ใครเป็นผู้มีอำนาจในการแต่งตั้งผู้รักษาราชการแทน

การรักษาราชการแทนเป็นเรื่องสำคัญในระบบราชการ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้การใช้อำนาจรัฐในการดำเนินการทางปกครองและบริการสาธารณะดำเนินไปอย่างต่อเนื่องไม่หยุดชะงัก

กฎหมายที่ใช้เป็นหลักในเรื่องนี้ก็คือ พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. ๒๕๓๔ กับกฎหมายที่ใช้เรื่องตำแหน่งและการเทียบตำแหน่ง คือ พระราชบัญญัติระเบียบบริหารข้าราชการพลเรือน พ.ศ. ๒๕๕๑ ซึ่งก็มักจะไม่ค่อยมีปัญหา แต่ปัญหาที่เกิดขึ้นมักจะเป็นหน่วยงานที่เป็นส่วนราชจัดตั้งขึ้นตามกฎหมายเฉพาะ แต่อาจจะไม่ได้มีสถานะเป็นกรมหรือไม่เป็นนิติบุคคล และหากกฎหมายเฉพาะเหล่านั้นไม่ได้บัญญัติเรื่องการรักษาราชการแทนไว้โดยเฉพาะ ก็ต้องนำกฎหมายทั้งสองฉบับนี้มาใช้โดยอนุโลม ซึ่งต้องเทียบดูให้ดี เพราะมีหลักเกณฑ์การรักษาราชการแทนที่ต่างกันระหว่างส่วนราชการที่มีฐานะเป็นกรม กับไม่มีฐานะเป็นกรม

ปัญหาเรื่องที่จะนำมาศึกษากันนี้ ก็คือ จะตั้งข้าราชการตำแหน่งใด ระดับใด เป็นผู้รักษาราชการแทน ในสำนักงาน กศน. ???

 เป็นเรื่องที่ซับซ้อนสักหน่อย อาจะต้องอ่านความเห็นกฤษฎีกาเรื่องนี้ฉบับเต็มอย่างละเอียด แล้วเปิดตัวบทตามไปด้วย จะทำให้เกิดความเข้าใจที่ชัดเจนมากยิ่งขึ้น ยาวหน่อย แต่มีประโยชน์ 

อาจนำเอาไปออกข้อสอบในหลายสนามสอบก็ได้ เพราะยากดี สำหรับนักศึกษาในวิชาที่ผมสอน อ่านให้ดี ๆ นะครับ แล้วเจอกัน 

บันทึกสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาเรื่อง การแต่งตั้งผู้รักษาราชการแทนเลขาธิการและรองเลขาธิการสำนักงาน กศน. สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ (เรื่องเสร็จที่ ๘๓๗/๒๕๖๔)

 ๑. สำนักงาน กศน.ที่สำนักงาน กศน. เป็นหน่วยงานที่จัดตั้งขึ้นในสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการโดยมิได้มีกฎหมายบัญญัติรองรับให้มีฐานะเป็นกรม

พระราชบัญญัติส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย พ.ศ. ๒๕๕๑ บัญญัติให้มีสำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (สำนักงาน กศน.) ขึ้นในสำนักงานปลัดกระทรวง กระทรวงศึกษาธิการ โดยมีเลขาธิการสำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (เลขาธิการ กศน.) มีฐานะเป็นอธิบดีและเป็นผู้บังคับบัญชาข้าราชการพนักงานและลูกจ้าง และรับผิดชอบการดำเนินงานของสำนักงาน โดยพระราชบัญญัติส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยฯ และพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการกระทรวงศึกษาธิการฯ ไม่ได้บัญญัติเรื่องการรักษาราชการแทนกรณีที่ไม่มีผู้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการ กศน. หรือมีแต่ไม่อาจปฏิบัติราชการได้ จึงต้องนำกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการแผ่นดินมาใช้บังคับโดยอนุโลม

กฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการแผ่นดินมากำหนดว่า ในกรณีที่ไม่มีผู้ดำรงตำแหน่งอธิบดี หรือมีแต่ไม่อาจปฏิบัติราชการได้ ให้รองอธิบดีเป็นผู้รักษาราชการแทน ถ้ามีรองอธิบดีหลายคน ให้ปลัดกระทรวงแต่งตั้งรองอธิบดีคนใดคนหนึ่งเป็นผู้รักษาราชการแทน ถ้าไม่มีผู้ดำรงตำแหน่งรองอธิบดีหรือมีแต่ไม่อาจปฏิบัติราชการได้ ให้ปลัดกระทรวงแต่งตั้งข้าราชการในกรมซึ่งดำรงตำแหน่งเทียบเท่ารองอธิบดีหรือข้าราชการตั้งแต่ตำแหน่งหัวหน้ากองหรือเทียบเท่าขึ้นไปคนใดคนหนึ่งเป็นผู้รักษาราชการแทน แต่โดยที่บทบัญญัติดังกล่าวใช้บังคับแก่การแต่งตั้งผู้รักษาราชการแทนหัวหน้าส่วนราชการที่มีฐานะเป็นกรมและส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่นที่มีฐานะเป็นกรมและส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่นที่มีฐานะเป็นกรม ขณะที่สำนักงาน กศน. เป็นหน่วยงานที่จัดตั้งขึ้นในสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการโดยมิได้มีกฎหมายบัญญัติรองรับให้มีฐานะเป็นกรม กรณีจึงไม่สามารถนำบทบัญญัติมาตรา ๔๖ ของกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหาราชการแผ่นดิน มาใช้ในการพิจารณาแต่งตั้งผู้รักษาราชการแทนตำแหน่งเลขาธิการ กศน. ได้ แต่ต้องใช้มาตราอื่นในกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน คือ มาตรา ๖๘

มาตรา ๖๘ แห่งพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือนฯ ที่บัญญัติว่า ในกรณีที่ตำแหน่งข้าราชการพลเรือนสามัญว่างลง หรือผู้ดำรงตำแหน่งไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ราชการได้และเป็นกรณีที่มิได้บัญญัติไว้ในกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน ให้ผู้บังคับบัญชาซึ่งมีอำนาจสั่งบรรจุตามมาตรา ๕๗ มีอำนาจสั่งให้ข้าราชการพลเรือนที่เห็นสมควรรักษาการในตำแหน่งนั้นได้

๒. ตำแหน่งเลขาธิการ กศน. ซึ่งเป็นตำแหน่งประเภทบริหารระดับสูง และ ตำแหน่งรองเลขาธิการ กศน. เป็นตำแหน่งประเภทบริหาร ระดับต้น

เมื่อตำแหน่งเลขาธิการ กศน. ซึ่งเป็นตำแหน่งประเภทบริหารระดับสูงตามกฎ ก.พ. ว่าด้วยหลักเกณฑ์การจัดประเภทตำแหน่งและระดับตำแหน่งฯตามที่หารือนี้ว่างลง ปลัดกระทรวงศึกษาธิการซึ่งเป็นผู้มีอำนาจสั่งบรรจุตามมาตรา ๕๗ (๒) แห่งพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือนฯ จึงสามารถแต่งตั้งข้าราชการพลเรือนประเภทวิชาการระดับเชี่ยวชาญ ในสำนักงาน กศน. สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ รักษาการแทนในตำแหน่งเลขาธิการ กศน. ได้ตามที่เห็นสมควร

ตำแหน่งรองเลขาธิการ กศน. เป็นตำแหน่งประเภทบริหาร ระดับต้นตามข้อ ๓ (๑) (ง)9 แห่งกฎ ก.พ. ว่าด้วยหลักเกณฑ์การจัดประเภทตำแหน่งและระดับตำแหน่งฯ ตามข้อหารือนี้ว่างลงปลัดกระทรวงศึกษาธิการซึ่งเป็นผู้มีอำกนนาจสั่งบรรจุตามมาตรา ๕๗ (๒) แห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการพลเรือนฯ จึงสามารถแต่งตั้งข้าราชการพลเรือนประเภทวิชาการ ระดับเชี่ยวชาญ ในสำนักงาน กศน. สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ รักษาการแทนในตำแหน่งรองเลขาธิการ กศน. ได้ตามที่เห็นสมควร

สรุปก็คือ สำนักงาน กศน. ไม่มีฐานะเป็นกรม ปลัดกระทรวงศึกษาธิการจึงแต่งตั้งข้าราชการพลเรือนประเภทวิชาการ ระดับเชี่ยวชาญ ในสำนักงาน กศน. สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ รักษาการในตำแหน่งเลขาธิการ กศน. และรองเลขาธิการ กศน. ได้ตามที่เห็นสมควร

ที่มา ; ชมรมคนรักคดีปกครอง

ความเห็นของผู้ชม