แนวปฏิบัติเกี่ยวเนื่องกับสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ สวรรคต

 @สำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวงศึกษาธิการ มีหนังสือแจ้งเวียน ส่วนราชการในสังกัด/ในกำกับ เรื่อง สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สวรรคต 

ด้วยสำนักนายกรัฐมนตรี แจ้งว่าสำนักพระราชวังมีประกาศสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สวรรคต เมื่อวันศุกร์ที่ 24 ตุลาคม 2568 เวลา 21.21 น. ณ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย สิริพระชนมพรรษาปีที่ 93 และสำนักนายกรัฐมนตรีแจ้งประกาศแนวทางปฏิบัติอันเกี่ยวเนื่องกับงานพระบรมศพนั้น

โดยในส่วนของกระทรวงศึกษาธิการ กำหนดให้หน่วยงานในสังกัด/ในกำกับดำเนินการ ตั้งแต่วันที่ 25 ตุลาคม 2568 เป็นต้นไป ดังต่อไปนี้ 

1. ให้หน่วยงานในสังกัดและสถานศึกษาทุกแห่ง ลดธงครึ่งเสา เป็นเวลา 30 วัน

2. ให้ข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาไว้ทุกข์ เป็นเวลา 1 ปี

3. ให้หน่วยงานในสังกัดและสถานศึกษาทุกแห่ง งดจัดงานที่มีบรรยากาศรื่นเริงทุกประเภท เป็นเวลา 1 ปี

4. ให้หน่วยงานในสังกัดเผยแพร่พระราชกรณียกิจ บนหน้าหลักเว็บไซต์ของหน่วยงานและให้สถานศึกษาทุกแห่งจัดนิทรรศการเทิดพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถพระบรมราชชนนีพันปีหลวง 

ที่มา ; ศธ 360 องศา

@การจัดตั้งโต๊ะหมู่ประดิษฐานพระฉายาลักษณ์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง 

กรมประชาสัมพันธ์ ขอเชิญหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชนและประชาชน จัดตั้งโต๊ะหมู่ประดิษฐานพระฉายาลักษณ์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง พร้อมเครื่องราชสักการะ และเครื่องทองน้อย ตามอาคารสถานที่ของหน่วยงานและบ้านเรือน 

สามารถดาวน์โหลดพระฉายาลักษณ์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้ที่เว็บไซต์กรมประชาสัมพันธ์ 

https://www.prd.go.th/th/content/category/detail/id/33/iid/434510

ที่มา ; กรมประชาสัมพันธ์

@แนวทางการใช้ถ้อยคำเพื่อแสดงความอาลัยให้ถูกต้องเหมาะสม

สำนักงานราชบัณทิตยสภา ได้ให้แนวทางการใช้ราชาศัพท์และถ้อยคำเพื่อแสดงความอาลัยอย่างถูกต้องและเหมาะสม เมื่อปี พ.ศ. 2559 อ้างอิงจากคำชี้แจงของสำนักงานราชบัณทิตยสภา เมื่อครั้งการสวรรคตของ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ซึ่งได้อธิบายการใช้วลี “เสด็จสู่สวรรคาลัย” ว่า ควร ละการใช้คำว่า “ส่ง” และใช้ถ้อยคำว่า “เสด็จสู่สวรรคาลัย” หรือ “พระผู้เสด็จสู่สวรรคาลัย” เพื่อความถูกต้องตามหลักราชาศัพท์ และเพื่อให้ถ้อยคำมีความงดงาม เหมาะสมกับพระเกียรติยศ 

สำนักงานราชบัณทิตยสภาได้อธิบาย คำว่า “สวรรคาลัย” ความหมายตาม พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 (ปัจจุบันใช้ พจนานุกรม ฉบับราชบัณทิตยสถาน พ.ศ. 2554) คือ เป็นคำกริยา หมายความว่า ตาย (ใช้แก่เจ้านายชั้นสูง) ซึ่งไม่ได้หมายถึงการส่งเสด็จไปสู่สวรรค์ ทำให้การใช้คำว่า “สวรรคาลัย” เป็นการสื่อความหมายไม่ถูกต้องนั้น เป็นความเข้าใจที่เกิดจากการแปลตรงตามรูปศัพท์ 

โดยแท้จริงแล้วคำว่า “สวรรคาลัย” มาจากคำว่า “สวรรค” (สะ-หวัน-คะ) และ “อาลัย” ซึ่งคำว่า “สวรรค, สวรรค์” เป็นคำนาม หมายถึง โลกของเทวดา, เมืองฟ้า คำว่า “อาลัย” ที่เป็นคำนาม มีความหมายว่า ที่อยู่ ที่พัก ดังนั้น วลี “สู่สวรรค” จึงหมายถึง สู่ที่อยู่ในสวรรค์ สู่ที่พักในสวรรค์ ส่วนวลี “เสด็จไปสู่สวรรคาลัย” จึงสื่อความหมายได้ว่า (พระองค์) เสด็จสู่สวรรคาลัย หรือ (พระองค์) เสด็จสู่สรวงสวรรค์ 

ตามความเห็นของ พลตรี หม่อมราชวงศ์ศุภวัฒย์ เกษมศรี ประธานคณะกรรมการจัดทำหลักเกณฑ์ การใช้ราชศัพท์แห่งราชบัณฑิตยสถาน ศาสตราจารย์พิเศษจำนง ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต และที่ปรึกษาคณะกรรมการฯ และอาจารย์จุลทรรศน์ พยาฆรานนท์ รองประธานคณะกรรมการฯ มีความเห็นพ้องกันว่า พระองค์ทรงมีบุญญาบารมีที่จะเสด็จไปสู่สรวงสวรรค์ด้วยพระองค์เอง 

ดังนั้น หากละการใช้คำว่า “ส่ง” ออกไป เหลือ “เสด็จสู่สวรรคาลัย” หรือใช้คำว่า “พระผู้เสด็จสู่สวรรคาลัย” ก็จะทำให้ถ้อยคำดูสวยงามและสื่อความหมายได้ชัดเจน 

นอกจากนี้ สำนักงานราชบัณทิตยสภายังชี้แจงหลักการใช้คำว่า “ข้าพระพุทธเจ้า” ว่า ให้ระบุชื่อบุคคล คณะบุคคล และหน่วยงาน หลังคำว่า “ข้าพระพุทธเจ้า” อาทิ

ข้าพระพุทธเจ้า นายจงรัก ภักดี

ข้าพระพุทธเจ้า คณะครูและนักเรียน โรงเรียน...

ข้าพระพุทธเจ้า คณะผู้บริหาร และพนักงาน บริษัท... 

ที่มา ; สำนักงานราชบัณทิตยสภา

@แนวปฏิบัติในการลดธงครึ่งเสา

หน่วยงานราชการ รัฐวิสาหกิจทุกแห่ง ลดธงครึ่งเสา เป็นเวลา 30 วัน

@แนวทางการแต่งกายไว้ทุกข์ 

1.ข้าราชการ พนักงานรัฐวิสาหกิจ และเจ้าหน้าที่ของรัฐ

   • แต่งกายไว้ทุกข์ เป็นเวลา 1 ปี นับตั้งแต่วันที่ 25 ตุลาคม 2568 เป็นต้นไป

2.ประชาชนทั่วไป

   • ขอความร่วมมือแต่งกาย ชุดสีดำ หรือโทนสีสุภาพ ไม่ฉูดฉาด

   • กำหนดระยะเวลา 90 วัน ตั้งแต่วันที่ 25 ตุลาคม 2568 เป็นต้นไป

ทั้งนี้การแต่งกายด้วยความสุภาพและสำรวม เป็นการแสดงออกถึงความเคารพและความอาลัยร่วมกัน

@การเบิกค่าใช้จ่ายในการจัดกิจกรรมหรือโครงการที่เกี่ยวข้อง

กรมบัญชีกลางแจ้งแนวทางการเบิกค่าใช้จ่ายในการจัดโครงการหรือกิจกรรมเพื่อแดงความอาลัยหรือถวายเป็นพระราชกุศลแด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง 

ที่มา ; กรมบัญชีกลาง