AI กำลังเปลี่ยนโลก ผลกระทบต่อการงานและการศึกษา
ปีนี้เป็นปีที่ผู้นำทั้งภาครัฐและเศรษฐกิจให้ความสนใจมากกับการพัฒนาอย่างรวดเร็วของปัญญาประดิษฐ์ (AI) ซึ่งทุกคนยอมรับว่ามีคุณค่าและประโยชน์มหาศาลต่อการทำมาหากินของมนุษย์ ขณะเดียวกันอาจเป็นอันตรายเกินกว่าที่เราจะรับมือได้
การประชุมกลุ่มประเทศพัฒนาใหญ่ G7 ในเดือนมิถุนายนนี้ และการประชุมในเดือนตุลาคมของกลุ่ม BRICS ซึ่งคล้ายกับเป็นตัวแทนของประเทศที่กำลังพัฒนาหรือที่นิยมเรียกกันว่า Global South ก็คาดว่านอกเหนือจากปัญหาภูมิรัฐศาสตร์และเศรษฐกิจทั่วโลกแล้ว AIคือประเด็นที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ หรืออาจเป็นประเด็นที่สำคัญที่สุดในการสนทนา
AI ได้เข้ามาเป็นเครื่องมือที่หลายคนอาจเริ่มเพียงแค่ทดลองดูก่อน แต่ในที่สุดก็แทบจะติดงอมโดยไม่รู้ตัว พอมีความคล่องแคล่วขึ้นก็จะเห็นได้ชัดว่าสิ่งที่เคยใช้เวลาทำเป็นเวลานาน เมื่อมี AI เข้าช่วยก็จะลดเวลาลงมาอย่างน่าทึ่ง จากเดิมอาจค้นคว้าเอกสารหลายชั่วโมง แต่ปัจจุบันเหลือเพียงไม่กี่นาที บางคนเคยทำบัญชีโดยใช้ซอฟต์แวร์ต่างๆเป็นเวลาหนึ่งสัปดาห์ แต่ปัจจุบันเหลือเพียง 1 ชั่วโมง การเตรียมการสอน หรือการทำวิจัย หรือการเขียนรายงานต่างๆ หรือแม้กระทั่งการเขียนบทความของสื่อมวลชนในปัจจุบันก็มีการใช้ AI ช่วย บางคนคุยกับ AI มากกว่าคุยกับมนุษย์ในเรื่องทั่วไปไม่เฉพาะแค่การงานเท่านั้น จนเหมือนกลายเป็นความสัมพันธ์ระหว่างเพื่อน และนี่เป็นเพียงแค่เสี้ยวส่วนเล็กของการใช้ AI ในปัจจุบันซึ่งนับว่าเป็นเพียงแค่การเริ่มต้นของเทคโนโลยีด้านนี้เท่านั้น
มีการสำรวจในสหรัฐอเมริการะบุว่าปัจจุบันประมาณ 20% ของรายงานที่เขียนโดยนักศึกษาในมหาวิทยาลัยนั้นใช้ AI ช่วย และประมาณ 65% ของนักศึกษาคิดว่า AI สามารถเขียนรายงานได้เทียบเท่าหรือดีกว่ามนุษย์ ซึ่งเรื่องนี้กลายเป็นสิ่งที่วิพากษ์วิจารณ์กันมากว่าจะกระทบกับคุณภาพการศึกษาอย่างไร เนื่องจากการใช้เครื่องมือที่สะดวกและมีประสิทธิภาพทุ่นแรง อาจทำให้เสียวินัย ผิดวัตถุประสงค์ของการค้นคว้าแสวงหาความรู้ที่ต้องใช้สมาธิและความอดทนแบบดั้งเดิม และถึงขั้นที่มีการถกเถียงว่าการเรียนในมหาวิทยาลัยเพื่อเอาปริญญาบัตรนั้นจะมีความจำเป็นอยู่หรือไม่
การลงทุนอย่างมหาศาลของบริษัทยักษ์ใหญ่แห่งเทคโนโลยีในเรื่องปัญญาประดิษฐ์จะนำมาสู่โลกใหม่ที่เราอาจจะยังจินตนาการไม่ได้ (Softbank, Microsoft, Apple and Foxconn ร่วมมือกันลงทุน 180,000 ล้านเหรียญ, บริษัทในจีนลงทุน 26,000 ล้านเหรียญ, รัสเซียลงทุน 2,000 ล้านเหรียญ, Amazon, Google, META, NVIDIA, and Salesforce และอีกหลายกลุ่มเป็นจำนวนที่ไม่มีการแถลงชัดเจนอย่างเป็นทางการ)
ผลตอบแทนของการลงทุนนี้คือตลาด AI กำลังโตเร็วมาก สถาบัน Gartner ประเมินว่าการใช้จ่ายทั่วโลกในซอฟต์แวร์ AI จะเพิ่มขึ้นจาก 124,000 ล้านเหรียญในปี 2022 เป็น 297,000 ล้านเหรียญในปี 2027 และอัตราการเติบโตต่อปีจะอยู่ที่กว่า 19.1% ในอีกหกปีข้างหน้า
ผู้เชี่ยวชาญหลายคนเคยประมาณไว้ว่าเรามีเวลาประมาณ 10 ปีที่จะปรับตัว แต่ขณะนี้เชื่อว่าภายในไม่เกินห้าปี AI จะสามารถสื่อสารกันได้ และอาจจะสร้างภาษาระหว่างกัน ถึงระดับเกินความสามารถที่มนุษย์จะเข้าใจได้ และเมื่อถึงเวลานั้นเราอาจจะไม่สามารถควบคุมได้ว่า ผลกระทบทั้งดีและร้ายจะเป็นอย่างไร และอาจไม่สามารถหยุดยั้งการพัฒนาเทคโนโลยีซึ่งเกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ
หลายบริษัทในประเทศตะวันตกโดยเฉพาะสหรัฐอเมริกาและยุโรปกำลังร่วมมือกันตั้งมาตรฐานและออกกฎข้อบังคับและกำหนดกติกาเพื่อไม่ให้มีการใช้ AI ในทางที่ผิด และอาจนำมาสู่ความเสียหายต่อทรัพย์สินและชีวิตของมนุษย์ เช่น การใช้ข้อมูลเปิดเผยแบบ open source มาพัฒนาอาวุธอัตโนมัติต่างๆ หรืออาวุธเคมี หรืออาวุธชีวภาพ หรือการโฆษณาชวนเชื่อโดยข่าวลือข่าวปลอม เป็นต้น
และ Trade War ปัจจุบันแล้วแทบจะคล้ายกับเป็น Tech War มากกว่า เราจึงเห็นความตึงเครียดของภูมิภาคเอเชียตะวันออกกรณีความขัดแย้งระหว่างจีนกับไต้หวัน ซึ่งมีสิ่งอ่อนไหวคือเรื่องของ semiconductor ซึ่งผลิตคุณภาพสูงสุดในไต้หวันและเป็นที่พึ่งของตลาดกว่า 90% ของโลก ความตึงเครียดของภูมิรัฐศาสตร์ใกล้บ้านเรานั้นสรุปว่ามาจากสาเหตุของการแข่งขันเรื่อง AI
ผู้นำภาครัฐและภาคเอกชนรวมทั้งองค์การระหว่างประเทศออกมาย้ำเตือนว่า การเปลี่ยนแปลงที่จะกระทบเป็นวงกว้าง IMFประเมินว่า 40% ของงานทั่วโลกจะได้รับผลกระทบโดยตรงจากปัญญาประดิษฐ์ (AI) และประเทศที่พัฒนาทางเศรษฐกิจมากแล้วยิ่งต้องระวังเป็นพิเศษเพราะประมาณ 60% ของงานจะถูกบังคับให้ต้องปรับตัว
แม้ว่าการใช้ AI ในชีวิตประจำวันนั้นไม่จำเป็นจะต้องเรียนรู้จากสถาบันการศึกษา แต่สำหรับผู้ที่ตั้งใจจริงที่จะเจาะลึกด้านนี้ ผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่แนะนำให้พุ่งไปที่สาขา STEM เช่น วิทยาการคอมพิวเตอร์ วิศวกรรมศาสตร์ หรือคณิตศาสตร์ ซึ่งสามารถให้รากฐานที่แข็งแกร่งสําหรับการทําความเข้าใจแนวคิดและเทคโนโลยี AI ความรู้นี้จะมีค่าสําหรับการทํางานร่วมกับ AI หรืออาจพัฒนาแอปพลิเคชัน AI ใหม่
และแนะนำให้เรียนรู้ทักษะเฉพาะทางใน AI วิทยาศาสตร์ข้อมูล หุ่นยนต์ หรือการเรียนรู้ของเครื่อง โปรแกรมเหล่านี้สามารถจัดเตรียมทักษะและความรู้เฉพาะที่จําเป็นสําหรับงานที่ต้องการในสาขา AI เพิ่มเติมโดยการใช้ความเป็นมนุษย์ที่มีอารมณ์อ่อนไหว ใช้วิจารณญาณและความคิดสร้างสรรค์ การร่วมมือในการทำงานเป็นทีม การรู้จักดัดแปลงปรับตัวตามสถานการณ์เพื่อสนองต่ออารมณ์ของบุคคลอื่นซึ่งอยู่ในกลุ่ม เป็นตัวอย่างของการที่มนุษย์สามารถจะเพิ่มประสิทธิภาพของ AI ได้
หลายคนในตะวันตกเริ่มต่อรองการทำงานกับบริษัทให้ลดลงจากเดิมห้าวันต่อสัปดาห์ลดลงเหลือสี่วัน และบางบริษัทได้ปรับตัวให้พนักงานทำงานที่บ้านได้โดยเข้าประชุมเพียงแค่หนึ่งวันต่อสัปดาห์เท่านั้น แต่ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับอุปสงค์และอุปทานว่านายจ้างและลูกจ้างมีอำนาจในการต่อรองกันเมื่อเพียงใด
“AI ไม่ใช่สิ่งที่จะมาแย่งงานจากเรา แต่บุคคลที่มีความสามารถในการใช้ AI คล่องแคล่วนั้นอาจจะเป็นผู้ที่มาแย่งงานจากเรา”
ทุกอย่างมีคุณอนันต์และโทษมหันต์ เปิดใจให้กว้าง ปรับตัวให้ทัน เรียนรู้ในสิ่งใหม่เพื่อเตรียมรับมือกับสิ่งที่เราคงหลีกเลี่ยงไม่ได้ครับ
ที่มา ; กรุงเทพธุรกิจ
สรุปสาระสำคัญ
บทความกล่าวถึงการเติบโตอย่างรวดเร็วของปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่กำลังกลายเป็นประเด็นสำคัญระดับโลก ทั้งในเวที G7 และ BRICS เนื่องจาก AI มีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจ การทำงาน และสังคม แต่ขณะเดียวกันก็สร้างความกังวลด้านผลกระทบระยะยาว โดยเฉพาะต่อการควบคุมและความปลอดภัยในอนาคต
ปัจจุบัน AI ถูกนำมาใช้เพิ่มประสิทธิภาพการทำงานอย่างกว้างขวาง ตั้งแต่การค้นคว้า การทำบัญชี การสอน การวิจัย ไปจนถึงการเขียนบทความ ส่งผลให้ประหยัดเวลาอย่างมาก แต่ก็ทำให้เกิดข้อถกเถียงด้านคุณภาพการศึกษาและวินัยในการเรียนรู้ โดยมีข้อมูลว่ามหาวิทยาลัยในสหรัฐฯ มีการใช้ AI ในงานเขียนจำนวนมาก
การลงทุนด้าน AI จากบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ทั่วโลกสะท้อนการเติบโตของตลาดที่คาดว่าจะเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง พร้อมทั้งความเสี่ยงด้านจริยธรรม ความมั่นคง และการใช้ในทางที่ผิด เช่น อาวุธอัตโนมัติหรือข่าวปลอม ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่าภายในไม่กี่ปี AI อาจพัฒนาไปถึงระดับที่มนุษย์ควบคุมได้ยาก
IMF ระบุว่า AI จะส่งผลกระทบต่อแรงงานทั่วโลกจำนวนมาก จึงจำเป็นต้องปรับตัว โดยเน้นการเรียนรู้ด้าน STEM ควบคู่กับทักษะมนุษย์ เช่น ความคิดสร้างสรรค์ การทำงานร่วมกัน และการปรับตัว เพื่ออยู่ร่วมกับ AI อย่างมีประสิทธิภาพในอนาคต
ข้อสอบ
ข้อ 1
AI ถูกกล่าวถึงในบทความในฐานะอะไรเป็นหลัก
ก. เทคโนโลยีที่ใช้เฉพาะด้านการแพทย์
ข. เครื่องมือที่ส่งผลทั้งบวกและลบต่อสังคม
ค. ระบบที่แทนที่มนุษย์ได้ทั้งหมด
ง. เทคโนโลยีที่ไม่มีผลต่อเศรษฐกิจ
เฉลย: ข
เหตุผล: บทความเน้นว่า AI มีทั้งประโยชน์มหาศาลและความเสี่ยงสูง
ข้อ 2
ผลกระทบของ AI ต่อการศึกษาในมหาวิทยาลัยคือข้อใด
ก. ทำให้การเรียนง่ายขึ้นแต่คุณภาพดีขึ้นเสมอ
ข. ลดจำนวนผู้เรียนลงอย่างมาก
ค. อาจกระทบวินัยและคุณภาพการเรียนรู้
ง. ทำให้มหาวิทยาลัยไม่มีความจำเป็น
เฉลย: ค
เหตุผล: มีการถกเถียงว่า AI ทำให้ขาดวินัยและทักษะการค้นคว้า
ข้อ 3
ข้อมูลการใช้ AI ในสหรัฐฯ ระบุว่าอย่างไร
ก. นักศึกษาทั้งหมดใช้ AI 100%
ข. 20% ของรายงานใช้ AI ช่วย
ค. AI ถูกห้ามใช้ในมหาวิทยาลัย
ง. ไม่มีการใช้ AI ในการศึกษา
เฉลย: ข
เหตุผล: บทความระบุชัดว่าประมาณ 20% ใช้ AI
ข้อ 4
สถาบันใดประเมินการเติบโตของตลาด AI
ก. WHO
ข. IMF
ค. Gartner
ง. UNESCO
เฉลย: ค
เหตุผล: Gartner ประเมินมูลค่าการใช้จ่าย AI ทั่วโลก
ข้อ 5
อัตราการเติบโตของตลาด AI ตามบทความคือเท่าใด
ก. 5% ต่อปี
ข. 10% ต่อปี
ค. 19.1% ต่อปี
ง. 50% ต่อปี
เฉลย: ค
เหตุผล: บทความระบุ CAGR ประมาณ 19.1%
ข้อ 6
ความเสี่ยงสำคัญของ AI ในอนาคตคือข้อใด
ก. ลดการใช้ไฟฟ้า
ข. ควบคุมได้ยากและอาจเกินความเข้าใจมนุษย์
ค. ทำให้โลกไม่มีอินเทอร์เน็ต
ง. ทำให้การเรียนง่ายเกินไป
เฉลย: ข
เหตุผล: มีการเตือนว่า AI อาจสื่อสารกันเองจนมนุษย์ไม่เข้าใจ
ข้อ 7
IMF ระบุผลกระทบของ AI ต่อแรงงานโลกอย่างไร
ก. ไม่มีผลต่อแรงงาน
ข. กระทบงานทั่วโลกประมาณ 40%
ค. กระทบเพียง 5% ของงาน
ง. ทำให้แรงงานเพิ่มขึ้นทุกประเทศ
เฉลย: ข
เหตุผล: บทความระบุ 40% ของงานได้รับผลกระทบ
ข้อ 8
ทักษะที่แนะนำสำหรับการทำงานร่วมกับ AI คือข้อใด
ก. การจดจำอย่างเดียว
ข. การใช้เครื่องคิดเลข
ค. STEM และวิทยาการข้อมูล
ง. การทำงานคนเดียว
เฉลย: ค
เหตุผล: เน้น STEM เช่น คอมพิวเตอร์ วิศวกรรม และคณิตศาสตร์
ข้อ 9
แนวคิด “996” ในบทความหมายถึงอะไร
ก. ทำงาน 9 ชั่วโมงต่อเดือน
ข. ทำงาน 9 โมงเช้าถึง 9 โมงเย็น 6 วันต่อสัปดาห์
ค. ทำงาน 6 ชั่วโมงต่อวัน
ง. ทำงาน 9 วันต่อสัปดาห์
เฉลย: ข
เหตุผล: คือ 9–9–6 (9am–9pm, 6 วัน/สัปดาห์)
ข้อ 10
แนวทางสำคัญที่สุดในการอยู่ร่วมกับ AI คือข้อใด
ก. หลีกเลี่ยงการใช้เทคโนโลยี
ข. ใช้ AI แทนมนุษย์ทั้งหมด
ค. ปรับตัว เรียนรู้ และใช้ AI อย่างมีวิจารณญาณ
ง. ไม่จำเป็นต้องพัฒนาเพิ่มเติม
เฉลย: ค
เหตุผล: บทความสรุปว่าต้องปรับตัวและใช้ AI อย่างเหมาะสม