คุณลักษณะและบทบาทของนักบริหารการศึกษายุคใหม่

บทความโดย : ดร.กมล รอดคล้าย

เพราะความเปลี่ยนแปลงของโลกที่เป็นไปอย่างรวดเร็ว และผลกระทบจากความก้าวหน้าด้านเทคโนโลยี ปัญหาโรคระบาด COVID-19 ภูมิทัศน์ทางการเมืองและเศรษฐกิจของโลกเปลี่ยนแปลงไป การศึกษาจำเป็นต้องปรับตัวครั้งใหญ่ และคุณลักษณะ รวมทั้งบทบาทของนักบริหารการศึกษาที่พึงประสงค์ก็ไม่เหมือนเดิมอีกแล้ว 

คุณลักษณะและบทบาทของนักบริหารการศึกษายุคใหม่ ควรมีลักษณะสำคัญดังนี้ 

·   True Vision มีวิสัยทัศน์ถูกต้อง แม่นตรง ต้องเข้าใจจุดมุ่งหมายและทิศทางของการจัดการศึกษา สามารถกำหนดนโยบายในการดำเนินงานอย่างถูกต้องโดยมุ่งให้การศึกษาเป็นการทำคนให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ การศึกษาต้องนำมาซึ่งความรู้สำหรับการสร้างกำลังเเรงงาน (Man power ) สร้างทรัพยากรมนุษย์ ( Human resource ) รวมทั้งพัฒนาสังคมให้เป็นสังคมแห่งการเรียนรู้ ( Learning society ) การศึกษาต้องเป็นไปเพื่อแก้ปัญหาความยากจน ทำให้คนอยู่ดีกินดี ประเทศมีความสงบร่มเย็น สร้างคนให้มีคุณธรรม เสียสละประโยชน์ส่วนตนเพื่อประโยชน์ของส่วนรวม 

·   Clear Direction ต้องมีความชัดเจนในวิธีปฏิบัติ เพราะการศึกษาเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับคนจำนวนมาก นโยบายที่ดีอาจไม่ประสบความสำเร็จถ้าไม่มีขั้นตอนวิธีการทำงานที่ชัดเจน และไม่ครบถ้วนทั้งระบบ หลักในการพัฒนาการศึกษา จะต้องพัฒนาทั้งหลักสูตร การเรียนการสอนให้มีความทันสมัย สร้างครูที่มีคุณภาพ มีสมรรถนะทางภาษาและดิจิทัล ปฏิรูประบบการเรียนรู้ การส่งเสริมให้เด็กมีทักษะในด้านการคิดวิเคราะห์ โรงเรียนเป็นสถานที่ปลอดภัยสำหรับเด็ก มีอาคารสถานที่เหมาะสม มีความสัมพันธ์ที่ดีกับชุมชน เชื่อมโยงการศึกษาทั้งในระบบ นอกระบบ และตามอัธยาศัย เน้นวาระเร่งด่วนที่สำคัญคือการสร้างความปลอดภัยให้กับเด็ก พัฒนาหลักสูตรฐานสมรรถนะ พัฒนาโรงเรียนคุณภาพ สร้างศูนย์ความเป็นเลิศด้านอาชีวศึกษา พัฒนาทักษะด้านอาชีพเพื่อแก้ปัญหาความยากจน จัดการศึกษาต่อเนื่องตลอดชีวิต ดูแลผู้มีความสามารถพิเศษ และผู้มีความต้องการจำเป็นพิเศษ รวมทั้งพัฒนาระบบข้อมูลสารสนเทศที่ทันสมัยเพื่อนำไปสู่การใช้ทรัพยากรอย่างประหยัดเเละเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการศึกษา 

·    Empower สร้างพลังเสริม โดยนักบริหารการศึกษายุคใหม่ ต้องทำหน้าที่เป็นแรงเสริมหรือสร้างพลังบวกให้เกิดกับบุคลากรในสังกัด ทำหน้าที่เป็น coach และเป็นผู้อำนวยความสะดวก หรือ facilitator ผู้บริหารการศึกษาที่พึงประสงค์ต้องมีพลังปัญญาที่สมดุลย์ คือมีทั้ง IQ (Intelligence Quotient) EQ(Emotional Quotient) MQ ( Moral Quotient) AQ ( Adversity Quotient) OQ ( Optimist Quotient) เป็นตัวแบบ (Idol ) ของการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมให้เเก่เด็กและสังคม และที่สำคัญที่สุดในฐานะนักบริหารการศึกษาคือ “เป็นผู้จัดสภาพแวดล้อมในการจัดการศึกษาให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด” 

คุณลักษณะและบทบาทของนักบริหารการศึกษายุคใหม่ แม้โดยหลักการจะเหมือนเดิม แต่โดยสภาพบริบทของโลกและสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป การทำหน้าที่เป็นนักบริหารการศึกษาจึงต้องถึงพร้อมทั้งความเข้าใจในทิศทางการจัดการศึกษา รู้ขั้นตอนเเละวิธีการพัฒนา และมีองค์ความรู้ใหม่ๆในการนำมาใช้ ด้วยความมุ่งมั่นและด้วยความหวังว่า การศึกษาที่มีคุณภาพ จะนำไปสู่การสร้างสังคม และสร้างประเทศที่มีคุณภาพเช่นเดียวกัน 

ที่มา ; FB กมล รอดคล้าย

สรุปสาระสำคัญ 

บทความกล่าวถึงการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของโลกจากเทคโนโลยี โรคระบาด COVID-19 และบริบททางเศรษฐกิจการเมืองที่เปลี่ยนไป ส่งผลให้ระบบการศึกษาต้องปรับตัวครั้งใหญ่ รวมถึงบทบาทของนักบริหารการศึกษาที่ต้องเปลี่ยนแปลงตามยุคสมัย

นักบริหารการศึกษายุคใหม่ควรมี 3 คุณลักษณะสำคัญ ได้แก่ 1) True Vision คือการมีวิสัยทัศน์ที่ถูกต้องและชัดเจน เข้าใจเป้าหมายการศึกษาที่มุ่งพัฒนามนุษย์ให้สมบูรณ์ สร้างกำลังคนและทรัพยากรมนุษย์ที่มีคุณภาพ รวมถึงพัฒนาสังคมแห่งการเรียนรู้ ลดความยากจน และส่งเสริมคุณธรรม 2) Clear Direction คือการมีแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจน ครอบคลุมการพัฒนาหลักสูตร ครู ระบบการเรียนรู้ ความปลอดภัยของผู้เรียน การเชื่อมโยงการศึกษาทุกระบบ และการใช้ข้อมูลสารสนเทศเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ 3) Empower คือการสร้างพลังเสริมแก่บุคลากร เป็นโค้ชและผู้อำนวยความสะดวก พร้อมพัฒนาตนเองให้มีสมดุลด้านสติปัญญา อารมณ์ คุณธรรม การเผชิญปัญหา และความคิดเชิงบวก

โดยสรุป นักบริหารการศึกษาต้องเข้าใจทิศทางใหม่ของการศึกษา มีความรู้ในการพัฒนาเชิงระบบ และสร้างพลังให้บุคลากร เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาและสังคมอย่างยั่งยืน

ข้อสอบ

ข้อ 1

คุณลักษณะ “True Vision” ของนักบริหารการศึกษาหมายถึงข้อใดมากที่สุด
ก. การบริหารตามคำสั่งอย่างเคร่งครัด
ข. การมีวิสัยทัศน์เชิงนโยบายที่มุ่งพัฒนาคนและสังคม
ค. การเน้นผลสัมฤทธิ์ทางการสอบเป็นหลัก
ง. การลดบทบาทของครูในโรงเรียน

เฉลย: ข
เหตุผล: True Vision เน้นวิสัยทัศน์การศึกษาที่พัฒนาคน สังคม และประเทศ ไม่ใช่เพียงการบริหารเชิงปฏิบัติการหรือคะแนนสอบ

ข้อ 2

ข้อใดสะท้อน “Clear Direction” ได้ดีที่สุด
ก. การกำหนดเป้าหมายกว้าง ๆ โดยไม่ลงรายละเอียด
ข. การเน้นความคิดสร้างสรรค์โดยไม่ต้องมีแผน
ค. การมีขั้นตอนและระบบพัฒนาการศึกษาที่ชัดเจน
ง. การให้โรงเรียนบริหารเองโดยไม่มีกรอบนโยบาย

เฉลย: ค
เหตุผล: Clear Direction เน้นความชัดเจนของระบบ วิธีการ และขั้นตอนการดำเนินงาน

ข้อ 3

บทบาท “Empower” ของผู้บริหารการศึกษาคือข้อใด
ก. การควบคุมบุคลากรอย่างเข้มงวด
ข. การสร้างแรงกดดันเพื่อเพิ่มผลงาน
ค. การลดบทบาทครูเพื่อประสิทธิภาพ
ง. การสร้างพลังบวกและเป็นผู้อำนวยความสะดวก

เฉลย: ง
เหตุผล: Empower คือการเสริมพลัง สนับสนุน และเป็น facilitator

ข้อ 4

เหตุผลสำคัญที่การศึกษาต้องปรับตัวในบทความคือข้อใด
ก. จำนวนครูลดลง
ข. เทคโนโลยีและโลกเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว
ค. นักเรียนไม่สนใจเรียน
ง. โรงเรียนมีงบประมาณเพิ่มขึ้น

เฉลย: ข
เหตุผล: ปัจจัยหลักคือความเปลี่ยนแปลงของโลก เทคโนโลยี และ COVID-19

ข้อ 5

แนวคิด “สังคมแห่งการเรียนรู้” (Learning society) สอดคล้องกับข้อใด
ก. การเรียนเฉพาะในโรงเรียน
ข. การเรียนรู้ตลอดชีวิตของคนในสังคม
ค. การเรียนเพื่อสอบเท่านั้น
ง. การเรียนแบบแข่งขันสูง

เฉลย: ข
เหตุผล: Learning society คือการเรียนรู้ตลอดชีวิตของทุกคนในสังคม

ข้อ 6

ข้อใดเป็นแนวทางสำคัญใน “Clear Direction”
ก. ลดการใช้เทคโนโลยีในโรงเรียน
ข. เน้นเฉพาะการสอบระดับชาติ
ค. พัฒนาครู หลักสูตร และความปลอดภัยผู้เรียน
ง. ลดความร่วมมือกับชุมชน

เฉลย: ค
เหตุผล: เน้นการพัฒนาระบบการศึกษาแบบครบวงจร

ข้อ 7

สมดุลของผู้บริหารที่มี “พลังปัญญา” ไม่รวมข้อใด
ก. IQ
ข. EQ
ค. MQ
ง. PQ (Physical Quotient)

เฉลย: ง
เหตุผล: บทความกล่าวถึง IQ, EQ, MQ, AQ, OQ เท่านั้น

ข้อ 8

บทบาทสำคัญที่สุดของผู้บริหารการศึกษาคือข้อใด
ก. การจัดสอบให้ยากขึ้น
ข. การจัดสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ให้มีประสิทธิภาพ
ค. การลดจำนวนครู
ง. การเน้นเอกสารมากกว่าการปฏิบัติ

เฉลย: ข
เหตุผล: ผู้บริหารต้องสร้างสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่ดี

ข้อ 9

ข้อใดเป็นการแก้ปัญหาความยากจนผ่านการศึกษา
ก. เพิ่มการบ้าน
ข. ลดเวลาเรียน
ค. พัฒนาทักษะอาชีพ
ง. ลดวิชาชีพในหลักสูตร

เฉลย: ค
เหตุผล: การพัฒนาทักษะอาชีพช่วยเพิ่มรายได้และลดความยากจน

ข้อ 10

แนวคิดสำคัญที่สุดของบทความนี้คือข้อใด
ก. การสอบคือหัวใจของการศึกษา
ข. การบริหารต้องเน้นเอกสาร
ค. การศึกษาไม่ต้องเปลี่ยนแปลง
ง. การพัฒนาการศึกษาต้องสอดคล้องโลกยุคใหม่และสร้างคนคุณภาพ

เฉลย: ง
เหตุผล: สรุปแก่นคือการปรับการศึกษาให้ทันโลกและพัฒนาคนอย่างมีคุณภาพ

ความเห็นของผู้ชม