การเพิกถอนคำสั่งลงโทษทางวินัยเป็นคำสั่งทางปกครองไม่ชอบด้วยกฎหมาย
คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่น่าสนใจเกี่ยวกับ การเพิกถอนคำสั่งลงโทษทางวินัยมีประเด็นข้อกฎหมายที่น่าสนใจ คือ
- การดำเนินการทางวินัยแก่ข้าราชการพลเรือนที่ออกจากราชการไปแล้ว
- การตั้งคณะกรรมการสอบสวนวินัยร้ายแรงเป็นการพิจารณาทางปกครอง เป็นปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวด้วยความสงบ แม้คู่ความไม่ยกเป็นประเด็นศาลปกครองยกขึ้นพิจารณาได้
- คณะกรรมการสอบสวนวินัย กับ คณะกรรมการสอบข้อเท็จจริง ควรต้องเป็นคนละชุดกัน และไม่ควรมีบุคคลคนเดียวกัน เพราะจะขัดต่อหลักความเป็นกลาง ส่งผลให้คำสั่งลงโทษทางวินัย ซึ่งเป็นคำสั่งทางปกครองไม่ชอบด้วยกฎหมายและถูกยกเลิกเพิกถอนได
คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่ ฟ.14/2561 ศาลปกครองสูงสุดวินิจฉัยว่า
- ผู้มีอำนาจบรรจุแต่งตั้งมีอำนาจแต่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนข้อเท็จจริง และคณะกรรมการสอบสวนวินัยอย่างร้ายแรงข้าราชการที่ออกจากราชการ เพราะผลการทดลองปฏิบัติหน้าที่ราชการต่ำกว่าเกณฑ์หรือมาตรฐาน ภายในระยะเวลา 180 วัน นับแต่วันที่พ้นจากตำหน่งเสมือนว่ายังไม่ออกจากราชการ
- คำสั่งลงโทษไล่ออกจากราชการเป็นคำสั่งทางปกครอง การดำเนินการสอบสวนวินัย และการแต่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนวินัยอย่างร้ายแรง เป็นการพิจารณาทางปกครอง บุคคลที่จะได้รับการแต่งตั้งเป็นกรรมการพิจารณทางปกครองจะต้องมีความเป็นกลางตามนัยมาตรา 13 และมาตรา 16 แห่งพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539
- และกระบวนการสอบสวนวินัยอย่างร้ายแรงที่มิได้กระทำโดยถูกต้องตามรูปแบบ ขั้นตอน หรือวิธีการอันเป็นสาระสำคัญที่กำหนดไว้สำหรับการกระทำนั้น เป็นปัญหาข้อกฎหมายเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้คู่กรณีจะไม่ได้ยกเป็นข้อต่อสู้ ศาลปกครองสูงสุดหยิบยกขึ้นวินิจฉัยได้ตามข้อ 92 แห่งระเบียบที่ประชุมใหญ่ตุลาการในศาลปกครองสูงสุดว่าด้วยวิธีพิจารณาฯ
- เมื่อการแต่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนวินัยอย่างร้ายแรงมีกรรมการสองในสามคนเคยเป็นประธานกรรมการและกรรมการของคณะกรรมการสอบสวนข้อเท็จจริง ประกอบกับคณะกรรมการสอบสวนวินัยอย่างร้ายแรงมีเพียง ๓ คน ผลการสอบสวนวินัยย่อมคาดหมายได้ว่า ไม่อาจแตกกต่างไปจากผลการสอบสวนข้อเท็จจริง ทั้งไม่เข้าข้อยกเว้น ตามมาตรา 18 แห่งพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539
- จึงเป็นกระบวนการพิจารณาทางปกครองไม่ชอบด้วยกฎหมาย คำสั่งลงโทษไล่ออกจากราชการและคำวินิจฉัยอุทธรณ์ จึงไม่ชอบด้วยกฎหมาย
- พิพากษาเพิกถอนคำสั่งไล่ออกจากราชการ โดยให้มีผลย้อนหลังไปตั้งแต่วันที่คำสั่งมีผลใช้บังคับ แต่ไม่ตัดอำนาจในการดำเนินทางวินัยเสียใหม่ให้ถูกต้อง