ร่างแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 – 2570)
มติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2564 รับทราบสาระสำคัญ และกรอบแนวคิดของการขับเคลื่อน ติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผล (ร่าง) แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 – 2570) (แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 13) โดยมอบหมายสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ประสานงานกับสำนักงบประมาณ (สงป.) เพื่อกำหนดกลไกที่เหมาะสมในการจัดสรรงบประมาณสำหรับสนับสนุนการขับเคลื่อนแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 13 และมอบหมาย สงป. จัดทำยุทธศาสตร์การจัดสรรงบประมาณรายจ่ายประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566
สาระสำคัญ
ปัจจุบัน สศช. อยู่ระหว่างรับฟังความคิดเห็นของประชาชนต่อ (ร่าง) แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 13 ซึ่งจะมีกำหนดแล้วเสร็จภายในเดือนธันวาคม 2564 จากนั้นจะเสนอคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติและคณะรัฐมนตรีต่อไป โดยสาระสำคัญของ (ร่าง) แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 13 ประกอบด้วย
บทบาท ความสำคัญ และสถานะ โดยที่แผนพัฒนาฯ เป็นแผนระดับที่ 2 ซึ่งเป็นกลไกในการถ่ายทอดยุทธศาสตร์ชาติไปสู่การปฏิบัติ ทำหน้าที่ระบุทิศทางและเป้าหมายการพัฒนาที่ประเทศควรให้ความสำคัญในระยะ 5 ปี
ดังนั้น จึงได้มีการปรับเปลี่ยนกรอบการจัดทำ (ร่าง) แผนพัฒนาฯ (ฉบับที่ 13) ให้ครอบคลุมเฉพาะประเด็นการพัฒนาประเทศที่มีความสำคัญสูง ทั้งนี้ ประเด็นการพัฒนาภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติซึ่งไม่ได้ระบุไว้ใน (ร่าง) แผนพัฒนาฯ(ฉบับที่ 13) จะดำเนินการขับเคลื่อนผ่านแผนระดับ 2 ฉบับอื่นต่อไป
หลักการและแนวคิด 4 ประการ ได้แก่
(1) หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
(2) แนวคิด “ล้มแล้วลุกไว” (Resilience) มุ่งเน้นการลดความเปราะบางต่อการเปลี่ยนแปลง และการพลิกวิกฤตเป็นโอกาสเพื่อสร้างการเติบโตที่มีคุณภาพและยั่งยืน
(3) เป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนของสหประชาชาติ และ
(4) โมเดลเศรษฐกิจชีวภาพ เศรษฐกิจหมุนเวียน และเศรษฐกิจสีเขียว (Bio – Circular -Green Economy: BCG)
นอกจากนี้ยังได้คำนึงถึงเงื่อนไขและข้อจำกัดที่เกิดจากการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด-19) รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของบริบทในระดับประเทศและระดับโลกในระยะยาวอันเป็นผลสืบเนื่องจากโควิด 19
วัตถุประสงค์และเป้าหมาย เพื่อพลิกโฉมประเทศไทย (ไทย) สู่ “สังคมก้าวหน้า เศรษฐกิจสร้างมูลค่าอย่างยั่งยืน” โดยมีเป้าหมายหลักที่ต้องการบรรลุผล 5 ประการ สรุปได้ ดังนี้
|
เป้าหมาย |
สาระสำคัญ |
|
(1) การปรับโครงสร้างการผลิตสู่เศรษฐกิจฐานนวัตกรรม |
ยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของภาคการผลิตและบริการที่สำคัญให้สามารถตอบโจทย์พัฒนาการของเทคโนโลยีและสังคมยุคใหม่ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม |
|
(2) การพัฒนาคนสำหรับโลกยุคใหม่ |
พัฒนาคนไทยให้มีทักษะและคุณลักษณะที่เหมาะสมกับโลกยุคใหม่และเตรียมกำลังคนที่มีคุณภาพสอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงาน |
|
(3) การมุ่งสู่สังคมแห่งโอกาสและความเป็นธรรม |
ลดความเหลื่อมล้ำเชิงรายได้ ความมั่นคง และโอกาสในการแข่งขันของภาคธุรกิจ รวมทั้งสนับสนุนช่วยเหลือกลุ่มเปราะบางและผู้ด้อยโอกาสในการเลื่อนชั้นทางเศรษฐกิจและสังคม |
|
(4) การเปลี่ยนผ่านไปสู่ความยั่งยืน |
ปรับปรุงการใช้ทรัพยากรธรรมชาติในการผลิตและการบริโภคให้มีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับขีดความสามารถของระบบนิเวศและการแก้ไขปัญหามลพิษด้วยวิธีการที่ยั่งยืน เพื่อมุ่งสู่การปล่อยก๊าซเรือนกระจกเป็นศูนย์ในระยะยาว |
|
(5) การเสริมสร้างความ สามารถของประเทศในการรับมือกับความเสี่ยงและการเปลี่ยนแปลงภายใต้บริบทโลกใหม่ |
สร้างความพร้อมในการรับมือและแสวงหาโอกาสจากการเปลี่ยนแปลงของโลก พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและกลไกทางสถาบันที่เอื้อต่อการเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัล รวมทั้งปรับปรุงโครงสร้างและระบบการบริหารงานของภาครัฐ ให้สามารถตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของบริบททางเศรษฐกิจ สังคม และเทคโนโลยี |
4. หมุดหมายการพัฒนา ได้กำหนด 13 หมุดหมายการพัฒนาเพื่อถ่ายทอดเป้าหมายหลักไปสู่ภาพของการขับเคลื่อนที่ชัดเจน โดยแบ่งเป็น 4 มิติ ดังนี้
|
มิติ |
หมุดหมายการพัฒนา |
|
(1) ภาคการผลิตและบริการเป้าหมาย 6 หมุดหมาย |
1. ไทยเป็นประเทศชั้นนำด้านสินค้าเกษตรและเกษตรแปรรูปมูลค่าสูง 2. ไทยเป็นจุดหมายของการท่องเที่ยวที่เน้นคุณภาพและความยั่งยืน 3. ไทยเป็นฐานการผลิตรถยนต์ไฟฟ้าของอาเซียน 4. ไทยเป็นศูนย์กลางทางการแพทย์และสุขภาพมูลค่าสูง 5. ไทยเป็นประตูการค้าการลงทุนและยุทธศาสตร์ทางโลจิสติกส์ ที่สำคัญของภูมิภาค 6. ไทยเป็นศูนย์กลางด้านดิจิทัลและอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะของอาเซียน |
|
(2) โอกาสและความเสมอภาคทางเศรษฐกิจและสังคม 3 หมุดหมาย |
7. ไทยมีวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมที่เข้มแข็ง มีศักยภาพสูง และสามารถแข่งขันได้ 8. ไทยมีพื้นที่และเมืองอัจฉริยะที่น่าอยู่ ปลอดภัย เติบโตได้อย่างยั่งยืน 9. ไทยมีความยากจนข้ามรุ่นลดลงและคนไทยทุกคนมีความคุ้มครองทางสังคมที่เพียงพอ เหมาะสม |
|
(3) ความยั่งยืนของทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม 2 หมุดหมาย |
10. ไทยมีเศรษฐกิจหมุนเวียนและสังคมคาร์บอนต่ำ 11. ไทยสามารถลดความเสี่ยงและผลกระทบจากภัยธรรมชาติและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ |
|
(4) ปัจจัยผลักดันการพลิกโฉมประเทศ 2 หมุดหมาย |
12. ไทยมีกำลังคนสมรรถนะสูง มุ่งเรียนรู้อย่างต่อเนื่องตอบโจทย์การพัฒนาแห่งอนาคต 13. ไทยมีภาครัฐที่ทันสมัย มีประสิทธิภาพ และตอบโจทย์ประชาชน |
กรอบแนวคิดของการขับเคลื่อน ติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผล
ใช้หลักการของวงจรบริหารงานคุณภาพ (Plan-Do-Check-Act: PDCA) ซึ่งให้ความสำคัญกับการสร้างกระบวนการทำงานที่เป็นระบบและมีการพัฒนาปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ มีสาระสำคัญ สรุปได้ ดังนี้
การขับเคลื่อน (Do) ประกอบด้วย 2 ส่วน ได้แก่
(1) การขับเคลื่อนแบบบนลงล่าง (Top down) โดยการจัดตั้งคณะกรรมการขับเคลื่อนแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 13ที่มีองค์ประกอบครอบคลุมภาคีการพัฒนาทั้งภาครัฐและภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง เพื่อบูรณาการและสร้างความร่วมมือจากภาคส่วนต่าง ๆ ในการผลักดันให้การดำเนินงานสามารถบรรลุเป้าหมายตามที่กำหนดไว้ในแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 13 และ
(2) การขับเคลื่อนแบบล่างขึ้นบน (Bottom up) ผ่านการจัดทำแผนพัฒนาภาค และจังหวัด/กลุ่มจังหวัด ที่มีการถ่ายระดับเป้าหมายการพัฒนาของแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 13 โดยพิจารณาให้มีความสอดคล้องกับศักยภาพ ความต้องการและทรัพยากรของพื้นที่ รวมถึงเป็นไปตามนโยบาย หลักเกณฑ์ และแนวทาง ตามที่คณะกรรมการบูรณาการนโยบายภาคและคณะกรรมการบริหารงานจังหวัดและกลุ่มจังหวัดแบบบูรณาการกำหนด
การติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผล (Check) ใช้กลไกการทำงานที่มีอยู่ของหน่วยงานต่าง ๆ ซึ่งมีภารกิจเกี่ยวข้องกับการติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผล เช่น ผู้ตรวจราชการ คณะกรรมการตรวจสอบและประเมินผลภาคราชการ สศช. และ สงป.
การปรับปรุงการดำเนินงานตามผลการติดตาม ตรวจสอบ และประเมินผล (Act) หน่วยงานและกลไกที่เกี่ยวข้องนำผลการติดตามฯ ไปวิเคราะห์และประมวลผลเพื่อกำหนดมาตรการปรับปรุงแก้ไขการดำเนินงานให้มุ่งสู่เป้าหมายตามระยะเวลาที่กำหนดได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น
(ร่าง) แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566 – 2570)
https://www.nesdc.go.th/download/document/Yearend/2021/plan13.pdf
กรอบแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ_ฉบับที่_13
ที่มา ; ศธ 360 องศา ,สศช.
สรุปสาระสำคัญ
แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570) เป็นแผนระดับที่ 2 ทำหน้าที่ถ่ายทอดยุทธศาสตร์ชาติสู่การปฏิบัติ โดยมุ่งกำหนดทิศทางการพัฒนาประเทศในระยะ 5 ปี ภายใต้การขับเคลื่อนของ สศช. และ สงป. ผ่านกลไกงบประมาณและการติดตามประเมินผล
แผนฉบับนี้ยึดหลักสำคัญ 4 ประการ ได้แก่ ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง แนวคิดความยืดหยุ่น (Resilience) เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) และโมเดลเศรษฐกิจ BCG โดยคำนึงถึงผลกระทบจากโควิด-19 และการเปลี่ยนแปลงโลก
เป้าหมายหลัก 5 ด้าน คือ การปรับโครงสร้างเศรษฐกิจฐานนวัตกรรม การพัฒนาคน การลดความเหลื่อมล้ำ การพัฒนาสู่ความยั่งยืน และการเพิ่มขีดความสามารถในการรับมือความเสี่ยงโลกใหม่
กำหนด 13 หมุดหมาย แบ่งเป็น 4 มิติ ได้แก่ ภาคการผลิตและบริการ โอกาสและความเสมอภาค ความยั่งยืนสิ่งแวดล้อม และปัจจัยขับเคลื่อนประเทศ เช่น กำลังคนคุณภาพและรัฐทันสมัย
การขับเคลื่อนใช้วงจร PDCA โดยมีทั้ง Top-down และ Bottom-up ผ่านแผนระดับพื้นที่ พร้อมระบบติดตาม ตรวจสอบ และปรับปรุงอย่างต่อเนื่องเพื่อให้บรรลุเป้าหมายอย่างมีประสิทธิภาพ
ข้อสอบ
ข้อ 1
แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 13 มีสถานะเป็นแผนระดับใด
ก. แผนระดับชาติสูงสุด
ข. แผนระดับที่ 2
ค. แผนปฏิบัติราชการ
ง. แผนงบประมาณระยะสั้น
เฉลย ข.
เหตุผล: เป็นแผนระดับที่ 2 ใช้ถ่ายทอดยุทธศาสตร์ชาติ
ข้อ 2
แนวคิดใด “ไม่ใช่” หลักการสำคัญของแผนฯ 13
ก. BCG Economy
ข. SDGs
ค. ทุนนิยมเสรีเต็มรูปแบบ
ง. เศรษฐกิจพอเพียง
เฉลย ค.
เหตุผล: แผนเน้นความยั่งยืน ไม่ใช่เสรีนิยมสุดขั้ว
ข้อ 3
เป้าหมาย “Resilience” หมายถึงข้อใด
ก. เพิ่มหนี้สาธารณะ
ข. ลดความเปราะบางและฟื้นตัวเร็ว
ค. ขยายอุตสาหกรรมหนัก
ง. ลดบทบาทรัฐ
เฉลย ข.
เหตุผล: เน้นการรับมือวิกฤตและฟื้นตัวได้เร็ว
ข้อ 4
หน่วยงานหลักด้านงบประมาณตามมติ ครม. คือใด
ก. ก.พ.ร.
ข. สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
ค. สำนักงบประมาณ
ง. กระทรวงการคลัง
เฉลย ค.
เหตุผล: สงป. รับผิดชอบจัดสรรงบประมาณ
ข้อ 5
ข้อใดคือเป้าหมายด้านเศรษฐกิจของแผนฯ 13
ก. เพิ่มการนำเข้า
ข. ลดการผลิต
ค. เศรษฐกิจฐานนวัตกรรม
ง. ลดเทคโนโลยี
เฉลย ค.
เหตุผล: มุ่งเศรษฐกิจมูลค่าสูงและนวัตกรรม
ข้อ 6
13 หมุดหมายการพัฒนาแบ่งออกเป็นกี่มิติ
ก. 2 มิติ
ข. 3 มิติ
ค. 4 มิติ
ง. 5 มิติ
เฉลย ค.
เหตุผล: แบ่งเป็น 4 มิติหลัก
ข้อ 7
ข้อใดเป็นการขับเคลื่อนแบบ Bottom-up
ก. คำสั่งจากนายกรัฐมนตรี
ข. แผนจังหวัดและกลุ่มจังหวัด
ค. แผนกระทรวงเดียว
ง. แผนส่วนกลางล้วน
เฉลย ข.
เหตุผล: Bottom-up คือเริ่มจากพื้นที่
ข้อ 8
PDCA ใช้ในด้านใดของแผนฯ 13
ก. การจัดซื้อจัดจ้าง
ข. การขับเคลื่อน ติดตาม และปรับปรุง
ค. การลงโทษบุคลากร
ง. การเก็บภาษี
เฉลย ข.
เหตุผล: ใช้บริหารงานคุณภาพแบบต่อเนื่อง
ข้อ 9
เป้าหมายด้านสังคมสำคัญคือข้อใด
ก. เพิ่มความเหลื่อมล้ำ
ข. ลดโอกาสการศึกษา
ค. สังคมแห่งโอกาสและความเป็นธรรม
ง. ลดระบบสวัสดิการ
เฉลย ค.
เหตุผล: มุ่งลดความเหลื่อมล้ำและเพิ่มโอกาส
ข้อ 10
ข้อใดเป็นบทบาทสำคัญของ สศช.
ก. จัดเก็บภาษี
ข. บังคับใช้กฎหมาย
ค. จัดทำและประสานแผนพัฒนา
ง. ออกใบอนุญาต
เฉลย ค.
เหตุผล: สศช. เป็นหน่วยวางแผนระดับประเทศ