สมศ.ถอดบทเรียนผลประเมิน รร. พบ 5 วิธีการสอนที่เหมาะกับยุคโควิด

วันที่ 28 พ.ค. 2564 สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (สมศ.) เผยการประเมินคุณภาพภายนอกครึ่งแรกของปี 2564 ภายใต้สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด-19) พบสถานศึกษาส่วนใหญ่สามารถจัดการเรียนการสอนตามมาตรการเว้นระยะห่างทางสังคมในหลากหลายรูปแบบ แต่สามารถทำได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ดร.นันทา หงวนตัด รักษาการผู้อำนวยการ สมศ. กล่าวว่า จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 ที่เกิดขึ้นในช่วง 1 ปีที่ผ่านมา ส่งผลให้ สมศ. ต้องปรับรูปแบบการประเมินภายนอกไปอยู่ในรูปแบบออนไลน์ เพื่อไม่ให้กระทบต่อสถานศึกษาในการรับประเมินคุณภาพภายนอกประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2564

โดยมีการแบ่งการประเมินออกเป็น 2 ระยะ คือ

• ระยะแรก เป็นการประเมินผลจากการวิเคราะห์รายงานการประเมินตนเองของสถานศึกษา (Self Assessment Report: SAR)
• ระยะที่สอง เป็นการประเมินจากการตรวจเยี่ยมแบบออนไลน์ ซึ่งเป็นไปตามความสมัครใจของสถานศึกษา เพื่อให้สอดคล้องกับการจัดการเรียนของสถานศึกษาในช่วงที่มีการระบาดของโควิด-19

จากการดำเนินการประเมินคุณภาพภายนอกในช่วงที่ผ่านมา สมศ. พบว่าสถานศึกษาได้มีการปรับรูปแบบการเรียนการสอนมาอยู่บนออนไลน์เกือบทั้งหมด เพื่อให้การเรียนการสอนเป็นไปอย่างต่อเนื่อง โดยสามารถจำแนกออกได้เป็น 5 รูปแบบหลัก ๆ ได้แก่

1. การสอนออนไลน์ผ่านสื่อเทคโนโลยีที่หลากหลาย

ยกตัวอย่างการสอนออนไลน์ของโรงเรียนเทศบาลบ้านศรีฐาน สังกัดสำนักการศึกษา เทศบาลนครขอนแก่น ที่สถานศึกษาได้ให้ครูใช้โปรแกรม Google Classroom และแบ่งห้องเรียนตามรายวิชาและระดับชั้นอย่างชัดเจน

หลังจากนั้นครูประจำรายวิชาจะมีการเผยแพร่สื่อการสอนใน Google Classroom และส่งลิงก์ห้อง Google Classroom ให้นักเรียนผ่านไลน์กลุ่มของแต่ระดับชั้น ทั้งนี้สถานศึกษายังมีการสอนออนไลน์แบบสด โดยครูบางรายวิชาจะเลือกสอนผ่าน Line VDO Call เพราะใช้ง่ายและติดต่อกับผู้เรียนได้สะดวก

ซึ่งทางโรงเรียนเปิดกว้างให้ครูผู้สอนสามารถดำเนินการได้ตามความถนัด แต่ถ้านักเรียนที่ไม่มีความพร้อมด้านเทคโนโลยี ครูจะโทรศัพท์นัดให้เข้ามารับใบงาน และในระหว่างรอเปิดเทอมอย่างเต็มรูปแบบ และครูยังได้จัดกิจกรรมให้ผู้เรียนเลือกหนังสือที่ตัวเองชอบ 1 เล่ม เพื่อมาอ่านให้เพื่อน ๆ และครูผู้สอนฟังผ่านทาง Google Classroom หรือไลน์กลุ่ม (Line Group) เพื่อเสริมสร้างจินตนาการและนิสัยรักการอ่าน พร้อมกับเป็นการกระตุ้นให้ผู้เรียนได้เรียนรู้อย่างต่อเนื่อง

2. การสอนผ่านคลิปวีดีโอ

ยกตัวอย่าง โรงเรียนวัดไทร (ถาวรพรหมานุกูล) สังกัดสำนักการศึกษา กรุงเทพมหานคร ที่จัดแผนการสอนออนไลน์ไว้ตลอดทั้งภาคการศึกษา  เพื่อรองรับสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 โดยทางสถานศึกษาจะเน้นการจัดการเรียนการสอนในรูปแบบส่งคลิปวีดีโอการสอนที่เตรียมการโดยครูประจำรายวิชา พร้อมทั้งแบบฝึกหัด บทเรียน รวมไปถึงการใช้ข้อมูลจากการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม (DLTV) และยูทูป (YouTube) เพื่อให้ผู้เรียนมีช่องทางการเรียนรู้ที่หลากหลายช่องทาง

ส่วนวิชาที่มีความยากและซับซ้อน เช่น วิชาคณิตศาสตร์ ครูผู้สอนจะอัดคลิปวิดีโอ และอธิบายการทำโจทย์แต่ละข้อเสมือนการสอนในชั้นเรียนจริง โดยสื่อการเรียนทั้งหมดจะส่งผ่านไลน์กลุ่มของแต่ละระดับชั้น

ส่วนการแจกใบงานทางสถานศึกษาจะให้ผู้ปกครองเป็นผู้มารับใบงานที่สถานศึกษาด้วยตนเอง ซึ่งสถานศึกษาได้จัดตารางเวลาการรับใบงานตามมาตรการเว้นระยะห่างทางสังคม

3. การสอนแบบง่ายสลับยาก

ยกตัวอย่างการจัดการเรียนการสอนออนไลน์ของโรงเรียนเซนต์ฟรังซีสซาเวียร์คอนแวนต์ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชน สถานศึกษามีการเตรียมความพร้อมครูแต่ละรายวิชา เพื่อให้ครูจัดการเรียนการสอนแบบออนไลน์ในรายวิชาที่สามารถทำได้ เช่น วิชาภาษาไทย ภาษาต่างประเทศ ส่วนวิชาใดที่จำเป็นจะต้องเรียนในห้องเรียน หรือรายวิชาการปฏิบัติอย่างเช่น วิชาวิทยาศาสตร์ วิชาคณิตศาสตร์ที่ครูจะต้องอธิบายโจทย์ ทางครูจะเก็บไว้ก่อน เพราะส่วนใหญ่เด็กจะมีสมาธิเพียงแค่ประมาณ 3 ชั่วโมงเท่านั้น ดังนั้น การเรียนออนไลน์จึงไม่เหมาะจะสอนในวิชาที่ยากและซับซ้อน

4. การสอนออนไลน์โดยใช้สื่อประสม

ยกตัวอย่างการจัดการเรียนการสอนออนไลน์ของโรงเรียนสาธิตพัฒนา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชน ที่ทางโรงเรียนได้มีการปรับหลักสูตรการสอนให้เหมาะสมกับระบบออนไลน์ให้ได้มากที่สุด มีการสอนออนไลน์แบบสดผ่านโปรแกรมไมโครซอฟท์ทีม (Microsoft Teams) โดยเน้นให้ครูทำหลักสูตรที่น่าสนใจ เข้าใจง่าย และสนุก พร้อมจัดกิจกรรมให้เด็กได้มีส่วนร่วม

เมื่อครูได้ออกแบบกิจกรรมการจัดการเรียนรู้แล้ว จะนำมาเสนอให้กลุ่มเพื่อนครูที่สอนในรายวิชาเดียวกัน ทั้งในระดับเดียวกันหรือต่างระดับชั้น รวมทั้งฝ่ายวิชาการและอาจารย์ที่ปรึกษาจะช่วยกันตรวจสอบเนื้อหา ให้ข้อคิดเห็น ข้อเสนอแนะ เพื่อปรับให้แผนการจัดการเรียนรู้น่าสนใจเหมาะสมกับเวลาประมาณ 30-40 นาที

และหลังหมดคาบเรียนจะต้องให้เด็กทำแบบทดสอบ เพื่อเป็นการเช็คว่าผู้เรียนเข้าเรียนจริง รวมทั้งเป็นการตรวจสอบว่าบทเรียนที่นำไปสอนทำให้ผู้เรียนเกิดความเข้าใจหรือไม่ เพื่อที่ครูผู้สอนประจำรายวิชาจะได้นำมาปรับแนวทางสำหรับการทำสื่อการเรียนการสอนในครั้งต่อ ๆ ไป

5. การสอนออนไลน์กึ่งออฟไลน์

กระทรวงศึกษาธิการได้ออกแบบการเรียนออนไลน์ที่เน้นให้ผู้เรียนได้มีโอกาสเรียนรู้ทักษะชีวิตที่จำเป็นจากเหตุการณ์ร่วมสมัย โดยครูสามารถใช้ข้อมูลจากเว็บไซต์ “ครูพร้อม” ส่วนการเรียนแบบออฟไลน์จะเน้นให้เด็กทำใบงานตามที่ครูผู้สอนนำไปมอบให้ที่บ้าน

แนวทางดังกล่าวจะช่วยให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ในระหว่างช่วงรอยต่อของการปิดภาคเรียน และยังสามารถเข้าถึงความรู้ได้ตามความเหมาะสมและความสะดวกของผู้ปกครอง อย่างไรก็ตามการสอนแบบออนไลน์กึ่งออฟไลน์ช่วยให้ผู้เรียนมีโอกาสเข้าถึงความรู้ได้อย่างเท่าเทียมกันได้อีกด้วย  

สรุป สมศ. ถอดบทเรียนผลประเมิน พบ 5 วิธีการสอนที่เหมาะกับยุคโควิด ได้แก่  1. การสอนออนไลน์ผ่านสื่อเทคโนโลยีที่หลากหลาย 2. การสอนผ่านคลิปวีดีโอ 3. การสอนแบบง่ายสลับยาก 4. การสอนออนไลน์โดยใช้สื่อประสม 5. การสอนออนไลน์กึ่งออฟไลน์

ที่มา ; ประชาชาติธุรกิจ วันที่ 28 พฤษภาคม  2564

สรุปสาระสำคัญ

สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (สมศ.) รายงานผลการประเมินคุณภาพภายนอกช่วงครึ่งแรกปี 2564 ภายใต้สถานการณ์โควิด-19 พบว่าสถานศึกษาส่วนใหญ่สามารถจัดการเรียนการสอนแบบเว้นระยะห่างได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยมีการปรับรูปแบบการประเมินเป็นออนไลน์ แบ่งเป็น 2 ระยะ คือ การประเมินจากรายงานตนเอง (SAR) และการตรวจเยี่ยมออนไลน์ตามความสมัครใจ

จากการประเมิน พบว่าสถานศึกษาได้ปรับการเรียนการสอนเป็นออนไลน์เกือบทั้งหมด และสามารถจำแนกได้ 5 รูปแบบหลัก ได้แก่ (1) การสอนออนไลน์ผ่านเทคโนโลยีหลากหลาย เช่น Google Classroom และ Line (2) การสอนผ่านคลิปวิดีโอและสื่อ DLTV/YouTube (3) การสอนแบบเลือกวิชาง่ายสลับยาก เน้นวิชาที่เหมาะกับออนไลน์ (4) การใช้สื่อประสมและการมีส่วนร่วม พร้อมประเมินผลหลังเรียน (5) การสอนออนไลน์กึ่งออฟไลน์ที่ผสมใบงานและออนไลน์เพื่อความเท่าเทียม

แนวทางดังกล่าวสะท้อนการปรับตัวของสถานศึกษาในการจัดการเรียนรู้ช่วงวิกฤต ให้ผู้เรียนเข้าถึงการศึกษาได้ต่อเนื่อง เหมาะสม และลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา

ข้อสอบ

ข้อ 1

สมศ. ปรับรูปแบบการประเมินภายนอกในช่วงโควิด-19 อย่างไรเป็นหลัก
ก. ประเมินเฉพาะเอกสาร
ข. ประเมินออนไลน์แทนทั้งหมด
ค. งดการประเมินทุกประเภท
ง. ประเมินเฉพาะโรงเรียนขนาดใหญ่

เฉลย: ข
เหตุผล: สมศ. ปรับเป็นการประเมินออนไลน์เพื่อไม่ให้กระทบสถานศึกษา

ข้อ 2

การประเมินระยะแรกของ สมศ. คืออะไร
ก. ตรวจเยี่ยมสถานศึกษา
ข. สอบสัมภาษณ์ครู
ค. วิเคราะห์ SAR
ง. ประเมินนักเรียนโดยตรง

เฉลย: ค
เหตุผล: ระยะแรกใช้รายงาน SAR ของสถานศึกษา

ข้อ 3

การประเมินระยะที่สองมีลักษณะอย่างไร
ก. ตรวจข้อสอบนักเรียน
ข. ตรวจเยี่ยมออนไลน์
ค. ประเมินงบประมาณ
ง. ประเมินผู้ปกครอง

เฉลย: ข
เหตุผล: เป็นการตรวจเยี่ยมแบบออนไลน์ตามความสมัครใจ

ข้อ 4

เครื่องมือที่ใช้ในการสอนออนไลน์ของโรงเรียนเทศบาลบ้านศรีฐาน คือข้อใด
ก. Zoom และ Facebook
ข. Google Classroom และ Line
ค. TikTok และ Instagram
ง. E-mail และ SMS

เฉลย: ข
เหตุผล: ใช้ Google Classroom และ Line เป็นหลัก

ข้อ 5

การสอนผ่านคลิปวิดีโอมีจุดเด่นสำคัญคืออะไร
ก. ลดภาระครูทั้งหมด
ข. ใช้เฉพาะวิชาศิลปะ
ค. ผู้เรียนเรียนได้หลายช่องทาง
ง. ไม่ต้องมีการประเมินผล

เฉลย: ค
เหตุผล: เพิ่มช่องทางการเรียนรู้ เช่น DLTV และ YouTube

ข้อ 6

เหตุผลที่บางโรงเรียนเลือก “สอนง่ายสลับยาก” คือข้อใด
ก. ครูไม่พร้อมสอน
ข. นักเรียนมีสมาธิสั้น
ค. ขาดงบประมาณ
ง. ไม่มีสื่อออนไลน์

เฉลย: ข
เหตุผล: นักเรียนมีสมาธิออนไลน์เฉลี่ยประมาณ 3 ชั่วโมง

ข้อ 7

การใช้สื่อประสมในการสอนออนไลน์มีจุดเด่นคืออะไร
ก. ลดการมีส่วนร่วมของนักเรียน
ข. เน้นการท่องจำ
ค. ทำให้บทเรียนสนุกและมีส่วนร่วม
ง. งดการประเมินผล

เฉลย: ค
เหตุผล: เน้นกิจกรรมและความน่าสนใจของบทเรียน

ข้อ 8

หลังเรียนในรูปแบบสื่อประสม ครูต้องดำเนินการอย่างไร
ก. ให้สอบปลายภาคทันที
ข. ให้ทำแบบทดสอบหลังเรียน
ค. งดประเมินผล
ง. ให้ผู้ปกครองประเมินแทน

เฉลย: ข
เหตุผล: ใช้แบบทดสอบตรวจสอบความเข้าใจผู้เรียน

ข้อ 9

การสอนออนไลน์กึ่งออฟไลน์มีเป้าหมายสำคัญคืออะไร
ก. ลดบทบาทครู
ข. เพิ่มภาระงานนักเรียน
ค. เพิ่มความเท่าเทียมในการเข้าถึงความรู้
ง. งดใช้เทคโนโลยีทั้งหมด

เฉลย: ค
เหตุผล: ช่วยให้ผู้เรียนเข้าถึงการเรียนได้เท่าเทียม

ข้อ 10

ข้อใดสรุปแนวทางการจัดการเรียนรู้ยุคโควิดได้เหมาะสมที่สุด
ก. ใช้การสอนแบบเดิมทั้งหมด
ข. เน้นสอบมากกว่าการเรียนรู้
ค. ปรับรูปแบบให้หลากหลายตามบริบท
ง. งดการเรียนออนไลน์

เฉลย: ค
เหตุผล: สมศ. พบ 5 รูปแบบที่ปรับตามบริบทสถานการณ์

ความเห็นของผู้ชม