ตำแหน่งงานยุคใหม่ความท้าทายของสถาบันการศึกษาไทย
เว็บไซต์นิตยสารฟอร์บส เผยแพร่บทความเรื่อง Five Tech Trends That Will Impact Businesses In 2022 And Beyond ระบุ 5 แนวโน้มในอนาคตทางด้านเทคโนโลยีที่จะสร้างผลกระทบต่อธุรกิจ ขณะที่ก่อนหน้านี้ก็มี “การส่งสัญญาณ” จากเวทีประชุมระดับโลก World Economic Forum คาดการณ์ไว้ตั้งแต่ปี 2020 ว่า ภายในปี 2025 บริษัททั่วโลกจะมีความต้องการบุคลากรที่มีทักษะด้านเทคโนโลยีเกือบ 100 ล้านตำแหน่ง โดยแรงงานยุคใหม่เหล่านี้จะกระจายอยู่ในแผนกต่างๆ ที่ไม่ใช่จำกัดอยู่แต่แผนกไอทีอีกต่อไป
แนวโน้มดังกล่าวสร้างความ “ท้าทาย” ให้กับภาคการศึกษา ในการพัฒนาหลักสูตรการเรียนการสอนในสาขาวิชาต่างๆ ที่จะต้อง “ผสมผสาน” ทักษะด้านเทคโนโลยี เพื่อให้สามารถผลิตบุคลากรรุ่นใหม่ได้ตอบโจทย์ความต้องการของภาคธุรกิจต่างๆ อีกทั้งตอบรับเทรนด์โลกเศรษฐกิจยุคใหม่ ที่อาจรวมถึงการปั้นพ่อมดไอทีหรือพ่อมดโซเชียลรุ่นใหม่ๆ ออกมาต่อยอดกระแสการเติบโตของวงการสตาร์ทอัพ
ภาคการศึกษากำลังเผชิญความท้าทายครั้งสำคัญจากความเปลี่ยนแปลงในบริบททั้งสังคม เศรษฐกิจ และโดยเฉพาะอย่างยิ่งเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว” ผศ.ดร.สมพิศ ขัตติยพิกุล คณบดีวิทยาลัยนานาชาติ มหาวิทยาลัยศิลปากร กล่าวในเวทีเสวนา Technology Trends for Business and Beyond เปิดหลักสูตรบริหารธุรกิจบัณฑิต สาขาวิชาธุรกิจและเทคโนโลยี (หลักสูตรนานาชาติ) ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่าง 2 สถาบัน 3 คณะวิชา ประกอบด้วย วิทยาลัยนานาชาติ คณะวิทยาการจัดการ และคณะเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ม.ศิลปากร ร่วมกับ Paris School of Technology and Business (PST&B) สาธารณรัฐฝรั่งเศส พัฒนาหลักสูตร จัดการเรียนการสอนร่วมกัน ระยะเวลา 3 ปี โดยช่วง 2 ปีแรกเรียนในประเทศไทย และปีที่ 3 เรียนที่ PST&B ประเทศฝรั่งเศส และรับปริญญาตรี 2 ใบจากทั้ง 2 สถาบัน
“เทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว รวมทั้งกระแสของ Digital Disruption ที่ภาคธุรกิจประยุกต์การใช้เทคเโนโลยี เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ ลดต้นทุนและสามารถจัดเก็บบริหารจัดการข้อมูล (Data Scientist) รวมถึงการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์ (AI) การเพิ่มศักยภาพในการวิเคราะห์ข้อมูล (Data Analytics) เป็นต้น ดังนั้น สถาบันการศึกษาต้องมีการออกแบบและพัฒนาหลักสูตรให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว เพื่อประโยชน์ทั้งกับตัวนักศึกษาในการเตรียมความพร้อม และเพิ่มโอกาสเข้าสู่ตลาดแรงงานยุคใหม่ที่ไอทีเข้ามามีบทบาทมากขึ้น ตอบสนองความต้องการในภาคธุรกิจ/อุตสาหกรรมสำหรับบุคลากรที่มีทักษะมากกว่า 1 ด้าน รองรับการปั้นผู้ประกอบการยุคใหม่ ตลอดจนตอบโจทย์การแข่งขันทางธุรกิจทั้งในประเทศและต่างประเทศ” ผศ.ดร. สมพิศ กล่าว
เช่นเดียวกับ ดร.อาร์มอง แดร์คี ผู้อำนวยการ และผู้ก่อตั้ง Paris School of Technology and Business (PST&B) สถาบันการศึกษาในเครือข่ายของ Galileo Global Education ผู้นำสถาบันอุดมศึกษาในยุโรป ปัจจุบันมีสถาบันการศึกษาในเครือข่ายมากกว่า 55 สถาบัน 86 วิทยาเขต ใน 13 ประเทศ มองว่า ในบทบาทของสถาบันการศึกษา มีพันธกิจในการให้ความรู้และอบรมผู้นำในอนาคต ผลิตบุคลากรรุ่นใหม่ที่เป็น Talent ป้อนให้กับองค์กรต่างๆ เพื่อฝ่าทะลายความท้าทายจากเทคโนโลยีใหม่ๆ ในยุคที่เทคโนโลยีเข้าไปผสานอยู่ในแทบทุกเซคเตอร์ รวมถึงการเงิน การตลาด
ทั้งนี้ มีรายงานจัดทำโดย McKinsey Global Institute (MGI) เกี่ยวกับ “ทักษะ” ที่เป็นที่ต้องการของตลาดงานในอนาคต โดยจากการสอบถามบริษัทต่างๆ ถึง “next change” ขององค์กร และทักษะที่ต้องการให้มีการเตรียมพร้อม พบว่าบริษัทต่างๆ คาดหวังถึงทักษะด้านเทคโนโลยี (Technological skills) เป็นลำดับแรก โดยพบว่าจะมีความต้องการเพิ่มขึ้นถึง 60% ภายในปี 2030
ดร.เฉลิมพร สิริวิชัย รองคณบดีฝ่ายวิชาการ วิทยาลัยนานาชาติ ม.ศิลปากร ระบุถึงแนวโน้มในอนาคตทางด้านเทคโนโลยีที่จะสร้างผลกระทบต่อธุรกิจ 5 เทคโนโลยี ที่ปัจจุบันเริ่มเห็นได้อย่างชัดเจน และขยับเข้ามาใกล้ชิดยิ่งขึ้นกับประชากรโลกผ่านกิจกรรมต่างๆ ในชีวิตประจำวัน เทคโนโลยีดังกล่าว ได้แก่
1. Continuous Rise Of AI เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์จะเริ่มเข้ามาใกล้ตัวมากขึ้นเรื่อยๆ เห็นได้ชัดขึ้นจากกระแสอี-คอมเมิร์ซ ที่มีการนำ AI มาช่วยอำนวยความสะดวก
2. Security and Privacy ความสำคัญเรื่องการปกป้องข้อมูลที่ต้องมีความปลอดภัย
3. The Rise of Metaverse การขยายตัวของเมตาเวิร์ส จากแรงขับเคลื่อนของแพลตฟอร์มสื่อสังคมออนไลน์
4. Adoption of Blockchain Technology การใช้เทคโนโลยีด้านบล็อกเชน โดยในส่วนของประเทศไทยนั้น ปัจจุบันเป็นประเทศที่ยอมรับการใช้ NFT เป็นอันดับ 1 ของโลก
5. More Permanent Adjustments To Hybrid Workspaces เทรนด์ของการทำงานที่พนักงานสามารถเลือกได้ทั้งจากออฟฟิศ บ้าน หรือที่ใดก็ได้ ซึ่งข้อนี้มีปัจจัยผลักดันจากสถานการณ์แพร่ระบาดโควิด-19 ที่ผ่านมา
“การศึกษายุคใหม่ นอกจากผลิตคนเพื่อป้อนให้กับธุรกิจทั่วไปแล้ว ยังมุ่งหวังสร้างให้เกิดผู้ประกอบการอย่าง มาร์ค ซัคเคอร์เบิร์ก หรือ บิล เกตส์ หลักสูตรยุคนี้ต้องสามารถสร้างองค์ความรู้ธุรกิจของตัวเองได้ โดยที่ไม่ต้องไปอยู่กับธุรกิจใหญ่ๆ หรืออาจเป็นผู้ประกอบการภายในองค์กร (Intrapreneur) ที่สามารถพัฒนาธุรกิจให้กับบริษัทใหญ่ๆ ด้วย“ ดร.เฉลิมพร กล่าว
ดร.บุรณิน รัตนสมบัติ รองกรรมการผู้จัดการใหญ่นวัตกรรมและธุรกิจใหม่ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) กล่าวในมุมมองของภาคธุรกิจ ล้วนต้องการทักษะด้านเทคโนโลยี องค์กรต่างๆ ต้องการบุคลากรที่มีทักษะ “คิดใหม่-ทำใหม่” ขณะที่ประเทศไทยและภาคอุตสาหกรรม มีความต้องการเดียวกันคือ การยกระดับอุตสาหกรรมสู่ยุค Industry 4.0 ด้วยการใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยี ทั้งเทคโนโลยีในโลกจริง (Physical Technology) เทคโนโลยีดิจิทัล และอื่นๆ ในอนาคต ซึ่งการจะก้าวไปถึงเป้าหมายนี้ได้ จำเป็นต้องมีการวางพื้นฐานมาตั้งแต่ระบบการศึกษา
นางสาวฉัตรปวีณ์ ตรีชัชวาลวงศ์ ผู้ก่อตั้ง บริษัทโซเชียลแล็บ กล่าวว่า จากประสบการณ์ที่มีโอกาสเห็นเทรนด์การเติบโตของฮาร์ดแวร์ และไอเดียการจับเทรนด์ใหม่ๆ ของโลก มองว่าแนวคิดด้านการเรียนรู้ใหม่ๆ เป็นสิ่งจำเป็น และภาคการศึกษาต้องมีบทบาทเพิ่มการสนับสนุน และหนุนเสริมนักศึกษาในการรับมือความท้าทาย ก้าวทันโลกที่เปลี่ยนแปลง การศึกษามีส่วนสำคัญในการพัฒนาบุคลากรรุ่นใหม่ตอบสนองความต้องการทักษะใหม่ของโลกยุคใหม่ ตอบโจทย์ความคาดหวังของภาคธุรกิจเมื่อคิดถึงการจ้างพนักงานยุคใหม่ที่จำเป็นต้องมีการ “คิด” ร่วมกันทั้งจากคน (Human) ปัญญาประดิษฐ์ (AI) หุ่นยนต์ (Robotic) และการวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ (Big data analytics) ที่มา ; SALIKA บทความกล่าวถึงแนวโน้มเทคโนโลยีและผลกระทบต่อธุรกิจและการศึกษาในอนาคต โดย World Economic Forum คาดการณ์ว่าความต้องการบุคลากรที่มีทักษะด้านเทคโนโลยีจะเพิ่มขึ้นจำนวนมากในหลายแผนก ไม่จำกัดเฉพาะไอที ทำให้ภาคการศึกษาต้องปรับหลักสูตรให้ผสมผสานเทคโนโลยีเพื่อผลิตบัณฑิตตอบโจทย์ตลาดแรงงานยุคใหม่ รวมถึงการพัฒนาผู้ประกอบการและสตาร์ทอัพด้านดิจิทัล เทคโนโลยีสำคัญ ได้แก่ AI, Data Analytics, Blockchain, Metaverse และความปลอดภัยข้อมูล รวมทั้งเทรนด์การทำงานแบบไฮบริดหลังโควิด-19 ธุรกิจและสถาบันการศึกษาต้องร่วมมือกันพัฒนาหลักสูตรนานาชาติและการเรียนรู้แบบแลกเปลี่ยน เพื่อสร้างบุคลากรที่มีทักษะหลากหลาย สามารถคิดใหม่ทำใหม่ รองรับ Industry 4.0 และ Digital Disruption AI ถูกใช้ในอีคอมเมิร์ซเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและลดต้นทุน ขณะที่ Data Science มีบทบาทในการตัดสินใจทางธุรกิจ บล็อกเชนและ NFT ได้รับการยอมรับมากขึ้น รวมถึงประเด็นความปลอดภัยข้อมูลและความเป็นส่วนตัวเป็นสิ่งสำคัญ การทำงานแบบไฮบริดกลายเป็นมาตรฐานใหม่ องค์กรต้องปรับตัวต่อเนื่อง การศึกษาจึงต้องพัฒนาคนให้มีทักษะแห่งอนาคต เพื่อรองรับตลาดแรงงานโลกและการแข่งขันระดับสากล โดยเน้นการใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมร่วมกันระหว่างมนุษย์ AI และข้อมูลขนาดใหญ่ แนวโน้มสำคัญที่สุดที่บทความกล่าวถึงคือข้อใด เฉลย: ค บทบาทสำคัญของภาคการศึกษาตามบทความคือข้อใด เฉลย: ค ข้อใดไม่ใช่เทคโนโลยีสำคัญในบทความ เฉลย: ง Digital Disruption ส่งผลต่อธุรกิจอย่างไร เฉลย: ค การทำงานแบบ Hybrid หมายถึงอะไร เฉลย: ค เหตุใด Data Analytics จึงสำคัญ เฉลย: ข ข้อใดเป็นเป้าหมายของ Industry 4.0 เฉลย: ค บทบาทของ AI ในอีคอมเมิร์ซคืออะไร เฉลย: ค องค์กรในอนาคตต้องการบุคลากรลักษณะใด เฉลย: ค ความท้าทายสำคัญของการศึกษาตามบทความคือข้อใด เฉลย: ขสรุปสาระสำคัญ
ข้อสอบ
ข้อ 1
ก. การลดจำนวนแรงงานในองค์กร
ข. การเพิ่มการใช้แรงงานต่างชาติ
ค. ความต้องการทักษะเทคโนโลยีเพิ่มขึ้นในทุกสาขา
ง. การยกเลิกการเรียนในระบบมหาวิทยาลัย
เหตุผล: บทความเน้นว่าตลาดแรงงานต้องการทักษะเทคโนโลยีในทุกแผนก ไม่จำกัดไอทีข้อ 2
ก. ลดรายวิชาเทคโนโลยี
ข. ผลิตบัณฑิตตามมาตรฐานเดิม
ค. ปรับหลักสูตรให้บูรณาการเทคโนโลยี
ง. เน้นการท่องจำเป็นหลัก
เหตุผล: ต้องผสมผสานเทคโนโลยีเพื่อให้สอดคล้องตลาดแรงงานใหม่ข้อ 3
ก. AI
ข. Blockchain
ค. Metaverse
ง. Mechanical Engine
เหตุผล: Mechanical Engine ไม่เกี่ยวกับเทคโนโลยีดิจิทัลยุคใหม่ข้อ 4
ก. ลดการใช้เทคโนโลยี
ข. เพิ่มต้นทุนการผลิต
ค. เพิ่มประสิทธิภาพและลดต้นทุน
ง. ทำให้ธุรกิจหยุดชะงักทั้งหมด
เหตุผล: เทคโนโลยีช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและลดต้นทุนข้อ 5
ก. ทำงานเฉพาะในออฟฟิศ
ข. ทำงานจากบ้านเท่านั้น
ค. เลือกทำงานได้ทั้งในและนอกออฟฟิศ
ง. ทำงานผ่านหุ่นยนต์ทั้งหมด
เหตุผล: Hybrid คือความยืดหยุ่นสถานที่ทำงานข้อ 6
ก. ใช้เพื่อความบันเทิง
ข. ใช้ตัดสินใจทางธุรกิจ
ค. ใช้แทนแรงงานทั้งหมด
ง. ใช้ลดการเรียนรู้
เหตุผล: ช่วยวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อการตัดสินใจข้อ 7
ก. ลดการใช้ดิจิทัล
ข. เพิ่มการใช้แรงงานคนเท่านั้น
ค. ใช้เทคโนโลยียกระดับอุตสาหกรรม
ง. ปิดโรงงานอัตโนมัติ
เหตุผล: Industry 4.0 คือการใช้เทคโนโลยียกระดับอุตสาหกรรมข้อ 8
ก. เพิ่มความล่าช้า
ข. ลดการซื้อขาย
ค. อำนวยความสะดวกและเพิ่มประสิทธิภาพ
ง. ทำให้ระบบไม่ปลอดภัย
เหตุผล: AI ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพระบบการค้าออนไลน์ข้อ 9
ก. ทำงานซ้ำ ๆ อย่างเดียว
ข. ไม่ต้องใช้เทคโนโลยี
ค. คิดใหม่ทำใหม่และใช้เทคโนโลยีได้
ง. ทำงานเฉพาะเอกสาร
เหตุผล: เน้นทักษะคิดสร้างสรรค์และเทคโนโลยีข้อ 10
ก. ขาดนักเรียน
ข. เทคโนโลยีเปลี่ยนเร็ว
ค. ลดจำนวนครู
ง. ยกเลิกการเรียนออนไลน์
เหตุผล: เทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงรวดเร็วทำให้ต้องปรับตัวตลอดเวลา