เรียนรู้การศึกษาจากประเทศจีนเพื่ออนาคตของเรา

หมายเหตุ EDUNEWSIAM : การศึกษาของประเทศจีน เป็นระบบที่มีความเป็นระเบียบแบบแผนและมีประวัติศาสตร์มายาวนาน เป็นประเทศแรกที่คิดค้นระบบสอบคัดเลือกเพื่อหาบุคลากรเข้ามาทำงานในตำแหน่งขุนนาง  ภายหลังมีการติดต่อคบค้ากับชาติตะวันตก จึงมีการพัฒนาระบบการศึกษา แต่ยังคงรักษาการปลูกฝัง“คุณธรรม” เพื่อเป็นหลักให้กับเด็กและเยาวชน ในการใช้ชีวิตตนเองอย่างเคร่งครัด จึงมีคุณค่าแก่การนำทางการศึกษาไทย ที่ควรนำไปพิจารณา   

ขอบคุณข้อเขียนของ อ. กนก วงษ์ตระหง่าน  

ขณะที่ประเทศจีนประสบความสำเร็จในการพัฒนาเศรษฐกิจและความมั่นคงของประเทศ จนขึ้นมายืนในอันดับต้นๆของโลกได้สำเร็จ ประเทศจีนเป็นห่วงว่า คนจีนรุ่นใหม่ในอนาคตจะรักษาและพัฒนาประเทศต่อไปได้หรือไม่ 

ประเทศเทศจีน มองเห็นอิทธิพลทางความคิดของโลกสากล ที่เน้นความเป็นปัจเจก ตัวใครตัวมัน การบริโภคนิยม การแข่งขันต่อสู้เพื่อเอาชนะของตัวเอง เห็นแก่ตัว เอาแต่ได้ คิดสั้นๆเฉพาะหน้า โดยลืมไปว่า ในสังคมจีนยังมีคนอื่นๆอีกจำนวนมากที่ต้องอยู่ร่วมกัน ฯลฯ 

ประเทศจีนจึงกลับไปหาโรงเรียน แหล่งพัฒนาศักยภาพเด็กและเยาวชนที่สำคัญมาก ด้วยการปลูกฝัง“คุณธรรม”เพื่อเป็นหลักให้กับเด็กและเยาวชนในการใช้ชีวิตตนเอง และปฏิบัติตนเองต่อคนอื่น เพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข สันติ และพัฒนาประเทศจีนต่อไป 

โรงเรียนมัธยมแห่งหนึ่งในนครเซี่ยงไฮ้ ติดคุณธรรม 20 ประการ เป็นหลักและแนวทางการปลูกฝังความคิดและการปฏิบัติของนักเรียน เพื่อรักษาความสำเร็จของประเทศจีนวันนี้ให้เดินหน้าต่อไป และส่งมอบให้คนจีนในรุ่นต่อ ๆ ไป เสมือนเป็น “คาถาแห่งความสำเร็จและความสุข”ของคนจีน #ขอบคุณ ดร.วิรไท สันติประภพ 

คุณธรรม 20 ประการ ของโรงเรียนมัธยมในนครเซี่ยงไฮ้ เขียนว่า

1) กตัญญูรู้คุณ

2) อยู่กับปัจจุบัน

3) ปฏิบัติสมาธิ

4) คิดบวก ทำบวก

5) ปลูกฝังความเห็นอกเห็นใจคนอื่น

6) ดูแลตัวเองให้ดี

7) ทำในสิ่งรัก

8) หัวเราะบ่อยๆ

9) อย่ายอมแพ้

10) เลือกคบเพื่อนอย่างฉลาด

11) ทำให้ดีที่สุด แล้วปล่อยวาง

12) เรียนรู้ต่อเนื่อง

13) รู้จักให้กลับคืน

14) สร้างความสัมพันธ์ให้ลึกซึ้ง

15) ปฏิบัติการให้อภัย

16) รักษาคำมั่นสัญญา

17) กล่าวคำขอบคุณเสมอๆ

18) โฟกัสเรื่องที่กำลังทำ

19) รักโดยไม่มีเงื่อนไข

20) จงเป็นผู้แก้ปัญหา (ไม่ใช่สร้างปัญหา) 

โรงเรียนและผู้บริหารการศึกษาของประเทศไทย คิดอย่างไรครับ 

ที่มา ; edunewsiam

สรุปสาระสำคัญ 

ระบบการศึกษาของประเทศจีนมีพัฒนาการยาวนานและมีความเป็นระเบียบแบบแผน โดยเริ่มจากระบบสอบคัดเลือกขุนนางในอดีต และยังคงพัฒนาอย่างต่อเนื่องหลังเปิดประเทศสู่โลกตะวันตก แม้จะทันสมัยขึ้น แต่จีนยังให้ความสำคัญกับ “คุณธรรม” ในการปลูกฝังเด็กและเยาวชน เพื่อเป็นรากฐานของการดำรงชีวิตและการอยู่ร่วมกันในสังคม

แม้จีนจะประสบความสำเร็จด้านเศรษฐกิจและความมั่นคงจนก้าวขึ้นเป็นประเทศชั้นนำของโลก แต่รัฐบาลจีนยังตระหนักถึงความเสี่ยงจากอิทธิพลโลกสมัยใหม่ เช่น แนวคิดปัจเจกนิยม การแข่งขันสูง และบริโภคนิยม ซึ่งอาจทำให้คนรุ่นใหม่ขาดจิตสำนึกต่อส่วนรวม จึงเน้นบทบาทของโรงเรียนในการปลูกฝังคุณธรรมอย่างเป็นระบบ

ตัวอย่างโรงเรียนมัธยมในเซี่ยงไฮ้ได้กำหนด “คุณธรรม 20 ประการ” เช่น ความกตัญญู การคิดบวก ความมีสติ การไม่ยอมแพ้ การเรียนรู้ตลอดชีวิต การให้อภัย ความรับผิดชอบ และการเป็นผู้แก้ปัญหา เพื่อสร้างคนรุ่นใหม่ที่มีทั้งความสามารถและคุณธรรม

แนวคิดนี้สะท้อนว่าการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืนต้องอาศัยทั้งความรู้และคุณธรรมควบคู่กัน ซึ่งเป็นบทเรียนสำคัญที่ประเทศไทยสามารถนำไปพิจารณาในการพัฒนาการศึกษาและการบริหารจัดการศึกษาในอนาคต

ข้อสอบ

ข้อ 1

จุดเริ่มต้นสำคัญของระบบการศึกษาจีนในอดีตคือข้อใด
ก. การเรียนแบบเสรี
ข. ระบบสอบคัดเลือกขุนนาง
ค. การศึกษาภาคบังคับ
ง. ระบบโรงเรียนตะวันตก
เฉลย: ข
เหตุผล: จีนมีระบบสอบคัดเลือกขุนนาง (จอหงวน) เป็นรากฐานสำคัญของการคัดคนเข้ารับราชการ

ข้อ 2

เป้าหมายสำคัญที่จีนยังคงเน้นในระบบการศึกษาคือข้อใด
ก. การแข่งขันทางเศรษฐกิจ
ข. การผลิตแรงงาน
ค. การปลูกฝังคุณธรรม
ง. การเพิ่มจำนวนผู้เรียน
เฉลย: ค
เหตุผล: จีนเน้นคุณธรรมเพื่อเป็นรากฐานการดำรงชีวิตและสังคม

ข้อ 3

เหตุผลที่จีนกังวลต่อคนรุ่นใหม่คือข้อใด
ก. ขาดเทคโนโลยี
ข. อิทธิพลปัจเจกนิยมและบริโภคนิยม
ค. จำนวนประชากรลดลง
ง. ขาดครูผู้สอน
เฉลย: ข
เหตุผล: แนวคิดโลกสมัยใหม่อาจทำให้คนเห็นแก่ตัวและขาดจิตสำนึกส่วนรวม

ข้อ 4

บทบาทสำคัญของโรงเรียนในแนวคิดจีนคือข้อใด
ก. เน้นสอบแข่งขัน
ข. เน้นกีฬา
ค. ปลูกฝังคุณธรรม
ง. เน้นเทคโนโลยี
เฉลย: ค
เหตุผล: โรงเรียนเป็นกลไกหลักในการปลูกฝังคุณธรรม

ข้อ 5

ข้อใดเป็นคุณธรรมที่สะท้อน “การอยู่ร่วมกันในสังคม” มากที่สุด
ก. ทำในสิ่งที่รัก
ข. คิดบวก
ค. เห็นอกเห็นใจผู้อื่น
ง. อยู่กับปัจจุบัน
เฉลย: ค
เหตุผล: ความเห็นอกเห็นใจช่วยให้สังคมอยู่ร่วมกันอย่างสันติ

ข้อ 6

“จงเป็นผู้แก้ปัญหา ไม่ใช่สร้างปัญหา” สะท้อนแนวคิดใด
ก. การแข่งขัน
ข. การบริโภค
ค. ความรับผิดชอบต่อสังคม
ง. ความสำเร็จส่วนบุคคล
เฉลย: ค
เหตุผล: เน้นบทบาทเชิงบวกต่อสังคมและส่วนรวม

ข้อ 7

ข้อใดเป็นคุณธรรมที่เกี่ยวกับ “การพัฒนาตนเองระยะยาว”
ก. หัวเราะบ่อย
ข. เรียนรู้ต่อเนื่อง
ค. เลือกเพื่อน
ง. รักโดยไม่มีเงื่อนไข
เฉลย: ข
เหตุผล: การเรียนรู้ต่อเนื่องคือการพัฒนาตนเองตลอดชีวิต

ข้อ 8

การเน้น “คุณธรรม 20 ประการ” มีวัตถุประสงค์หลักคืออะไร
ก. เพิ่มรายได้โรงเรียน
ข. ควบคุมพฤติกรรมนักเรียน
ค. สร้างคนรุ่นใหม่ที่มีคุณภาพ
ง. ลดการสอบแข่งขัน
เฉลย: ค
เหตุผล: มุ่งสร้างคนที่ทั้งเก่งและมีคุณธรรม

ข้อ 9

ข้อใดสะท้อนแนวคิด “สมดุลระหว่างความสำเร็จและความสุข”
ก. อย่ายอมแพ้
ข. ทำดีที่สุดแล้วปล่อยวาง
ค. รักษาคำมั่นสัญญา
ง. โฟกัสงาน
เฉลย: ข
เหตุผล: เน้นความพยายามควบคู่การปล่อยวางผลลัพธ์

ข้อ 10

บทเรียนสำคัญที่ประเทศไทยควรนำไปใช้จากแนวคิดจีนคือข้อใด
ก. เน้นการแข่งขันสูงสุด
ข. ลดจำนวนวิชาเรียน
ค. บูรณาการความรู้กับคุณธรรม
ง. ใช้ระบบสอบแบบเดียว
เฉลย: ค
เหตุผล: การพัฒนาที่ยั่งยืนต้องผสานความรู้และคุณธรรมควบคู่กัน