้เลยจากจากชื่อหนังสือที่บอกเป็นนัยยะ ประมาณว่าอาจจะมีการต่อสู้ระหว่างมนุษย์ vs AI หรือ AI จะเข้ามาเเทนที่เราในโลกต่อจากนี้เเน่ ๆ ดังนั้นเเล้วคำถามถัดมาคงเป็น AI ทำอะไรได้บ้าง? การมาถึงของพวกมันน่ากลัวขนาดนั้นเลยหรือเปล่า? อะไรคือจุดเเข็งและจุดอ่อนของ AI

ทักษะสำคัญในยุค AI 

โดยผู้เขียนจะเน้นเรื่อง “พัฒนาทักษะ” เป็น keyword สำคัญในหนังสือ เเต่สิ่งที่สำคัญยิ่งกว่าคือ ทักษะอะไรที่สำคัญ เเละทักษะนั้นเป็นสิ่งที่ Ai สู้มนุษย์อย่างเราไม่ได้ โดยใน 5 ทักษะที่เป็นที่ต้องการของตลาดเเรงงาน

·  ทักษะพื้นฐาน อาทิ การจดจ่อ มุ่งมั่นทุ่มเท มีความอดทน ถึกทนกับงาน (มนุษย์เเพ้ AI)​

·  ทักษะวิชาการ เกี่ยวกับการคิดเเบบเป็นเหตุเป็นผลหรือการเรียนรู้ด้วยตัวเอง (มนุษย์เเพ้ AI)

·  ทักษะวิชาชีพ คือ การเรียนรู้จากประสบการณ์ที่สั่งสมมาเนิ่นนาน เเละลงมือทำจากความรู้จนเกิดเป็นภูมิปัญญา

·  ทักษะการสื่อสาร ต้องสามารถสื่อสารด้วยภาษากาย เเละการมีอารมณ์​ร่วมกับคู่สนทนา ราวกับการเอาใจเขามาใส่ใจเรา

·  ทักษะองค์กร คือการมีทักษะการบริหารจัดการ แสดงความเป็นผู้นำ เมื่อมีโอกาสต้องนำผู้คน

ทว่า AI กลับเชี่ยวชาญใน 2 ทักษะเเรกมากกว่าพวกเราเสียอีก เพราะมันมีจุดเด่นในเรื่องการจดจ่อที่ไร้ขีดจำกัด, การคิดประมวลที่รวดเร็วยิ่งกว่า, ความจำเเละการสืบค้นที่ทรงประสิทธิภาพ เเล้วยังมีต้นทุนที่ถูกกว่าเเรงงานอีกด้วย และกลับกันสิ่งที่ AI ทำเเทนเราไม่ได้ ต้องเป็นงานที่มีคิดสร้างสรรค์ ซึ่งอยู่ในทักษะวิชาชีพ หรือการแสดงไมตรีจิต ซึ่งอยู่ในทักษะการสื่อสาร และการบริหารจัดการองค์กร ซึ่งอยู่ในทักษะองค์ คำถามต่อมาคือ เราจะพัฒนา​ 3ทักษะนี้อย่างไร?

Upskill และ Reskill ทักษะมนุษย์ชนะ AI

·  ‘ทักษะวิชาชีพ‘ ที่ประกอบด้วยความสามารถต่างๆ เช่น ความคิดสร้างสรรค์ ทักษะการเจรจาต่อรอง การขยายขีดความสามารถ และพัฒนาตัวเองได้โดยเเยกเเยะระหว่างภูมิปัญญา(ความรู้จากประสบการณ์)​ เเละความรู้(ความรู้จากหนังสือ)ควรฝึกฝนเทคนิคทางจิตใจควบคู่ไปกับการลงมือปฏิบัติ สำรวจเเละทบทวนประสบการณ์ของตัวเอง เพื่อหาจุดอ่อนเเละปัญหา มองตัวเองในหลายมุมมอง เรียนรู้จากผู้เชี่ยวชาญ เเละส่งมอบภูมิปัญญาให้ผู้อื่น

· ‘ทักษะการสื่อสาร‘ มีความสำคัญในการโน้นน้าวคนซึ่งฝึกได้ดังนี้ เรียนรู้ทำความเข้าใจการสื่อสารด้วยภาษากายทั้งของตนเองเเละผู้อื่น แสดงอารมณ์ร่วมในสถานการณ์เเบบ “เอาใจเขามาใส่ใจเรา” ด้วยการฟังให้สุด มองว่าความลำบากคือโอกาสในการเติบโต รู้จักให้กำลังใจผู้อื่น

· ‘ทักษะองค์กร’ ผู้เขียนเเบ่งทักษะนี้เป็น 2 ส่วนซึ่งมีความสัมพันธ์​กัน ส่วนแรกเกี่ยวกับ การบริหารจัดการที่เน้นบริหารจิตใจ คอยสร้างสามัคคี แสดงความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน ทำให้​ทุกคนรู้สึกถึงคุณค่าของงาน รู้คุณค่าในตัวเอง และกระตุ้นการเติบโต

สิ่งที่ได้เรียนรู้จากเล่มนี้ 

“เราควรตระหนักถึงวิกฤติในเวลาที่ควรตระหนัก” เพื่อหาหนทางเอาชีวิตรอด รับมือกับการเปลี่ยนเเปลง อีกทั้งยังทำให้มองเห็นภาพกว้างของทักษะที่จำเป็นในอนาคต เเละลงมือสร้างพัฒนาทักษะ​ตั้งเเต่วันนี้เพราะคนที่จะช่วยเราได้จึงมีเเต่ตัวเราเท่านั้น 

ในท้ายที่สุดเราไม่ควรมองว่ายุค AI น่าหดหู่ และทำให้มนุษย์กลายเป็นสิ่งมีชีวิตที่ไร้ประโยชน์ อย่างไรก็ตามเราต้องมองว่าเป็นยุคที่มีคนเข้ามาช่วยปลดเอกมนุษย์ออกจากการทำงานที่จำเจ หรืองานไม่จำเป็นที่ต้องใช้ทักษะความสามารถใดใด แต่การมาของ AI นำเราเข้าสู่ยุคที่เปิดโอกาสให้มนุษย์ได้พัฒนาศักยภาพตัวเองอย่างเต็มที่มากยิ่งขึ้นไปอีกขั้น

ข้อมูล ชื่อหนังสือ: อนาคตที่ AI ทำอะไรคุณไม่ได้ แปลจาก: 能力を磨く AI時代に活躍する人材「3つの能力」

ผู้เขียน: ทาซากะ ฮิโรชิ ผู้แปล: ปาวัน การสมใจ สำนักพิมพ์: วีเลิร์น (WeLearn) 

ที่มา ; msn

สรุปสาระสำคัญ 
หนังสือ “อนาคตที่ AI ทำอะไรคุณไม่ได้” ชี้ว่า AI จะเข้ามาแทนที่งานจำนวนมาก โดยเฉพาะงานที่ต้องใช้ “ทักษะพื้นฐาน” (ความอึด อดทน จดจ่อ) และ “ทักษะวิชาการ” (คิดเชิงเหตุผล ประมวลผลข้อมูล) ซึ่ง AI ทำได้รวดเร็ว แม่นยำ และต้นทุนต่ำกว่า มนุษย์จึงควรหันไปพัฒนาทักษะที่ AI ยังแทนไม่ได้ ได้แก่ 1) ทักษะวิชาชีพ ที่เน้นความคิดสร้างสรรค์ การใช้ประสบการณ์จนเกิดภูมิปัญญา 2) ทักษะการสื่อสาร ที่มีความเข้าใจอารมณ์ผู้อื่น การใช้ภาษากาย และการเอาใจเขามาใส่ใจเรา และ 3) ทักษะองค์กร ที่เกี่ยวกับภาวะผู้นำ การบริหารคน และการสร้างแรงจูงใจ การพัฒนาเหล่านี้ต้องอาศัยการฝึกฝนจริง การสะท้อนตนเอง เรียนรู้จากผู้เชี่ยวชาญ และการสื่อสารเชิงลึก หนังสือเสนอให้มอง AI เป็น “ผู้ช่วย” ที่ปลดภาระงานซ้ำซาก เปิดโอกาสให้มนุษย์พัฒนาศักยภาพขั้นสูง ผู้ที่ปรับตัวด้วยการ Upskill/Reskill อย่างเหมาะสมจะสามารถอยู่รอดและเติบโตได้ในโลกอนาคต

ข้อสอบ

ข้อ 1 ข้อใดคือเหตุผลหลักที่ AI ได้เปรียบมนุษย์
ก. มีจริยธรรมสูง
ข. คิดสร้างสรรค์มากกว่า
ค. ประมวลผลรวดเร็วและต้นทุนต่ำ
ง. เข้าใจอารมณ์คน
เฉลย: ค เพราะ AI เด่นด้านความเร็ว ความแม่น และต้นทุน

ข้อ 2 ทักษะใดที่มนุษย์ “เสียเปรียบ” AI ชัดเจน
ก. การสื่อสาร
ข. การคิดเชิงเหตุผล
ค. ภาวะผู้นำ
ง. การสร้างแรงบันดาลใจ
เฉลย: ข เพราะเป็นทักษะวิชาการที่ AI ทำได้ดีกว่า

ข้อ 3 ข้อใดเป็น “ทักษะที่ AI แทนได้ยาก”
ก. การจดจำข้อมูล
ข. การคิดซ้ำตามแบบ
ค. ความคิดสร้างสรรค์
ง. การคำนวณ
เฉลย: ค เป็นแกนของทักษะวิชาชีพ

ข้อ 4 ผู้บริหารควรเน้นพัฒนาทักษะใดมากที่สุดในยุค AI
ก. ความเร็วในการคำนวณ
ข. การสั่งงานแบบเดิม
ค. การควบคุมเข้มงวด
ง. การบริหารคนและสร้างแรงจูงใจ
เฉลย: ง เพราะเป็นทักษะองค์กรที่ AI ทดแทนยาก

ข้อ 5 แนวทางใดสอดคล้องกับการพัฒนาทักษะวิชาชีพ
ก. ท่องจำตำรา
ข. ใช้แต่ AI
ค. ลงมือปฏิบัติและสะท้อนประสบการณ์
ง. หลีกเลี่ยงความผิดพลาด
เฉลย: ค เน้นประสบการณ์จริงและการเรียนรู้ตนเอง

ข้อ 6 การ “เอาใจเขามาใส่ใจเรา” จัดอยู่ในทักษะใด
ก. พื้นฐาน
ข. วิชาการ
ค. การสื่อสาร
ง. เทคโนโลยี
เฉลย: ค เป็นหัวใจของการเข้าใจอารมณ์ผู้อื่น

ข้อ 7 หากครูต้องการพัฒนาผู้เรียนให้พร้อมยุค AI ควรเน้นข้อใด
ก. การท่องจำ
ข. การคิดสร้างสรรค์และทำงานร่วมกัน
ค. การทำข้อสอบ
ง. การแข่งขันเดี่ยว
เฉลย: ข เพราะเป็นทักษะที่ AI แทนไม่ได้

ข้อ 8 การมอง AI เป็น “โอกาส” หมายถึงข้อใด
ก. เลิกพัฒนาตน
ข. ใช้ AI ทำทุกอย่างแทน
ค. ใช้ AI ลดงานซ้ำซากแล้วพัฒนาตน
ง. แข่งขันกับ AI โดยตรง
เฉลย: ค เป็นการใช้ AI เป็นผู้ช่วย

ข้อ 9 ผู้ที่อยู่รอดในยุค AI คือใคร
ก. คนที่ทำงานเร็ว
ข. คนที่ใช้ AI อย่างเดียว
ค. คนที่ไม่เปลี่ยนแปลง
ง. คนที่ Upskill/Reskill ต่อเนื่อง
เฉลย: ง เพราะการปรับตัวคือหัวใจสำคัญ

ข้อ 10 ข้อใดเป็นการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ที่เหมาะสม
ก. ลงทุนเฉพาะเทคโนโลยี
ข. พัฒนาคนควบคู่เทคโนโลยี
ค. ลดจำนวนบุคลากรทันที
ง. หยุดใช้ AI
เฉลย: ข เพราะต้องสมดุล “คน + เทคโนโลยี” เพื่อความยั่งยืน