กรมสมเด็จพระเทพฯทรงแนะการศึกษาหลังโควิดต้องปรับขนานใหญ่

เมื่อวันที่ 24 ธ.ค.64 ที่ศูนย์กีฬาเฉลิมพระเกียรติมหาวิทยาลัยแม่โจ้ จังหวัดเชียงใหม่ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนิน เป็นประธานการประชุมวิชาการ การพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร (กพด.) ตามพระราชดำริ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ประจำปี 2564 “41 ปี ด้วยพระเมตตาแห่งการศึกษา พัฒนาวิชาการ-จริยธรรม งาน กพด.” โดยมี น.ส.ตรีนุช เทียนทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ (รมว.ศธ.) คุณหญิงกัลยา โสภณพนิช รมช.ศธ. ,ดร.กนกวรรณ วิลาวัลย์ รมช.ศธ., ดร.สุภัทร จำปาทอง ปลัด ศธ., ดร.อัมพร พินะสา เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (กพฐ.), ดร.สุรศักดิ์ อินศรีไกร เลขาธิการสำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย(กศน.) พร้อมด้วยผู้บริหารระดับสูง และข้าราชการหน่วยงานต่าง ๆ เฝ้ารับเสด็จฯ

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงบรรยาย เรื่อง “การพัฒนาเด็กและเยาวชนหลังโควิด-19” ว่า ตั้งแต่ตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จนเกิดสถานการณ์โควิด 2019 การทำงานมา 50 ปี ไม่เคยเห็นนักเรียน เรียนยากอย่างนี้ โรงเรียนก็ปิด เข้าไม่ได้ การเดินทางก็ยากลำบาก แต่ก็ไม่ได้เดือดร้อนเฉพาะประเทศไทย ต่างประเทศก็ลำบากยิ่งกว่าเรา ดังนั้น ทุกคนต้องปรับตัว 

การพัฒนาการศึกษาที่สมดุลมี 4 ด้าน คือ

1.พุทธิศึกษา หมายถึงวิชาการด้านต่างๆ

2.จริยศึกษา เรื่องของคุณงามความดี ความคิดดี ซึ่งจริยศึกษาที่สำคัญและต้องสอน คือ เรื่องความซื่อสัตย์

3.หัตถศึกษา หรือ การศึกษาที่ใช้มือหยิบจับ การทำงานช่างต่าง ๆ และ

4.พลศึกษา เพื่อให้ร่างกายและสมองแข็งแรงมีกำลัง ไม่ใช่มีแต่ความรู้ไม่มีพลังก็ไม่มีประโยชน์

อย่างไรก็ตาม ยังมีปัญหา เรื่องคนที่ฟังและพูดภาษาไทยไม่ได้ ซึ่งก็ต้องแก้ปัญหาเรื่องฟัง พูด อ่าน เขียน แต่ช่วงโควิดก็ฝึกยาก ดังนั้น ครูก็ต้องหาวิธีการใหม่ๆ มาฝึกให้เด็กอ่านเขียน และต้องเอาจริงเอาจังกว่าเดิม นอกจากนี้ ยังมีเรื่องสำคัญที่เป็นปัญหา คือ เรื่องโภชนาการและสุขอนามัย ที่พบว่าในช่วงที่เกิดโควิด-19 ปี 2562-2564 เด็กแรกเกิด-3ปี น้ำหนักตัวน้อยกว่าเกณฑ์ ในบางกลุ่มและบางพื้นที่ โดยมีสาเหตุจากภาวะขาดสารอาหาร ซึ่งเรื่องนี้ต้องช่วยกันดู ต้องคุยกับครูเกษตรด้วยว่าอาหารประเภทไหนที่จะเป็นประโยชน์กับเด็ก 

ปัญหาที่พบในการเรียนออนไลน์ คือ ครูขาดทักษะในการสอนออนไลน์ ซึ่งจะโทษครูไม่ได้เพราะเป็นเรื่องใหม่ ก็ต้องมาหารือกันว่าจะทำอย่างไร อย่างสื่อ 60 พรรษาสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สำหรับระดับประถมศึกษา และสื่อ 65 พรรษาฯ สำหรับระดับมัธยมศึกษา ซึ่งมีอยู่ในถุงยังชีพเพื่อการศึกษาพระราชทานก็ช่วยได้ในสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด 19 สรุป คือ หลังโควิดต้องมีการปรับขนานใหญ่ โดยเฉพาะเรื่องการฟัง อ่าน เขียน พูด การจัดการเรียนการสอนก็ต้องสอนให้เด็กเรียนรู้รอบด้าน มีทักษะชีวิต ทักษะการทำงาน โดยต้องออกแบบการสอนแบบปฏิบัติที่เน้นให้เด็กนักเรียนลงมือปฏิบัติด้วยตนเองว่าจะทำอย่างไร การสอนจริยธรรมคุณธรรมให้เป็นคนดีมีจิตอาสาหากต้องสอนออนไลน์จะทำอย่างไร สิ่งสำคัญคือการสอนคุณธรรมจริยธรรมความซื่อสัตย์ ที่เน้นให้เด็กมีความซื่อสัตย์ครูก็ต้องมีความซื่อสัตย์ด้วย ส่วนการวัดและประเมินผลก็ต้องหลากหลายเหมาะสมกับวิธีการสอนรวมถึงต้องมีการนิเทศการสอนด้วย

น.ส. ตรีนุช กล่าวรายงานตอนหนึ่งว่า สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ โดย สำนักงาน กศน. ได้ดำเนินงานจัดการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย เพื่อสนองพระราชดำริสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ในการพัฒนาผู้ยากไร้ ในพื้นที่ทุรกันดาร รวมถึงหน่วยงานร่วมสนองงานพระราชดำริที่ดำเนินการจัดการศึกษาในพื้นที่ทุรกันดาร ภายใต้โครงการพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดารตามพระราชดำริ ร่วมด้วยโครงการส่วนพระองค์ 905 โดยกำหนดจัดงานประชุมวิชาการ การพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร ตามพระราชดำริสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ระหว่างวันที่ 24 – 25 ธันวาคม 2564 ณ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่

ด้าน ดร.สุรศักดิ์ กล่าวว่า การจัดงานประชุมวิชาการครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อเทิดพระเกียรติสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และเผยแพร่พระราชกรณียกิจด้านการศึกษาในระบบและการศึกษานอกระบบให้เป็นที่ประจักษ์ นอกจากนี้ยังเป็นการส่งเสริมพัฒนาและสนับสนุนการดำเนินงานตามแผนพัฒนาเด็กและเยาวชน ในถิ่นทุรกันดารตามพระราชดำริฯ ฉบับที่ 5 พ.ศ. 2560 – 2569 ว่าด้วยการขยายผลเพิ่มเติมให้โรงเรียน หรือสถานศึกษาเป็นฐานของการพัฒนา และพัฒนาสถานศึกษาให้เป็นแหล่งการเรียนรู้ ดำเนินงานในพื้นที่ที่เข้าร่วมโครงการฯ ทั้งนี้ หน่วยงานร่วมสนองงานในพระราชดำริ ประกอบด้วย สำนักงาน กศน. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ สำนักการศึกษา กรุงเทพมหานคร และกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น

ในช่วงบ่าย น.ส.ตรีนุช ได้ขอพระราชทานพระราชวโรกาสเบิกตัวคณะครู ผู้ชนะเลิศการประกวดแข่งขันแนวปฏิบัติ ที่ดี 6 ด้าน จํานวน 51 ราย เข้ารับพระราชทานเกียรติบัตร จากนั้นขอพระราชทาน พระราชวโรกาสฉายพระฉายาลักษณ์ร่วมกับคณะผู้บริหาร ศธ. หน่วยงานร่วมสนองงานโครงการพระราชดําริ หน่วยงานสนับสนุน และคณะกรรมการ จัดงานฯ จํานวน 10 ชุด และขอพระราชทานพระราชวโรกาสกราบบังคมทูลเชิญเสด็จฯ ทอดพระเนตรนิทรรศการการพัฒนาเด็กและเยาวชน ในถิ่นทุรกันดาร

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนิน เป็นประธานการประชุมวิชาการ “41 ปี ด้วยพระเมตตาแห่งการศึกษา พัฒนาวิชาการ-จริยธรรม งาน กพด.” ทรงมีพระราชดำรัส การพัฒนาเด็กและเยาวชนหลังโควิด พบครูยังขาดทักษะสอนออนไลน์ ด้วยเป็นเรื่องใหม่ ต้องหารือกันและปรับใหญ่ โดยเฉพาะการฟัง อ่าน เขียน พูด 

ที่มา ; สยามรัฐออนไลน์  24 ธันวาคม 2564

สรุปสาระสำคัญ 

การประชุมวิชาการ “41 ปี ด้วยพระเมตตาแห่งการศึกษา พัฒนาวิชาการ-จริยธรรม งาน กพด.” จัดขึ้นเพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดารตามพระราชดำริ โดยเน้นการปรับตัวด้านการศึกษาหลังสถานการณ์โควิด-19 ซึ่งส่งผลกระทบอย่างมากต่อการเรียนรู้ของผู้เรียน ทั้งด้านการเข้าถึง การเรียนรู้ และคุณภาพการศึกษา

แนวทางสำคัญคือการพัฒนาการศึกษาแบบสมดุล 4 ด้าน ได้แก่ พุทธิศึกษา (ความรู้วิชาการ) จริยศึกษา (คุณธรรม โดยเฉพาะความซื่อสัตย์) หัตถศึกษา (ทักษะปฏิบัติ) และพลศึกษา (สุขภาพร่างกาย) ควบคู่กับการแก้ปัญหาทักษะพื้นฐานของผู้เรียน เช่น การฟัง พูด อ่าน เขียน โดยเฉพาะในกลุ่มที่ใช้ภาษาไทยไม่ได้

นอกจากนี้ ยังพบปัญหาสำคัญ ได้แก่ ภาวะโภชนาการเด็ก การขาดทักษะการสอนออนไลน์ของครู และข้อจำกัดของการเรียนช่วงโควิด จึงต้องพัฒนาครู ปรับรูปแบบการสอนให้เน้นการลงมือปฏิบัติ และใช้การวัดผลที่หลากหลาย พร้อมทั้งส่งเสริมคุณธรรมควบคู่ความรู้

การดำเนินงานอาศัยความร่วมมือจากหลายหน่วยงาน โดยมีสถานศึกษาเป็นฐานการพัฒนา เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตเด็กและเยาวชนอย่างยั่งยืนในพื้นที่ห่างไกล

ข้อสอบ

ข้อ 1 แนวคิด “การศึกษาที่สมดุล 4 ด้าน” ไม่รวมข้อใด
ก. พุทธิศึกษา
ข. จริยศึกษา
ค. เทคโนโลยีศึกษา
ง. พลศึกษา
เฉลย: ค
เหตุผล: 4 ด้านประกอบด้วย พุทธิ จริย หัตถ พล ไม่รวมเทคโนโลยีศึกษาโดยตรง

ข้อ 2 ปัญหาหลักของผู้เรียนช่วงโควิดที่ต้องเร่งแก้ไขมากที่สุดคือข้อใด
ก. การแข่งขันทางวิชาการ
ข. ทักษะฟัง พูด อ่าน เขียน
ค. การใช้สื่อสังคม
ง. การสอบเข้ามหาวิทยาลัย
เฉลย: ข
เหตุผล: เป็นทักษะพื้นฐานที่ส่งผลต่อการเรียนรู้ทุกด้าน

ข้อ 3 ข้อใดสะท้อน “หัตถศึกษา” ได้ชัดเจนที่สุด
ก. การเรียนออนไลน์
ข. การท่องจำบทเรียน
ค. การฝึกงานช่างและลงมือปฏิบัติ
ง. การสอบปลายภาค
เฉลย: ค
เหตุผล: หัตถศึกษาคือการเรียนรู้ผ่านการลงมือทำ

ข้อ 4 ปัญหาครูในช่วงการเรียนออนไลน์คือข้อใด
ก. ขาดแรงจูงใจ
ข. ขาดทักษะการสอนออนไลน์
ค. ขาดเนื้อหาวิชา
ง. ขาดนักเรียน
เฉลย: ข
เหตุผล: เป็นสถานการณ์ใหม่ ครูยังไม่พร้อมด้านทักษะ

ข้อ 5 แนวทางการพัฒนาหลังโควิดควรเน้นสิ่งใดมากที่สุด
ก. การสอบแข่งขัน
ข. การเรียนแบบท่องจำ
ค. การเรียนรู้เชิงปฏิบัติและทักษะชีวิต
ง. การลดบทบาทครู
เฉลย: ค
เหตุผล: เน้นการลงมือทำและใช้ได้จริง

ข้อ 6 ข้อใดเป็นปัญหาสุขภาพที่พบในเด็กช่วงโควิด
ก. โรคอ้วนทุกพื้นที่
ข. ขาดสารอาหาร น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์
ค. ขาดการออกกำลังกายเพียงอย่างเดียว
ง. โรคติดต่อทางเดินหายใจทั้งหมด
เฉลย: ข
เหตุผล: พบในเด็กเล็กบางพื้นที่โดยเฉพาะพื้นที่ห่างไกล

ข้อ 7 การปลูกฝัง “ความซื่อสัตย์” ควรดำเนินการอย่างไรจึงมีประสิทธิภาพ
ก. สอนเฉพาะทฤษฎี
ข. ใช้บทลงโทษ
ค. ครูเป็นแบบอย่างควบคู่การสอน
ง. ให้ผู้ปกครองรับผิดชอบ
เฉลย: ค
เหตุผล: แบบอย่างมีผลต่อพฤติกรรมผู้เรียน

ข้อ 8 การวัดและประเมินผลที่เหมาะสมควรเป็นลักษณะใด
ก. ใช้ข้อสอบปลายภาคอย่างเดียว
ข. เน้นคะแนนสูงสุด
ค. หลากหลายและสอดคล้องกับวิธีสอน
ง. ใช้มาตรฐานเดียวทุกพื้นที่
เฉลย: ค
เหตุผล: ต้องสอดคล้องกับการเรียนรู้ที่หลากหลาย

ข้อ 9 บทบาทของสถานศึกษาในโครงการพัฒนาเด็กฯ คือข้อใด
ก. เป็นหน่วยงานประสานงาน
ข. เป็นฐานการพัฒนาและแหล่งเรียนรู้
ค. เป็นผู้จัดสอบ
ง. เป็นผู้ควบคุมงบประมาณ
เฉลย: ข
เหตุผล: เน้นให้โรงเรียนเป็นศูนย์กลางการพัฒนา

ข้อ 10 หากผู้บริหารสถานศึกษาต้องแก้ปัญหาผู้เรียนอ่านไม่ออก ควรดำเนินการอย่างไร
ก. เพิ่มการสอบ
ข. ลดเวลาเรียน
ค. ออกแบบกิจกรรมฝึกทักษะพื้นฐานอย่างเข้มข้น
ง. ใช้การเรียนออนไลน์ทั้งหมด
เฉลย: ค
เหตุผล: ต้องแก้ที่ทักษะพื้นฐานด้วยวิธีเชิงปฏิบัติและต่อเนื่อง

ความเห็นของผู้ชม